I SA/Gl 998/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K., Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej rozłożonej na raty w kwestii wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a zwolnić skarżących od kosztów sądowych. W skardze z 10 sierpnia 2018 r. oboje skarżący zwrócili się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie ich od kosztów sądowych. W motywach skargi, nawiązując między innymi do merytorycznych jej aspektów, skarżący podnieśli, iż są osobami niepełnosprawnymi. Zaakcentowali, że w wyniku przegranego procesu o zachowek, w stosunku do nich toczy się postępowanie egzekucyjne, w którym należność sięga blisko 200.000,00 zł. Dodatkowo na skarżącym ciążą jeszcze trzy inne zobowiązania w łącznej kwocie około 24.000,00 zł, w tym z tytułu zaległych świadczeń alimentacyjnych. Wnioskodawcy wyliczyli dalej, iż stałe miesięczne obciążenia budżetu domowego stanowią kwotę około 2.062,00 zł. Do skargi dołączono orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz dokumentację obrazującą toczące się wobec skarżących postępowanie egzekucyjne. W tych ramach odnotowania wymaga obwieszczenie o pierwszej licytacji należącego do skarżących spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu będącego miejscem ich zamieszkania. Licytację wyznaczono na 30 sierpnia 2018 r. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, do akt sprawy wpłynęły urzędowe formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy z 8 października 2018 r., w których skarżący potwierdzili akcentowany wyżej zakres wniosku, tj. zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartych w drukach PPF, wynika, że skarżąca w dalszym ciągu posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego o po. 48 m2. Zadłużenie skarżącego wobec "A" stanowi łącznie kwotę 17.050,00 zł. Stałe miesięczne wydatki oszacowano na kwotę 912,00 zł. W chwili obecnej jedynym źródłem utrzymania skarżących pozostaje świadczenie emerytalne G. K. w kwocie 1.608,95 zł netto. Skarżący pozostaje bez pracy i ubiega się o przyznanie świadczenia rentowego; postępowanie jest w toku. Trzeba w tym miejscu odnotować, że przedmiotem skargi jest w tej sprawie decyzja organu podatkowego dotycząca odmowy umorzenia zaległości podatkowej, którą uprzednio rozłożono na raty. Organu obu instancji podkreśliły, że w "sprawie można stwierdzić istnienie ważnego interesu podatnika, szczególnie w kontekście obecnej sytuacji zdrowotnej i finansowej podatników, ale nie zachodzi w niej interes publiczny" (patrz treść odpowiedzi na skargę). Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że skarżący zwrócili się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, ich wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albowiem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jest więc regułą, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem rozpoznającego wniosek skarżący wykazali, iż w ich przypadku spełniona jest przesłanka wynikająca z ww. przepisu. W toku rozpoznania sprawy uwzględniono przede wszystkim fakt, że skarżący nie są w stanie w chwili obecnej zbilansować swojego gospodarstwa domowego. Taki stan rzeczy jest wynikiem braku stałego zatrudnienia skarżącego i ograniczenia w tym zakresie wynikające z orzeczonej wobec niego niepełnosprawności. Na uwagę zasługuje nadto stan zaległości obojga skarżących. Co znamienne, w toku rozpoznania wniosku odstąpiono od wezwania skarżących o dodatkowe dokumenty źródłowe, albowiem te zgromadzono w toku postępowania administracyjnego, które zakończyło się w stosunkowo nieodległym czasie. Marginalnie należy podkreślić, że za zwolnieniem skarżących od kosztów sądowych przemawia nadto dodatkowa okoliczność. Otóż przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest decyzja organu podatkowego o odmowie umorzenia skarżącym zaległości podatkowych. W motywach zaskarżonej decyzji odnotowano, że w przypadku skarżących zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika". Rzecz jasna wymaga podkreślenia, że literalnie przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. różni się o tej, która wynika z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Nie mniej jednak w orzecznictwie (zob. np. orzeczenia w sprawach o sygn.: FSK 2211/04 i I SA/Gl 1391/15; oba dostępne na stronie internetowej: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz w doktrynie (S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis 2007, s. 316 – 317) wskazuje się, iż "ograniczenie definicji ważnego interesu podatnika wyłącznie do nadzwyczajnych nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, mających bezpośredni wpływ na sytuację podatnika byłoby zbyt daleko idące. Interes podatnika, w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3, należy widzieć bardziej szeroko, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny podatnika". W toku niniejszego wpadkowego postępowania stwierdzono, że sytuacja ekonomiczna i życiowa skarżących jest trudna, wszak nie są oni w stanie zbilansować budżetu własnego gospodarstwa domowego. Ostatnio poczynione rozważania nie mogą rzecz jasna bezpośrednio wpłynąć na rozstrzygnięcie skargi w tej sprawie, nie mniej jednak charakteryzują nienajlepszą sytuację materialną skarżących, również w kontekście obecnie rozpoznanego wniosku. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.