I SA/Ka 1295/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie WSA Małgorzata Jużków, Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi R. D. "A" w P. na decyzję Izby Skarbowej w K. O/Z w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zaległości z tytułu sankcji ekonomicznej za wprowadzenie do obrotu towaru bez certyfikatu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w K. z [...] r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kwoty [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w K. Delegatura w C. powołując się na art. 27 ust. 1 ustawy z 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. nr 55, poz. 250 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 lipca 2000 r. w sprawie sankcji ekonomicznych za wprowadzanie do obrotu wyrobów podlegających oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczonych tym znakiem lub nie spełniających innych wymagań, a także za wykonanie usług nie spełniających innych wymagań (Dz.U. nr 55, poz. 661), zawiadomił Urząd Skarbowy w K. o wynikach z kontroli przeprowadzonej w firmach "A" s.c. A.R. D. oraz "A" R.D. w P. w okresie od [...] do [...] r. i przekazał protokoły oraz inne materiały (faktury, oświadczenia) z tej kontroli. Z pisma tego wynika, że w trakcie kontroli stwierdzono uchybienia dotyczące wprowadzenia do obrotu cegły kratówki K2-M bez dokumentu dopuszczającego do obrotu, tj. certyfikatu uprawniającego do oznaczenia wyrobu znakiem bezpieczeństwa "B", co skutkuje sankcją ekonomiczną w postaci wpłacenia do budżetu państwa kwoty stanowiącej 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanego wyrobu. Wskazano przy tym, że firma "A" s.c. A. i R. D. w okresie od [...] r. do [...] r. wprowadziła do obrotu ogółem 3 750 sztuk przedmiotowej cegły o wartości [...] zł, z tym że kwota uzyskana ze sprzedaży stanowiła [...] zł, natomiast firma "A" R.D. od [...] do [...] r. wprowadziła do obrotu 8 420 szt. cegły o wartości [...] zł. W konsekwencji tego podano, że łącznie kwota [...] zł uzyskana ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów w wyżej wymienionych firmach stanowi sankcję ekonomiczną, która zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie sankcji ekonomicznych powinna zostać wpłacona bez wezwania, w terminie 14 dni od daty podpisania protokołu na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Uwzględniając powyższe ustalenia, decyzją z [...] r. nr [...] Urząd Skarbowy w K. określił R.D. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "A" w P. wysokość zaległości z tytułu sankcji ekonomicznej w kwocie [...] zł oraz wysokość odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł. w związku z nieuiszczeniem w terminie płatności sankcji pieniężnej w rozumieniu art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji z tytułu wprowadzenia do obrotu bez certyfikatu uprawniającego do oznaczenia wyrobu znakiem bezpieczeństwa "B" 8 420 sztuk cegły kratówki K2-M o wartości [...] zł uzyskanej ze sprzedaży. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony - doradca podatkowy - M.D. zakwestionował ustalenia kontroli inspekcji handlowej, wskazując na okoliczności podnoszone już wcześniej, w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, które w jego ocenie nie powinny skutkować sankcją ekonomiczną, to jest krótki okres prowadzenia działalności uniemożliwiający uzyskanie certyfikatu, brak stwierdzenia negatywnych właściwości produktu wykluczających wyrób z obrotu handlowego oraz wykonywanie partii wyrobów na indywidualne zlecenie klienta, a nie w cyklach produkcyjnych. Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2002 r. sygn. akt I S.A./Wr 257/00. Ponadto wniósł o umorzenie wymierzonej sankcji w części - do wartości obowiązującego mandatu - co umożliwiłoby stronie jego zapłatę. Dyrektor Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 ze zm.) § 3 ust 1 oraz § 4 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 listopada 2000 r. w sprawie sankcji ekonomicznych za wprowadzenie do obrotu wyrobów podlegających oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczonych tym znakiem lub nie spełniających innych wymagań, a także za wykonanie usług nie spełniających innych wymagań (Dz.U. nr 55, poz. 661). W uzasadnieniu organ wskazał na ustalenia Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w K. Delegatura w C., z których wynika, że w okresie od [...] r. do [...] r. firma "A zgodnie z -[...]" R. D. wyprodukowała i sprzedała 8 420 sztuk cegły kratówki K2-M bez wymaganego certyfikatu uprawniającego do oznaczenia wyrobu znakiem bezpieczeństwa "B". Konsekwencją tego było, zgodnie z art. 26 ust. 1. ustawy o badaniach i certyfikacji, nałożenie na firmę sankcji ekonomicznej w wysokości [...] zł stanowiącej 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży przedmiotowej cegły. Dalej organ odwoławczy podał, że stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sankcji ekonomicznych należność ta powinna zostać wpłacona na rachunek urzędu bez osobnego wezwania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu kontroli sporządzonego przez organ kontroli. Uwzględniając fakt, że strona nie wpłaciła tej kwoty Urząd Skarbowy w K. wydał decyzję określającą wysokość zaległości z tytułu sankcji ekonomicznej wraz z odsetkami. Następnie