I SA/Gl 998/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 czerwca 2025 r. nr 2401-IEE.7192.237.2025.7.LF. UNP: 2401-25-152465 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1. R.B. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z 10 czerwca 2025 r. nr 2401-IEE.7192.237.2025.7.LF w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 2. Stan sprawy. 2.1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. działając na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: organ pierwszej instancji) prowadzi postępowanie egzekucyjne w oparciu o dalsze tytuły wykonawcze, wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.. W toku prowadzonego postępowania zawiadomieniem z 19 lutego 2024 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości gruntowej skarżącego, położonej w K.. Pismem z dnia 24 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do organu egzekucyjnego o wstrzymanie czynności mających na celu egzekucję świadczeń od skarżącego w ramach postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w K1., sygn. akt [...], wszczętego na skutek apelacji skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z 21 listopada 2023 r., sygn. akt [...]. Pismem z 27 marca 2025 r., organ egzekucyjny wezwał skarżącego o wskazanie podstawy prawnej ww. żądania. W odpowiedzi na powyższe, pismem z 11 kwietnia 2025 r. pełnomocnik wskazał, że wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w K1., sygn. akt [...]. 2.2. Postanowieniem z 22 kwietnia 2025 r., organ pierwszej instancji odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 2.3. Po rozpoznaniu zażalenia od ww. postanowienia, organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do, których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymienione w przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm. - u.p.e.a.) przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny. Nie pozostawiają uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku można zawiesić postępowanie. Przyjąć zatem należy, że ustawa ta w sposób kompletny reguluje obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zaistnienie jednej z przesłanek z ww. przepisu obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia, czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przywołanym przepisie. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek z tych przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Przy czym, co istotne, użyty przez ustawodawcę w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zwrot "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" odnosi się do takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie nie wystąpiła żadna okoliczność uzasadniająca zawieszenie prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy, ani też z informacji uzyskanych od skarżącego nie wynika, aby nastąpiło wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo jego rozłożenie na raty. Nie utracił skarżący zdolności do czynności prawnych. Wierzyciel również nie wystąpił do organu egzekucyjnego z takim żądaniem. Skarżący nie powołał również żadnej innej ustawy, która stanowiłaby o konieczności zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a organ pierwszej instancji również nie stwierdził, aby inna ustawa obligowała go do uczynienia zadość żądaniu zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 3.1. Na powyższe postanowienie wydane w drugiej instancji została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - poprzez bezzasadne prowadzenie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, pomimo realnej możliwości podważenia należności objętych tytułami wykonawczymi, co stanowi nieproporcjonalną ingerencję w prawo własności oraz narusza zasadę proporcjonalności.  - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 - k.p.a.) oraz art. 17 § 1 art. 18 i art. 56 § 4 pkt 7 u.p.e.a. - poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów i bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, pomimo że w sprawie zachodziła przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., w szczególności zaawansowany i nierozstrzygnięty spór sądowy dotyczący należności objętych tytułami wykonawczymi, - art. 56 § 1 pkt 51 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji w sprawie odmowy zawieszenia egzekucji z nieruchomości skarżącego, pomimo trwającego sporu sądowego dotyczącego zasadności należności objętych tytułami wykonawczymi, co powinno skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, - art. 7 k.p.a., 8 k.p.a.. art. 9 k.p.a.. art. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. art. 81 k.p.a. poprzez nie podjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; poprzez niepodjęcie działań zmierzających do zaspokojenia słusznego interesu skarżącego; poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów państwa; poprzez niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w wyniku czego doszło do bezzasadnej odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. W oparciu o ww. zarzuty wniesiono o uchylenie w całości decyzji organu drugiej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że spełnione zostały przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., a mimo to organy obu instancji odmówiły zastosowania tej instytucji ochronnej. Organy administracji nie uwzględniły, że w dacie rozpoznania wniosku toczyło się postępowanie sądowe, którego rozstrzygnięcie ma bezpośredni wpływ na istnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. W razie korzystnego dla skarżącego wyroku sądu - egzekucja okazałaby się nie tylko bezzasadna, ale również nieodwracalna, zwłaszcza jeśli doprowadzi do utraty nieruchomości. W takich okolicznościach zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest nie tylko możliwe, ale wręcz konieczne dla ochrony podstawowych praw skarżącego. Następnie opisano przebieg postepowaniu toczącego się przed sądem powszechnym oraz przedstawiono zarzuty w stosunku do decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na koniec wywiedziono, że odmowa zawieszenia egzekucji z nieruchomości, pomimo trwającego sporu sądowego dotyczącego zasadności należności objętych tytułami wykonawczymi, godzi w konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności (art. 64 Konstytucji RP) oraz zasadę proporcjonalności ingerencji w sferę praw majątkowych obywatela. Dalsze prowadzenie egzekucji z nieruchomości grozi skarżącemu powstaniem niepowetowanej szkody, której nie da się naprawić w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy merytorycznej. Utrata nieruchomości może prowadzić do trwałego pogorszenia sytuacji życiowej skarżącego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie narusza interesu wierzyciela, albowiem egzekucja może zostać podjęta ponownie. Jednocześnie takie zawieszenie pozwoli na zachowanie skarżącemu "status quo" do czasu rozstrzygnięcia sporu. Egzekucja z nieruchomości ma charakter wyjątkowo dolegliwy i nieodwracalny, co dodatkowo uzasadnia wstrzymanie jej prowadzenia do czasu rozstrzygnięcia postępowania sądowego. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, albowiem nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 56 § 1 u.p.e.a. 5. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z przytoczonego unormowania wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Zawieszenie postępowania może nastąpić z urzędu, na wniosek wierzyciela albo zobowiązanego. Należy przy tym zauważyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a., wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie. Okoliczność wskazana przez skarżącego nie stanowi "innego przypadku" przewidzianego w ustawach, o którym mowa jest w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Przesłanka ta odwołuje się bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to jednak takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Można powiedzieć, że zawarte w tym przepisie przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego mają ściśle określony charakter, a zawarte w nim odesłanie do innych ustaw odnosi się do konkretnej przesłanki uregulowanej wprost w przepisie danej ustawy. Podniesiony przez skarżącego fakt toczącego się postępowania przed Sądem Apelacyjnym w K1., sygn. akt [...], wszczętego na skutek apelacji skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z 21 listopada 2023 r., sygn. akt [...], nie stanowi co słusznie wskazał organ - okoliczności obligującej organ egzekucyjny do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż taka sytuacja nie mieści się w zamkniętym katalogu przesłanek, przewidzianych w art. 56 § 1 pkt 1 - 5 u.p.e.a. Mając to na uwadze, zdaniem sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie mieści się w katalogu przyczyn wskazanych przez ustawodawcę, jako uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Powołane okoliczności nie stanowią też podstawy zawieszenia tego postępowania w oparciu również o inne przepisy prawa, o czym mówi art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., natomiast zawieszenie postępowania z przyczyn innych, niż wskazane w u.p.e.a. i przepisach prawa jest niedopuszczalne. Tym samym zasadne było wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w badanej sprawie. Niezasadny jest również zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. W ocenie Sądu organy zebrały w sposób wyczerpujący niezbędny dla zastosowania normy materialnej, materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny. 6. Mając więc na uwadze powyższe skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143) należało oddalić.