I SA/Gl 992/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego orzeczenia zwrócono uwagę, że wynagrodzenie skarżącego jedynie w części pokrywa stałe wydatki ponoszone w jego gospodarstwie domowym. Na gruncie przedstawionych dokumentów źródłowych przyjęto, że R.F. przedstawił tylko te z nich, które przemawiają na rzecz jego wniosku. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. W toku rozprawy przeprowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 21 czerwca 2011 r. R.F. oświadczył, że "z uwagi na brak wiedzy prawnej nie jest w stanie samodzielnie zinterpretować przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia objętego skargą". W świetle tego oświadczenia Sąd postanowił zakreślić skarżącemu czternastodniowy termin do ustanowienia pełnomocnika w sprawie lub złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu przez Sąd, a rozprawę odroczyć z terminem z urzędu. Z tych względów w ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 24 czerwca 2011 r.) R.F. wniósł o ustanowienie adwokata. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z żoną i córką. R.F. oświadczył, że nie posiada jakiegokolwiek majątku ani zasobów pieniężnych. Skarżący zdeklarował, iż otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.032,34 zł netto oraz z tytułu umowy zlecenia w kwocie 600 zł brutto. Podniósł przy tym, że jego żona nie pracuje, zaś wynagrodzenie córki zamyka się w kwocie 149,50 zł netto. Przy ww. urzędowym formularzu skarżący nadesłał plik dokumentów, w tym: PIT-36 za 2010 r. (wynika z niego, że we wskazanym okresie rozliczeniowym uzyskał dochód do opodatkowania w kwocie 17.582,00 zł); informację PIT/B za 2010 r., z której wynika, że skarżący posiada 50 % udział w A spółce jawnej (spółka nie osiągnęła w tym okresie żadnego dochodu); postanowienie sądu powszechnego o zawieszeniu z dniem 1 lipca 2009 r. prowadzenia działalności przez rzeczoną spółkę jawną; umowę zlecenia z dnia 1 czerwca 2011 r., z której wynika, że skarżący w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. będzie wykonywał obowiązki gospodarza w budynkach mieszkalnych w Ł. przy ul. [...] za miesięczne wynagrodzenie w kwocie 600 zł (z § 6 tej umowy wynika, że wynagrodzenie będzie płatne na konto osobiste); potwierdzenie wpłaty kwoty 900 zł z tytułu opłaty czynszowej za mieszkanie; odcinek potwierdzający uiszczenie kwoty 118,15 zł na rzecz spółki energetycznej; dowód zapłaty 32,40 zł tytułem miesięcznego rozliczenia za usługi telekomunikacyjne; informację właściwej spółdzielni o wysokości opłaty czynszowej za mieszkania począwszy z dniem 1 marca 2011 r. (opłata ta wynosi 879,92 zł, w tym zaliczki na wywóz nieczystości i zimną wodę); zeznanie PIT-36 małżonki skarżącego, z którego wynika, że w 2010 r. K.F. nie uzyskała dochodu; decyzję o wykreśleniu z dniem 24 marca 2011 r. działalności gospodarczej prowadzonej uprzednio przez żonę skarżącego; umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, z której wynika, że córka skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 5 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale (miejscem świadczenia pracy jest M.) oraz zaświadczenie właściwego podmiotu gospodarczego, z którego wynika, że córka skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 149,58 zł. Podejmując czynności związane z badaniem wniosku pod kątem wymogów formalnych i w związku z jego treścią, a w szczególności po zestawieniu omówionych wyżej dokumentów źródłowych z ustaleniami poczynionymi w ramach postanowienia z dnia 13 kwietnia 2011 r., podjęto decyzję o wezwaniu skarżącego do uzupełnienia wniosku. W tych ramach zobowiązano skarżącego do: 1) przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 2) nadesłania zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy (zaświadczenia winny wskazywać kwoty netto oraz sposób wypłaty świadczeń, tj. w formie gotówkowej, przelewem bankowym, inne, oraz adnotacje o ewentualnych obciążeniach egzekucyjnych); 3) złożenia wyjaśnień, czy A Spółka jawna z dniem 4 lipca 2011 r. dokonała wznowienia prowadzenia działalności gospodarczej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać dokumentację księgową firmy (księgi rachunkowe, raport kasowy, ewidencję środków trwałych itd.) za okres od wznowienia działalności; jeśli zaś działalność ta została wykreślona z ewidencji bądź ponownie ją zawieszono to należy nadesłać stosowne zaświadczenie na te okoliczności; 4) złożenia wyjaśnień, z których wynikałoby czy żona skarżącego jest aktualnie osobą bezrobotną, zarejestrowaną we właściwym urzędzie pracy; wyjaśnienia winny być poparte stosownymi zaświadczeniami właściwego urzędu pracy. W zakreślonym siedmiodniowym terminie skarżący nadesłał pismo procesowe z dnia 18 lipca 2011 r., w którym oświadczył, że nie posiada "wyciągów bankowych, ponieważ przez ostatnie lata nie były przeprowadzane