I SA/Ka 1350/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf – Mendecka Sędziowie NSA Stanisław Bogucki Eugeniusz Christ /spr./ Protokolant sekr. sąd. Halina Modliszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004r. sprawy ze skargi W. S., A.J., B.M., C.M., D. P., E. S., E.P., H. G., H. L., J.Ś., J. J., J.P., T.B., Z. J. i Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie ustalenia wysokości podatku rolnego uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpoznaniu sprawy pana W. S. – pełnomocnika współwłaścicieli nieruchomości rolnej położonej w B. dotyczącego decyzji Wójta Gminy B. Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia wysokości zaległości podatkowej z tytułu podatku rolnego w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stwierdziło, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej i w związku z tym pozostawiło je bez rozpatrzenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa decyzja organu pierwszej instancji została doręczona państwu E. i G.G., pani S.B., pani J. Ś., pani E. P., panu J. P., panu D.P., panu C.M., pani B. M., panu H. L., panu Z.J., panu J. J., pani A. J. i pani T. B. w dniu [...] r., panu W. S. w dniu [...] r., panu E.S. i panu H.G. w dniu [...] r. oraz panu L.S. w dniu [...] r. co wynikało ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji. Następnie organ odwoławczy wskazał, że pan W.S.– pełnomocnik współwłaścicieli złożył odwołanie w dniu [...] r. Skoro zatem strona została pouczona w decyzji o terminie wniesienia odwołania, a odwołanie złożyła później to tym samym uchybiła terminowi. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że strona nie wniosła prośby o przywrócenie terminu i nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący państwo W.S., D. P., B. M., Z. J., J. Ś., J.J., E.P., T.B., E. S., C. M., H. G., H.L., J.P., A.J., Z.G. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości "wzruszenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z powodu przekroczenia terminów odwołania" na decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. Uzasadniając skargę skarżący podnieśli, że "Wobec ujawnienia się nowych dowodów niewłaściwe działanie Wójta Gminy B. jak również brak czynnego udziału skarżących się w sprawie wnosi się o wznowienie postępowania poprzez wzruszenie wymienionych decyzji. Skarżący stwierdzili również, że "Do chwili wprowadzonych zmian w Ordynacji podatkowej za grunty między innymi wniesione do Spółdzielni jako wkład członkowski przez ich właścicieli ( członków ) za podatek i inne czynności z nim związane ( umorzenia, zwolnienia itp.) odpowiadały organy samorządowe spółdzielni. I w tym przypadku skarżący wielokrotnie zwracali się do władz gminy pod szyldem Spółdzielni z wnioskiem o częściowe umorzenie podatków rolnych. Żaden z wójtów lub prawników obsługujących etatowo Urząd i Wójt Gminy nie zwrócili uwagi na wadliwość składanych wniosków, ale wręcz pozytywnie opiniowali podczas przeprowadzonych konsultacji i rozmów. Nie podważali również wadliwości składanych deklaracji podatkowych iż są niezgodne z nowa ordynacją podatkową". Następnie pismem z dnia [...] r. skarżący poinformowali, że trwa postępowanie w sprawie rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym Spółdzielczego Zakładu "B" którego są członkami i współwłaścicielami nieruchomości, które wnieśli do Spółdzielni, Ponadto podali, że pani Z. G. w roku gospodarczym 1997r. była pracującym członkiem Spółdzielni i właścicielką wniesionych do spółdzielni nieruchomości oraz że wyzbyła się tych udziałów w 2000 r. na rzecz córki S. S. ( obecnie B.) i L.S., a następnie pani S.B. zamieszkała w Niemczech i wyzbyła się swoich udziałów na rzecz pana H. G. Państwo L.S., E. G. i G.G. oraz skarżący udzielili pełnomocnictwa panu W.S. – Prezesowi Zarządu Spółdzielczego Zakładu Produkcyjno – Przetwórczego "B" w B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie wskazując, że od przedmiotowej decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. odwołanie wniósł Spółdzielczy Zakład Produkcyjno – Przetwórczy "B" przy czym postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. Kolegium stwierdziło niedopuszczalność tego odwołania podkreślając, że skoro w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w L. nie figuruje Spółdzielczy Zakład Produkcyjno – Przetwórczy "B" jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, jak również nie jest on adresatem zaskarżonej decyzji, to zdaniem Kolegium w składzie rozpoznającym sprawę nie posiadał on przymiotu strony w rozumieniu art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej. Następnie w dniu [...] r. od powyższej decyzji złożył odwołanie pan W. S. – pełnomocnik współwłaścicieli. W dalszej części uzasadnienia odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postępowaniu i powołaną tam argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z treścią przepisu art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. "W razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu", "a zatem przed rozpatrzeniem prośby strony wydanie takiego postanowienia jest niezgodne z prawem" ( wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999 r. SA/Sz 306/98 ). Jak wynika z akt niniejszej sprawy decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy B. określił wysokość zaległości podatkowych z tytułu podatku rolnego oraz wysokość należnych odsetek dla wymienionych w decyzji podatników podatku rolnego – 18 współwłaścicieli nieruchomości rolnej położonej w B. Decyzja została doręczona osobom w niej wymienionym, a w jej uzasadnieniu wskazano tryb i termin wniesienia odwołania. Odwołanie od tej decyzji w ustawowym terminie jako prezes zarządu SZPP "B" w B. pan W.S. będący jednocześnie jako osoba fizyczna jednym z jej adresatów. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło niedopuszczalność tego odwołania ustalając, że Spółdzielczy Zakład Produkcyjno – Przetwórczy "B" nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej. Następnie pismem z dnia [...] r. występujący w imieniu 16 współwłaścicieli pan W.S. złożył "odwołanie", w którym współwłaściciele przedmiotowych nieruchomości rolnych wskazali, że " W związku z zaistniałym nieporozumieniem zwracamy się z prośbą o ponowne rozpatrzenie naszego odwołania od decyzji wójta Gminy B. z [...] r." W uzasadnieniu tego pisma odwołujący się wyjaśnili, że uchwałą Walnego Zgromadzenia Członków oraz deklaracji członkowskich w grudniu 1996 r. zostały przekazane Spółdzielczemu Zakładowi Produkcyjno – Przetwórczemu "B" nieruchomości i ruchomości w częściach ułamkowych jako wkłady gruntowe na dalszą działalność gospodarczą zgodnie ze statutem i prawem spółdzielczym. Organ odwoławczy potraktował to pismo jedynie jako odwołanie i nie dokonał przedmiotowej oceny jego treści. Naruszył w ten sposób jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyrażonej w przepisie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tą zasadą organ podatkowy ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości. Zasada ta wymaga bowiem wyjaśnienia rzeczywistej woli strony. Wynika z niej również, że żadnych niejasności czy też wątpliwości dotyczących okoliczności faktycznych lub prawnych nie należy rozstrzygać na niekorzyść strony. Zdaniem Sądu organ odwoławczy dysponując zebranymi w sprawie dowodami, z których jasno wynikało, że współwłaściciele przedmiotowych nieruchomości rolnych i Spółdzielczy Zakład Produkcyjno – Przetwórczy "B" określani byli przez organy podatkowe jako podatnicy tych samych użytków rolnych, że podmiot w postaci Zakładu "B" zgodnie z obowiązującymi przepisami składał wymagane deklaracje za lata, których dotyczyła przedmiotowa decyzja wymiarowa oraz że podmiot ten był stroną wcześniej toczących się postępowań podatkowych dotyczących umorzenia podatku rolnego od tych nieruchomości, powinien w sposób wnikliwy wyjaśnić rolę stron wnoszących pismo z dnia [...] r., a w szczególności czy w piśmie tym zawarty był wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Za tym, że wniosek taki w powołanym piśmie został sformułowany przemawia wskazanie stron na "zaistniałe nieporozumienie" oraz prośba " o ponowne rozpatrzenie naszego odwołania". Zwrot "ponowne rozpatrzenie" zawiera w sobie również żądanie przywrócenia terminu do złożenia odwołania bądź żądania wznowienia postępowania. Rzeczą organu odwoławczego było ustosunkowanie się do twierdzeń zawartych w przedmiotowym piśmie i podjęcie odpowiedniego rozstrzygnięcia po wcześniejszym wyjaśnieniu stanowiska stron co do wątpliwości związanych z treścią ich żądania. Należy również zauważyć, że wśród osób wnoszących odwołanie z dnia [...] r. znajdowała się pani Z. G., której decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nie została doręczona, gdyż organ podatkowy pierwszej instancji nie wymienił tej osoby jako strony w toczącym się postępowaniu podatkowym. Organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie nie odniósł się do tej kwestii, a tym samym uznał, że postanowienie to dotyczy również osoby nie będącej adresatem decyzji co do której odwołanie złożone zostało z uchybieniem terminu. Należy również przypomnieć, że w judykaturze wyrażony został pogląd podzielony przez skład orzekający, że prawna ocena pisma pochodzącego od strony nie może polegać wyłącznie na dosłownym odczytaniu jego treści. Organ podatkowy ma obowiązek uwzględnić faktyczny cel pisma oceniany przez zaistniałe w sprawie okoliczności oraz poprzez regułę ochrony uzasadnionych interesów strony. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie zachował tych wymogów. Skoro więc przedmiotowe postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) mającym zastosowanie w sprawie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). orzekł jak w wyroku nie rozstrzygając o wykonalności zaskarżonego postanowienia z uwagi na jego charakter oraz okoliczności sprawy.