I SA/Ka 1001/03

Dnia 18 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Mendecka Sędziowie NSA Przemysław Dumana WSA Krzysztof Winiarski (spr.) Protokolant Anna Charchuła po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. W. – "A" w K. na postanowienie Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w B. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia należności pieniężnych: oddala skargę Zarządzeniem zabezpieczenia z dnia [...] 2003 r. (nr [...]) organ egzekucyjny – Dyrektor Izby Celnej w C. dokonał zabezpieczenia należności pieniężnej od J. W., na które to należności składały się kwoty [...] zł. (cło) oraz [...] zł. (podatek VAT). W toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego dokonano zajęcia ruchomości protokołem z czynności egzekucyjnych z dnia [...] 2003 r. W zarządzeniu zabezpieczenia z dnia [...] 2003 r., jako podstawę prawną należności, wskazano orzeczenie nr [...] i art. 241 § 1 kodeksu celnego z dnia 9 stycznia 1997 r. W aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] r. (nr [...]), uznająca za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] w części dotyczącej wartości pozycji, wartości statystycznej oraz podstawy opłaty. Organ celny dokonał weryfikacji zgłoszenia celnego w oparciu o art. 70 § 1 Kodeksu celnego i wskutek tego zakwestionował wartość transakcyjną towaru zadeklarowaną przez importera. Decyzją Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r. (nr [...]) uchylono powyższą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na wskazane wyżej zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] 2003 r. J. W. wniósł zarzuty (pismo w sprawie zarzutów z dnia [...] 2003 r.), w których podniósł, iż decyzja Urzędu Celnego w Z. została uchylona, w związku z czym odpadła podstawa prawna i faktyczna zarządzenia. Postanowieniem z dnia [...] r. (nr –[...]) Dyrektor Izby Celnej w C. uchylił w całości zarządzenie zabezpieczenia. W uzasadnieniu postanowienia zaakcentował, że zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] 2003 r. zostało wydane prawidłowo, ponieważ w tym dniu "była w mocy i wykonalna" decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] r. Decyzja z dnia [...] r. została uchylona decyzją Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r., przy czym strona odebrała decyzję kasacyjną w dniu [...] r. i wobec tego dopiero wówczas ustała przyczyna zabezpieczenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej, J. W. zakwestionował jego uzasadnienie. W szczególności przeprowadził polemikę z użytym przez organ stwierdzeniem, że zarządzenie zabezpieczenia zostało wydane prawidłowo. Jego zdaniem skoro Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję, stanowiącą podstawę wydania zarządzenia zabezpieczenia, w dniu [...] 2003 r., to nie powinien był wydawać zarządzenia zabezpieczenia w dniu [...] 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaakcentował, że zgodnie z art. 155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Podstawą wydania zarządzenia zabezpieczenia w przedmiotowej sprawie była decyzja z dnia [...] r. nr [...] Urzędu Celnego w Z.. Organ podkreślił, że nie istniały przewidziane prawem przeszkody uzasadniające odmowę zabezpieczenia. Zarządzenie zabezpieczenia, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, było wydane prawidłowo na podstawie decyzji będącej w obrocie prawnym. Ponieważ w toku postępowania zabezpieczającego Izba Celna w C. decyzją z dnia [...] r. uchyliła decyzję Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] r., będącej podstawą prawną zabezpieczonego obowiązku, organ egzekucyjny zasadnie uchylił przedmiotowe zabezpieczenie. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. skarżący wniósł o stwierdzenie bezpodstawności i bezprawności zarządzenia zabezpieczenia. Podobnie jak wcześniej w zażaleniu podkreślił, iż decyzja stanowiąca podstawę wydania zarządzenia zabezpieczenia została uchylona przed wydaniem tegoż zarządzenia, zatem nie można było mówić o tym, że zarządzenie zabezpieczenia wydano prawidłowo. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w K. wniosła o jej oddalenie, podnosząc że zarządzenie zabezpieczenia z dnia 28 lutego 2003 r. zostało wydane prawidłowo, na podstawie decyzji będącej w obrocie prawnym, obowiązującej na dzień wydania zarządzenia zabezpieczenia. Organ podkreślił, że wniesienie przez zobowiązanego odwołania od decyzji Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] r., nie wstrzymywało jej wykonania. Natomiast, stosownie do art. 212 ustawy Ordynacja podatkowa, organ który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia, tj. w tym wypadku [...] 2003 r. w dacie bowiem doręczenia decyzja wchodzi do obrotu prawnego, jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. W konsekwencji, w związku z doręczeniem zobowiązanemu w dniu [...] 