I SA/Ka 1106/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant staż. ref. Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektor a Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia : umorzyć postępowanie sądowe. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości towaru sprowadzonego do Polski przez Spółkę z o.o. "A" w W. oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Pismem z dnia [...] r. Spółka zgłosiła wniosek o wystąpienie do Ministra Finansów o uzyskanie opinii Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, działającego w ramach Światowej Organizacji Celnej (WCO), na temat wpływu wsparcia udzielanego importerowi (przyjmującego postać upustów lub rabatów) po dniu dokonania zgłoszenia celnego na wartość celną importowych towarów. Jednocześnie strona wniosła o zawieszenie postępowania celnego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej do chwili rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Światową Organizację Celną (WCO). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. odmówił zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Na postanowienie to Spółka "A" złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i zawieszenie postępowania we wskazanej sprawie. Dyrektor Izby Celnej uznając, iż rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, gdyż takie zagadnienie w sprawie nie występuje postanowieniem z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy Postanowienie organu pierwszej instancji. Postanowienie to Spółka zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w K. z powodu ich niezgodności z prawem. Podniosła w skardze, że w przedmiotowej sprawie zagadnieniem wstępnym jest przesądzenie, czy w ramach istniejących przepisów prawa celnego właściwym jest korygowanie wartości transakcyjnej towaru, wynikającej z faktury handlowej, na potrzeby ustalenia wartości celnej w przypadku, gdy po dokonaniu zgłoszenia celnego i odprawy celnej towaru kupujący otrzymał wsparcie finansowe ( w postaci np. upustu) od swojego dostawcy, przy czym upust stanowi formę wspomagania przez zagranicznego dostawcę działalności Skarżącego na rynku polskim. Jednocześnie strona wskazała, że organem właściwym dla rozstrzygnięcia wspomnianego zagadnienia wstępnego jest Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO), który należy uznać za organ w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Skarżąca podkreśliła, że Polska jest stroną Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów sporządzonej w Brukseli w dniu 14 czerwca ( Dz. U. z 1997 r. Nr 11 poz. 62) oraz z racji przystąpienia do Światowej Organizacji Handlu (WTO) ratyfikowała dokumenty ustanawiające WTO. Ratyfikacja wspomnianych umów międzynarodowych powoduje konieczność uwzględnienia w zakresie uregulowanym w ich postanowieniach zasad dotyczących ograniczenia autonomii i tworzenia i interpretowania prawa celnego oraz zasad funkcjonowania i kompetencji organów tych organizacji. Specyfika regulacji celnych, gdzie zasadniczą rolę odgrywają umowy międzynarodowe, polegająca na udziale WCO w rozwiązywaniu problemów związanych z m.in. ustaleniem wartości celnej importowanych towarów na potrzeby wymiaru należności celnych powoduje konieczność uznania tej organizacji za organ w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a rozstrzygnięcie wątpliwości odnośnie wpływu post-importowych premii przyznanych importerowi na wartość celną importowanych towarów za zagadnienie wstępne w rozumieniu tego samego przepisu. Zdaniem Spółki specyfika niniejszej sprawy, w tym w szczególności odmienność praktyki w Unii Europejskiej oznacza dla polskiej administracji celnej konieczność wystąpienia do WCO o wydanie opinii doradczej w tej sprawie. Zaniechanie takiego wystąpienia oznacza, iż organ celny nie wykona podstawowego obowiązku ciążącego na nim w związku z prowadzonym postępowaniem celnym, tj. wyda decyzję w sprawie bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ ( inny niż organ celny prowadzący sprawę). W opinii Skarżącej wskutek błędnej interpretacji stanu faktycznego przez organy celne powstała rozbieżność pomiędzy stanowiskiem prezentowanym przez te organy i skarżącą Spółką. Zatem przesądzenie przez Światową Organizację Celną tej kwestii jest zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postępowania. Strona Skarżąca zwróciła uwagę na fakt, że Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WCO został ustanowiony mocą Kodeksu Wartości Celnej WTO celem zapewnienia Członkom możliwości konsultowania zagadnień związanych z zarządzaniem systemem wyceny celnej przez któregokolwiek z Członków, a działanie Komitetu ma zapewnić osiągnięcie na szczeblu technicznym jednolitości w interpretacji i stosowaniu niniejszego Porozumienia. Natomiast w sytuacji stwierdzenia rozbieżności w interpretacji postanowień Kodeksu Wartości Celnej WTO zadaniem Komitetu jest "badanie poszczególnych problemów technicznych wynikających z bieżącego zarządzania systemem ustalania