odnosząc się do zarzutów pełnomocnika skarżącego, stwierdził brak podstaw do ich uwzględnienia. Odwołując się do regulacji art. 13 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji organ przyznał, że strona wprowadziła do obrotu wyrób bez wymaganego dokumentu dopuszczającego do obrotu, co było niezgodne z przepisami wyżej powołanej ustawy oraz z załącznikiem nr 2 do zarządzenia Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z 28 marca 1997 w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa (MP nr 22, poz. 216). W konsekwencji czego - zdaniem organu prawidłowo i zasadnie została określona przedmiotowa sankcja ekonomiczna. Dalej stwierdził, że umorzenie sankcji ekonomicznej do wartości obowiązującego mandatu karnego nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Wykazał przy tym, że sankcja ekonomiczna spełnia kryteria niepodatkowej należności budżetu państwa w rozumieniu art. 2 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Ponieważ przedmiotowa sankcja nie wykazuje znamion przestępstwa ani wykroczenia skarbowego, nie było możliwości jej zamiany na mandat karny. Końcowo podał, że zarzuty pełnomocnika strony odnoszą się do ustaleń merytorycznych kontroli Inspekcji Handlowej, które regulują przepisy o badaniach i certyfikacji, zaś rola urzędu skarbowego w obowiązującym stanie prawnym ograniczona jest do pobrania należności określonych przez organ, który dokonał kontroli w przedmiotowym zakresie. Zatem organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest w pełni uzasadniona i zgodna z obowiązującymi przepisami. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazując na okoliczności powołane uprzednio w piśmie z dnia [...] r. oraz w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucił organom orzekającym brak podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie kwestii błędnego zakwalifikowania przedmiotowej cegły do wyrobów podlegających obowiązkowi certyfikacji oraz nałożenia sankcji finansowej niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 10 września 2004 r. pełnomocnik strony skarżącej powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego OPS 2/03 wskazał na naruszenie przepisów proceduralnych poprzez niewydanie przez organ kontrolujący decyzji administracyjnej. Pełnomocnik organu wskazał natomiast, że powyżej wskazana uchwała NSA dotyczy innego stanu prawnego, kiedy to nie obowiązywało jeszcze rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie sankcji ekonomicznych. W kwestiach proceduralnych organ kierował się natomiast orzecznictwem sądów - w tym wyrokiem I SA/Ka 1556/01. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 na wstępie powołanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269), oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd kontroli dokonuje również z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 ze zm.) przedsiębiorca, który wprowadził do obrotu wyroby podlegające oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczone tym znakiem, wyprodukowane niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania prawa stosowania tego znaku lub nie posiadające dokumentu dopuszczającego do obrotu, a także nie spełniające wymagań stanowiących podstawę do wydania tego dokumentu, jest obwiązany wpłacić do budżetu państwa kwotę stanowiącą 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów. Organem upoważnionym do określania ilości i wartości wyrobów o których mowa we wskazanym wyżej przepisie jest organ kontroli upoważniony do kontrolowania działalności przedsiębiorców, co wynika z art. 27 ust 1 ustawy o badaniach i certyfikacji. Kompetencje w powyższym zakresie ma organ Inspekcji Handlowej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej, Inspekcja jest powołana do ochrony interesów i praw konsumentów oraz interesów gospodarczych państwa. Stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 80, poz.872), w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, zdania te wykonuje wojewoda przy pomocy wojewódzkiego inspektora inspekcji handlowej, jako kierownika wojewódzkiej inspekcji handlowej wchodzącej w skład zespolonej administracji rządowej w województwie. Zatem organ ten wykonuje działalność w zakresie administracji publicznej, do którego należy wykonywanie zadań i kompetencji określonych w ustawie o badaniach i certyfikacji lub w przepisach odrębnych. W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w wyniku przeprowadzonej kontroli w firmie "A" prowadzonej przez R. D. stwierdził naruszenie przepisów ustawy o badaniach i certyfikacji, o których mowa w art. 26 powołanej ustawy w związku z wprowadzeniem do obrotu przez skarżącego cegły kratówki K2-M. Wobec czego zgodnie z art. 27 ust. 1 organ ten pismem z dnia [...] r. zawiadomił Urząd Skarbowy w K. o stwierdzonych uchybieniach oraz o ilości i wartości wyrobów wprowadzonych do obrotu przekazując materiały z przeprowadzonej kontroli (protokoły, faktury, oświadczenia), celem ich dalszego wykorzystania. W oparciu o te materiały oraz poczynione ustalenia, iż kwota z tytułu sankcji ekonomicznej nie została wpłacona pomimo obowiązku wynikającego z at. