I SA/Gl 998/14

(II GPP 10/15) P O S T A N O W I E N I E Dnia 11 sierpnia 2016 r. Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. H. na przewlekłość postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W trakcie toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 998/14 skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek został przekazany Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach celem rozpoznania. Skarżący, przedstawiając stosowne zaświadczenia, oświadczył w nim, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. We wniosku nie wskazano ani osób pozostających z wnioskodawcą w gospodarstwie domowym, ani żadnego majątku, poza udziałem we współwłasności nieruchomości zabudowanej domem. Pismem doręczonym dnia 14 lipca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełniania w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne i osobiste łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2015 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, zaświadczenia wystawionego we właściwym urzędzie pracy zawierającego informację o proponowanych skarżącemu możliwościach zatrudnienia, kopii decyzji przyznających skarżącemu pomoc społeczną, dokumentu wskazującego tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z nieruchomości będącej jego miejscem zamieszkania, np. kopii umowy najmu, odpisu księgi wieczystej itp. oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Naczelny Sąd Administracyjny przekazał już wcześniej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach dwa wnioski o przyznanie prawa pomocy złożone przez skarżącego we wskazanym wyżej postępowaniu. Pierwszy został cofnięty po tym, jak wnioskodawcę wezwano do nadesłania dokumentów źródłowych, w wyniku czego postępowanie w przedmiocie wniosku umorzono postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r., drugi zaś pozostawiono bez rozpoznania zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. Również w toku postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 998/14 skarżący dwukrotnie wnosił o przyznanie prawa pomocy, przedstawiając zaświadczenia w kwestii bezrobocia, lecz jego wnioski zostały oddalone ze względu na fakt, iż nie wykonał on wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wniosku (postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 1 października 2014 r. i z dnia 27 sierpnia 2015 r. oraz postanowienie Sądu z dnia 28 września 2015 r.). We wszystkich przypadkach wezwania obejmowały takie same dokumenty, jak wezwanie doręczone dnia 14 lipca 2016 r. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę przesłankę udowodnić, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący w ogóle nie wykonał takiego wezwania – termin wyznaczony w tej materii upłynął bezskutecznie z dniem 21 lipca 2016 r. Nie miał zaś jakichkolwiek podstaw, by zakładać, że wystarczające w rozpatrywanej materii jest przedłożenie zaświadczenia w sprawie bezrobocia, skoro zaświadczenie takie dołączał do każdego ze składanych przez siebie wniosków o przyznanie prawa pomocy, a mimo to za każdym razem był wzywany o dostarczenie dokumentów dodatkowych, zresztą tych samych, o których wezwano go obecnie. Wszystkie te wezwania konsekwentnie ignorował, w wyniku czego dwukrotnie odmówiono mu przyznania prawa pomocy. Skarżący musiał mieć więc też pełną świadomość następstw, jakie pociągnie za sobą jego postawa procesowa. Skądinąd wielokrotnie wyjaśniano mu, że wezwania te kierowano do niego stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego wezwania tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzą po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwiają one weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Nie ma żadnych powodów, by odstąpić od stanowiska wyrażonego we wcześniej wydanych w sprawie prawomocnych orzeczeniach, że wątpliwości te w wypadku skarżącego występują, mimo iż jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Co więcej, znajdują one dodatkowe uzasadnienie w tym, iż wnioskujący po raz kolejny odmówił współdziałania mającego na celu ich wyjaśnienie. Brak dokumentów źródłowych objętych wezwaniem pozostawia bez odpowiedzi nadal w pełni aktualne pytania, w szczególności o wydatki gospodarstwa domowego skarżącego oraz o źródło, z którego są one pokrywane. Nie można również poczynić ustaleń faktycznych na temat osób, które to gospodarstwo tworzą, oraz ich możliwości płatniczych. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.