wartości celnej Członków i wydawanie opinii doradczej, co do zastosowanych rozwiązań, na podstawie przedłożonych faktów". Skarżąca, jak dalej podniosła, we wniosku z [...] r. uzasadniła swój pogląd wskazując, że stanowisko prezentowane przez polską administrację celną w zakresie wpływu premii wspierających działalność importera na rynku polskim, udzielanych importerowi po dniu dokonania zgłoszenia celnego na wartość celną importowanych towarów narusza postanowienia Kodeksu wartości celnej WTO. Podkreśliła również, że zobowiązanie do przestrzegania Kodeksu wartości celnej WTO powoduje, iż interpretacje dokonywane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WCO są wiążące dla wszystkich krajów uczestniczących w pracach tego Komitetu (m.in. Polski i Unii Europejskiej ). Interpretacje te wiążą zatem Polskę, jak również Unię Europejską z uwagi na ich włączenie do swoich systemów prawnych. Dodatkowo Skarżąca zwróciła uwagę na fakt, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. – Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej ( Dz. U. nr 80, poz. 908 ) organami właściwymi w sprawach wyjaśnień dotyczących wartości celnej są: Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz Komitet Techniczny Ustalania Wartości Celnej (WCO), które to w określonych przypadkach dokonują interpretacji postanowień Kodeksu wartości celnej WTO. W ocenie Spółki we wskazanej sytuacji niezbędne jest dokonanie takiej interpretacji, a wystąpienie do Technicznego Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej WCO stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W przypadku wartości celnej importowanych towarów powinien zostać zastosowany konwencyjny sposób rozstrzygania sporów w tym zakresie, a więc Minister Finansów powinien wystąpić o opinię do właściwej organizacji międzynarodowej, a prowadzone postępowanie celne powinno być zawieszone. Mając na uwadze powyższe Skarżąca stwierdziła, iż skarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., narusza zarówno przepisy prawa proceduralnego, jak i materialnego, w związku z czym wniosła o jego uchylenie i zawieszenie postępowania w przedmiotowej spawie. Stosownie do zarzutów zawartych w skardze Dyrektor Izby Celnej w K. w odpowiedzi na skargę stwierdził, że w niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia uzyskania porady Światowej Organizacji Celnej ( WCO) odnośnie wpływu upustów przyznawanych importerowi po dniu dokonania zgłoszenia celnego na wartość importowanych towarów, która zdaniem Skarżącego jest zagadnieniem wstępnym mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w K. rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, gdyż takie zagadnienie w sprawie nie występuje. Występująca w sprawie rozbieżność stanowisk strony skarżącej i organów celnych nie może zobowiązywać do wystąpienia o wydanie opinii do Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, a tym samym nie może być podstawą do zawieszenia prowadzonego postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż zawieszenie postępowania na omawianej podstawie uzależnione jest od łącznego wystąpienia trzech przesłanek: 1. postępowanie administracyjne ( celne ) jest w toku, 2. istnieje zagadnienie wstępne, 3. rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jeżeli chodzi o tę ostatnią przesłankę Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym, którego ocena, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania ( tzn. w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Następnie Dyrektor Izby Celnej podniósł, że organ administracji państwowej obowiązany jest ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczane zawieszenie postępowania. Zagadnienie wstępne, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, nie powstaje także wtedy, gdy organ występuje o wyjaśnienie wątpliwości prawnych w rozpatrywanej sprawie przez zasięgnięcie opinii organu zwierzchniego. Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia Dyrektor Izby Celnej uznał zarzut strony Skarżącej dotyczący nieprawidłowego zastosowania art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej za bezzasadny. Dyrektor Izby Celnej wskazał dodatkowo, iż na gruncie polskiego systemu prawnego interpretacje ( w postaci Wyjaśnień Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej – WCO) występują w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. – Wyjaśnienia do wartości celnej ( Dz. U. Nr 80 poz. 908). Podkreślił więc, że bezspornym jest fakt, iż polskie przepisy dotyczące ustalenia wartości celnej odpowiadają regulacjom międzynarodowym, jak również odpowiednim aktom prawnym obowiązującym w Unii Europejskiej. Dodał przy tym, że zgodnie z ratyfikowaną Konwencją o utworzeniu Rady Współpracy Celnej ( obecnie Światowej Organizacji Celnej ) do zadań tej organizacji należy m.in. "udzielanie zaleceń w celu zapewnienia jednolitości w interpretacji i stosowaniu Konwencji..... w sprawie wartości celnej towarów, a także udzielanie informacji lub porad w