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji oraz zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 lipca 2000 r. w sprawie sankcji ekonomicznych za wprowadzenie do obrotu wyrobów podlegających oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczonych tym znakiem lub nie spełniających innych wymagań, a także za wykonanie usług nie spełniających innych wymagań (Dz.U. nr 55, poz. 661), tj. w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu kontroli, urząd ten wszczął postępowanie, a następnie wydał decyzję, w której określił wysokość zaległości z tytułu sankcji ekonomicznej. W toku postępowania pełnomocnik strony skarżącej kwestionował zasadność ustaleń organu kontroli, a tym samym obowiązek zapłaty sankcji ekonomicznej. Kwestią zasadniczą w rozpatrywanej sprawie jest, czy powstanie obowiązku zapłaty sankcji ekonomicznej wynika wprost z ustawy, po stwierdzaniu w protokole kontroli uchybień, o których mowa w art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji, czy też obowiązek zapłaty sankcji ekonomicznej powstaje w wyniku ustalenia jej wysokości, co może nastąpić w decyzji organu kontroli w przedmiocie określenia ilości i wartości wyrobów i usług, których dotyczą stwierdzone uchybienia. Tylko w tym ostatnim przypadku strona mogłaby korzystać ze środków prawnych dla ochrony swoich praw i na tym etapie mogłaby kwestionować zasadność poczynionych ustaleń, a tym samym zasadność wymierzenia sankcji ekonomicznej. Stwierdzenie w czasie kontroli naruszenia przepisów ustawy o badaniach i certyfikacji, stosownie do art. 27 ust. 1 tej ustawy upoważnia organ kontrolujący, będący organem właściwym w sprawach z zakresu administracji publicznej, do określania ilości i wartości wyrobów lub usług, których dotyczą uchybienia o których mowa w art. 26. Powyższe jest niezbędne do ustalenia sankcji ekonomicznej obciążającej przedsiębiorcę. Zgodnie bowiem z wyżej powołanym przepisem sankcja ta stanowi 100% kwoty uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej do postępowania przed organami Inspekcji w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art. 5 ust. 2 tej ustawy, w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest wojewódzki inspektor i jako organ wyższego stopnia Główny Inspektor. Oznacza to, że organy te w zakresie nieuregulowanym ustawą o Inspekcji Handlowej działają w formach określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe prowadzi do wniosku, że właściwą formą załatwienia sprawy i określenia ilości i wartości wyrobów lub usług, o których mowa w art. 26 jest decyzja administracyjna. Stanowisko w tym zakresie - które ten Sąd w całości podziela - zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 8 września 2003 r. OPS 2/03 publik. w ONSA/2004/1/5, zgodnie z którym ilość i wartość wyrobów i usług, których dotyczą uchybienia wymienione w art. 26 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji, organ Inspekcji Handlowej określa w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy. W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały Sąd wyjaśnił, iż możliwość odczytania z obowiązującego prawa kompetencji do rozstrzygnięć w formie decyzji administracyjnej nie zależy od użytej terminologii, ale należy ją wywodzić ze wskazania organów uprawnionych do rozpoznawania danych spraw oraz z pozostawiania na zewnątrz administracji konkretnych, indywidualnych podmiotów, wobec których organ działa władczo, kształtując ich prawa i obowiązki. Natomiast sporządzony przez organ Inspekcji Handlowej protokół jest wyłącznie rejestracją przeprowadzonych czynności w rozumieniu art. 67 k.p.a., w tym opisem stanu faktycznego ujawnionego podczas kontroli i stanowi materiał dowodowy sprawy. Zaś w ustawie brak jest stwierdzeń, z których wynikałoby, że czynność organu ma postać protokołu z kontroli, stwierdzającego uchybienia oraz określającego ilości i wartości towarów czy usług. Zatem nie można przypisać protokołowi charakteru czynności z zakresu administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego. Ponadto należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika organu odwoławczego, NSA w cytowanej uchwale odniósł się do rozporządzenia z 11 lipca 2000 r. w sprawie sankcji ekonomicznych, które znalazło zastosowanie w stanie faktycznym będącym podstawą wystąpienia o wyjaśnienie wątpliwości prawnych. Zatem skoro ustalenie wartości i ilości wyrobów wprowadzonych do obrotu, a tym samym określenie obowiązku zapłaty sankcji ekonomicznej powinno nastąpić w formie decyzji, to jej brak stanowił przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania przez organy skarbowe oraz wydania decyzji w sprawie określenia zaległości z tytułu sankcji ekonomicznej. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wobec uwzględnienia skargi Sąd działając na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o kosztach postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do art. 205 § 2 w związku z art. 205 § 4 tej ustawy do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W rozpoznawanej sprawie Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł. tytułem zastępstwa prawnego, co odpowiada stawce określonej w § 2 ust. 1 pkt 1d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075). Ponadto Sąd uwzględnił koszty opłaty skarbowej uiszczonej w wysokości [...] zł na dokumencie stwierdzającym ustanowienie pełnomocnika oraz wpis w wysokości [...] zł. P.K.