żadne transakcje." Osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym nie posiadają kont bankowych ani lokat. Odnotował nadto, że spółka jawna wznowiła działalność gospodarczą przy czym na dzień 18 lipca 2011 r. nie dokonała żadnych operacji księgowych. Z kolei środki trwałe spółki są przedmiotem zastawu. Skarżący zeznał nadto, że jego żona jest osobą bezrobotną, ale niezarejestrowaną w urzędzie pracy. "Aktualnie ukończyła szkołę – ratownik medyczny i czeka na wyniki egzaminu". Przy ww. piśmie nadesłano: zaświadczenie o zarobkach z dnia 14 lipca 2011 r., z którego wynika, że skarżący uzyskuje dochód netto w kwocie 1032,34 zł; wniosek KRS-Z62 w sprawie zgłoszenia wznowienia działalności gospodarczej z dniem 1 lipca 2011 r. prowadzonej przez A Spółka jawna [...] & R.F.; postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydziału XII Gospodarczego – Rejestru Zastawów z dnia 31 maja 2004 r., mocą którego na wniosek banku ustanowiono zastaw na środkach trwałych ww. spółki jawnej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia rozważań należy zaakcentować, że w toku tego postępowania sądoadministracyjnego skarżący już raz zwracał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Poprzedni wniosek został rozstrzygnięty odmownie z przyczyn wskazanych na wstępie niniejszego orzeczenia. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przenosząc tę regulację na grunt tej sprawy należy podkreślić, że obecnie rozpoznany wniosek badany jest przez pryzmat art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który stał się także podstawą poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Dla porządku wypada zatem nadmienić, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Z kolei wypada tutaj podkreślić, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Bez znaczenia dla niniejszego wpadkowego postępowania pozostaje zatem oświadczenie skarżącego zawarte w protokole rozprawy o braku możliwości samodzielnej interpretacji przepisów prawa. Rozpoznając niniejszy wniosek nie sposób nie nawiązać do poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Wprawdzie, o ile jest oczywistym, że zachodzi tutaj tożsamość podmiotowa w osobie skarżącego, o tyle z uwagi na brak tożsamości przedmiotowej wniosku, nie sposób w chwili obecnej rozpoznać wniosku z dnia 24 czerwca 2011 r. tylko i wyłącznie przez pryzmat art. 165 P.p.s.a., który dopuszcza możliwość zmiany rozstrzygnięć w sytuacji gdy zajdą nowe okoliczności. Nie mniej jednak oceniając obecną argumentację skarżącego wraz z dokumentację źródłową nasuwają się tożsame konkluzje. Podobnie jak w ramach poprzedniego wpadkowego postępowania uznano, że skarżący przedstawia w tej sprawie tylko te z dokumentów, które mogą przemawiać na rzecz jego wniosku. Z kolei brak jest dokumentów, które pozwoliłyby na wolną od wątpliwości ocenę szeroko pojętej sytuacji finansowej R.F. Krytycznie należy ocenić postawę skarżącego, który jest przecież bogatszy o wiedzę co do skutków nierzetelnego wykonania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kolejny raz w tej sprawie nie przedstawiono wyciągów bankowych zarówno skarżącego, jak i pozostałych członków rodziny. Ponownie należy wszak zaakcentować, że rachunek bankowy skarżącego został przecież wskazany w umowie zlecenia z dnia 1 czerwca 2011 r. Trudno również przyjąć, że rachunku bankowego nie posiada bądź w ostatnim czasie nie posiadała żona skarżącego, skoro z dniem 1 marca 2011 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, której prowadzenie – co do zasady - zdecydowanie ułatwia posiadanie konta bankowego. Kolejny raz w tej sprawie nie przedstawiono – zdaniem rozpoznającego wniosek – wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W dokumentacji uwzględniono jedynie czynsz, który zawiera zaliczkę na zimną wodę oraz wywóz nieczystości, jak również koszty energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych. Przyjmuje się, że kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Do tych ostatnich należą przede wszystkim koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 127/09, LEX nr 565704). Przenosząc spostrzeżenia sądu kasacyjnego na grunt tej sprawy należy zauważyć, że już tylko część ww. wydatków ponoszonych przez skarżącego stanowi równowartość uzyskiwanych dochodów. Ponownie w ramach tego postępowania sądowoadministracyjnego rodzi się zatem pytanie: z jakiego źródła finansowane są pozostałe niezbędne dla egzystencji wydatki ? Pomimo tego, iż jest to kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący nie starał się wyjaśnić tego zagadnienia. W świetle całości poczynionych wyżej rozważań przyjęto, że skarżący nie zasługuje aby zastosowano wobec niego dobrodziejstwo procesowe jakim niewątpliwie jest przyznanie prawa pomocy, które co do zasady jest wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.