2003 r. decyzji uchylającej decyzję będącą podstawą wydania zarządzenia zabezpieczenia, organ egzekucyjny zasadnie, stosownie do art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia [...] r. uchylił przedmiotowe zabezpieczenie z uwagi na brak podstaw prawnych uzasadniających dokonanie zabezpieczenia na majątku zobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny z mocy przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż kontrola ta ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i tylko naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270), a więc jej wycofaniem z obrotu prawnego. Analizując pod tym kątem niniejszą sprawę, należy stwierdzić, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydano w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu i jest ono zgodne zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i regułami postępowania wynikającymi z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), odnoszącymi się do przedmiotu sprawy. Spór zasadniczo koncentruje się na odmiennej ocenie formalnych podstaw prawnych wydania przez organ pierwszej instancji, tj. Dyrektora Izby Celnej w C., w dniu [...] 2003 r. zarządzenia zabezpieczenia Do postępowania przed organami celnymi w sprawie zabezpieczenia mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 243 obowiązującej w rozpatrywanym okresie ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny – Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.). Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zabezpieczenie może być dokonane także przed ustaleniem kwoty należności pieniężnej, jeśli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne prowadzenie egzekucji, a przepisy szczególne zezwalają na takie zabezpieczenie (art. 155 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm.). Przepisem szczególnym, który na podstawie art. 155 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwalał na zabezpieczenie należności celnych przed wydaniem decyzji w sprawie wysokości długu celnego był art. 241 Kodeksu celnego, który pozwalał na zajęcie lub zatrzymanie każdego towaru, jeśli nie zostało złożone zabezpieczenie. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie (w zarządzeniu zabezpieczenia z dnia [...] 2003 r. – powołując się na art. 241 Kodeksu celnego - wskazano, jako okoliczności świadczące o możliwości utrudniania lub udaremniania egzekucji: "brak płynności finansowej zobowiązanego" oraz, że "brak zabezpieczenia może utrudniać egzekucję"). Z kolei do postępowania celnego stosuje się odpowiednio zasady postępowania uregulowanego w dziale IV ustawy Ordynacja podatkowa, na podstawie art. 262 Kodeks celny. Odnosząc się zatem do podniesionego przez skarżącego zarzutu bezprawności wydania w dniu [...] 2003 r. zarządzenia zabezpieczenia, skoro wcześniej, tj. [...] 2003, uchylona została decyzja z dnia [...] r. uznająca za nieprawidłowe zgłoszenie celne (na decyzję tę powołano się w zarządzeniu zabezpieczenia), w polu oceny pozostaje zastosowanie przez organy administracji publicznej, w tym Izbę Skarbową, przepisów działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd nie podziela w tym przedmiocie racji wskazywanych przez skarżącego. Bezsporne w sprawie jest, iż decyzja kasacyjna Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r., (uchylono nią decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. - nr [...]), została doręczona stronie w dniu [...] 2003 r., a więc po wydaniu zarządzenia zabezpieczającego. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w C. uchylił w całości zarządzenie zabezpieczenia, przychylając się do oczekiwań strony. Polemika odnosi się do stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu, z którego wynika, że zarządzenie zabezpieczenia zostało wydane prawidłowo. Rozstrzygnięcie tejże spornej kwestii wymaga przeanalizowania treści art. 212 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia, z zastrzeżeniem art. 67 § 5. . Z powyższego wynika, że data wydania decyzji wskazuje, iż w dniu tym sporządzona została decyzja, a zatem wyrażony został akt woli organu podatkowego w indywidualnej sprawie podatkowej. Data wydania decyzji wskazuje na nader istotny element w sprawowaniu orzecznictwa, bo pozwala ustalić, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygnięcie w sprawie. Zwrócić trzeba od razu uwagę na to, że nie będzie to data równoznaczna z tą, od której organ i strony będą związani decyzją. Związanie bowiem organu podatkowego własną decyzją wywołuje skutki prawne dopiero w chwili wprowadzenia jej do obrotu prawnego, tzn. z chwilą doręczenia decyzji stronie . Data ta jest faktyczną datą wydania decyzji (data wydania, w którą zaopatrzona jest decyzja przez organ podatkowy jest de facto datą sporządzenia decyzji - podjęcia procesowego aktu woli - przez organ podatkowy). Jedynie data wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego (data doręczenia) jest miarodajna dla oceny stanu prawnego, w którym sprawa została załatwiona przez organ podatkowy (R. Mastalski J. Zubrzycki, "Ordynacja podatkowa - komentarz", wyd. III Wrocław 2000, str. 256). Natomiast podstawę prawną decyzji stanowią w zasadzie przepisy tzw. materialnego prawa administracyjnego, które powinny należeć do kategorii powszechnie obowiązujących, a więc stanowionych przez ustawy i akty wydane w wykonaniu delegacji ustawowej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz II, Wyd. Warszawa 1998 r., str. 548). Trafnie wobec tego organ pierwszej instancji w chwili sporządzania zarządzenia powołał się na obowiązującą w tym czasie ustawę Kodeks celny (art. 241). Trafne również jest stanowisko organu odwoławczego, stwierdzającego, że decyzja kasacyjna Dyrektora Izby Celnej stała się prawnie skuteczna dopiero w dniu [...] 2003 r. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszyły prawo w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów. W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271).