sprawach celnych w granicach ogólnych celów Konwencji" ( art. III lit.d i g). Tak więc, wystąpienie o tego rodzaju interpretację lub poradę uzależnione jest od istnienia wątpliwości i rozbieżności w stosowaniu przepisów a takie w niniejszej sprawie nie zachodziły. Dyrektor Izby Celnej w K. zwrócił jednocześnie uwagę na fakt, iż w przedmiotowej sprawie nie chodzi o wyjaśnienie rozbieżności prawnych, a spór co do faktu. Kwestia rzeczywistego przysługiwania importerowi stałego rabatu na sprowadzony z zagranicy towar, a w konsekwencji zasadność uznania, że wartość celna towaru odbiega od wartości deklarowanej, podlega swobodnej ocenie organu administracyjnego, a zasada swobodnej oceny dowodów zawarta w art. 191 Ordynacji podatkowej oznacza, że organ ustala stan faktyczny według własnego przekonania, z uwzględnieniem wiedzy i doświadczenia. Oznacza także, że dopóki organ nie przekroczy granic swobodnej oceny dowodów nie można w tę ocenę ingerować. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż do kompetencji Komitetu Ustalania Wartości Celnej należy rozpatrywanie sporów ( rozbieżności ) powstałych pomiędzy Stronami Członkowskimi Porozumienia, a w przedmiotowej sprawie "rzekomy" spór dotyczy rozbieżności pomiędzy stanowiskiem organu celnego a Importerem. W końcowej części skargi Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zgłoszenia celnego dokonanego na [...] nr [...] z dnia [...] r. zostało zawarte w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] z [...] r., którą organ ten uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej importowanego towaru. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości decyzji i uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe. Rozpoznając sprawę w drugiej instancji Dyrektor Izby Celnej stwierdził naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, zgodnie z którym "decyzja o której mowa w § 4 nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego". W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne dokonane na jednolitym dokumencie administracyjnym SAD nr [...] zostało przyjęte przez organ celny [...] r., a zatem ostatecznym terminem do wydania decyzji ( doręczenia jej Stronie ) był dzień [...] r., bowiem zgodnie z art. 12 § 4 Ordynacji podatkowej "Terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było – w dniu, który poprzedzałby bezpośrednio ten dzień". Zaskarżona decyzja nr [...] została wydana w dniu [...] r., a doręczona stronie w dniu [...]r. ( co potwierdza zalegające w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji ). W świetle powyższego Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] r. w całości i umorzył postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia [...] r. ze względu na wadę proceduralną, której rodzaj i charakter wymaga usunięcia tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 na wstępie powołanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269), oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy z innych przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Nie wnikając w merytoryczną zasadność argumentów skargi należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania dotyczy kwestii proceduralnych i ma charakter wpadkowy ( incydentalny), nie jest więc samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Stanowi ono fragment toczącego się postępowania administracyjnego zmierzającego do rozpoznania i rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy, jest więc ściśle związane z tym postępowaniem. Z akt administracyjnych oraz wyjaśnień organu odwoławczego zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, że Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. w sprawie zgłoszenia celnego SAD [...] nr [...] z [...] r., które organ uznał za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej importowanego towaru i umorzył postępowanie w sprawie. Od decyzji tej strona nie złożyła skargi do sądu administracyjnego. Umorzenie postępowania administracyjnego oznacza zakończenie sprawy bez merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Zatem skoro kwestia zagadnienia wstępnego wiąże się z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy to oczywistym jest, że umorzenie postępowania, które niweczy możliwość wydania decyzji co do istoty sprawy, ma ten skutek, że niweczy ono również czynności podjęte w toku tego postępowania pozostające w związku z jego merytorycznym zakończeniem. Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty i temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Ponieważ, jak już wskazano wyżej, decyzja taka nie została wydana wskutek umorzenia postępowania w sprawie, to bezprzedmiotowym stało się postępowanie sądowe w przedmiocie kontroli postanowienia o odmowie zawieszenia tego postępowania, które ostatecznie umorzono. Z tych to względów Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 160 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) postępowanie sądowe umorzył. su.