I SA/Ka 1372/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej Sędziowie NSA Eugeniusz Christ /spr./ WSA Krzysztof Winiarski Protokolant stażysta Anna Florek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2004r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty targowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] określił pani M. R. wysokość zobowiązania z tytułu opłaty targowej za okres [...]-[...] 2002r. /łącznie 21 dni/ [...] - [...] 2002r. /łącznie 20 dni/ oraz [...] - [...] 2002r. /łącznie 23 dni/ za zajmowaną powierzchnię handlową przed kioskiem na targowisku miejskim przy ulicy [...] w wysokości [...] zł oraz odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji, powołując się na art.15 ust.2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz. U.z 2002r. Nr 9, poz.84/, wskazał że targowiskami są wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel z ręki, koszów, stoisk, wozów konnych, przyczep, pojazdów samochodowych itd. Organ wyjaśnił, iż targowiskiem są zarówno targowiska, których lokalizację ustaliła gmina, jak też każde inne miejsce, "np. chodniki na ulicach, place, mimo że formalnie nie są przez gminę określone jako targowiska". Prezydent podkreślił, iż w wyniku postępowania ustalono, że podatniczka na targowisku przy ulicy [...] prowadziła działalność handlową przed zajmowanym przez siebie kioskiem na powierzchni do 2 metrów. Fakt ten potwierdza sporządzone przez inkasenta, tj. Fundację "A" protokoły z czynności inkasa opłaty targowej. Wskazano, że obmiar powierzchni ustalony został przed wezwaniem do uiszczenia opłaty targowej, której uiszczenia strona odmówiła. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia strona podniosła, że jest właścicielką obiektu handlowego /kiosku/ na terenie targowiska [...]. Dzierżawcą tego targowiska jest "A". Podkreśliła, iż za kiosk płaci miesięczny czynsz w kwocie [...] zł oraz podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł za kwartał. Zaakcentowała, iż sprzedaż odbywa się wyłącznie w kiosku, aczkolwiek niektóre towary wywieszane są po zewnętrznej stronie szyby kiosku, nie zajmując dodatkowej powierzchni gruntu. Wskazała, że przed kioskiem nie wystawiała żadnych urządzeń handlowych typu stojaki, łóżka polowe itp. Kwestionując co do zasady naliczenie opłaty targowej powołała się na art.16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, z którego wynika, że zwalnia się od opłaty targowej osoby i jednostki wymienione w art.15 ust.1, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami lub obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale z gruntem, położonymi na terenie targowiska. Ponadto odnosząc się do uzasadnienia decyzji organu wskazała, że nie było żadnego pomiaru dodatkowej powierzchni przed jej kioskiem, daty prowadzenia handlu na targowisku są nieprawdziwe, podczas kontroli nie ustalono dokładnie zajmowanej dodatkowej powierzchni, ani nie było z tej kontroli żadnego protokołu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, odnosząc się do treści art.15 ust.1 i 2 ustawy o podarkach i opłatach lokalnych, podniósł że opłatę targową pobiera się m.in. od osób fizycznych dokonując sprzedaży na targowiskach, którymi są "wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel". Natomiast zwolnienie od opłaty targowej – przewidziane w art.16 – dotyczyło do końca 2002r. podmiotów, które były podatnikami podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami lub obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale z gruntem, położonymi na terenie targowiska Kolegium zaznaczyło, że kwestia określenia podatnikowi opłaty targowej była wcześniej przedmiotem odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskutek których Kolegium, stwierdziwszy m.in. naruszenie prawa dotyczące przebiegu postępowania podatkowego, uchyliło wcześniejszą decyzję Prezydenta Miasta K. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podejmując decyzję organ odwoławczy uznał, że podatniczka prowadziła handel na targowisku przy ulicy [...] w kiosku nr [...], zajmując dodatkową powierzchnię przed tym kioskiem na ekspozycję towarów. Gospodarz targowiska i pracownica targowiska potwierdzili, że podatniczka wezwana do uiszczenia opłaty targowej "nie zgodziła się jej uiścić". Dodatkowa powierzchnia handlowa ustalana była każdorazowo według dokonanego obmiaru. Dokumenty potwierdzające powyższe fakty, a dołączone do akt sprawy, Kolegium uznało za sporządzone w sposób prawidłowy. Następnie organ odwoławczy powołał się na stanowisko zajęte przez NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 1994r. /sygn.akt SA/Wr 20/94 i SA/Wr 26/94/, w którym zaprezentowany został pogląd, iż "przepis art.16 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych nie zwalnia od opłaty targowej osób, które są podatnikami podatku od nieruchomości, jeżeli prowadzą działalność w zakresie sprzedaży towarów na targowisku poza miejscem, od której płacą podatek od nieruchomości; opłata targowa dotyczy tylko powierzchni nie objętej tym podatkiem" oraz że "dla obowiązku uiszczenia opłaty targowej nie jest istotne, czy osoba, będąca podatnikiem podatku od nieruchomości na targowisku, korzysta z pozostałej części targowiska bezpośrednio dla dokonywania czynności sprzedaży, czy też wykorzystuje ją na cele ekspozycji towarów w celu reklamy. Wystawa towarów w miejscu sprzedaży lub w bezpośrednim sąsiedztwie z miejscem sprzedaży, mieści się w zakresie działalności handlowej lub targowej". Kolegium nie zgodziło się również z zarzutem nie przeprowadzenia przez organ żadnego postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy zaakcentował, iż po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji umożliwił podatniczce zapoznanie się z aktami sprawy, wyznaczając mu – na podstawie art.200 § 1 Ordynacji podatkowej – siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W skardze na powyższą decyzję pani M. R. podtrzymała swoje stanowisko, iż od zajmowanego kiosku opłacała podatek od nieruchomości i jako podatnik z tego podatku była zwolniona od opłaty targowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podnosząc argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem sporu między stronami była kwestia zakresu stosowania przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych /w brzmieniu obowiązującym do końca 2002r. – Dz.U. z 1991r. nr 9, poz.31 ze zm./ sprowadzająca się do odpowiedzi na pytanie czy opłatą targową mogą zostać objęte osoby prowadzące działalność gospodarczą w obrębie targowiska, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami lub obiektami budowlanymi niezłączonymi trwale z gruntem, położonymi na terenie targowiska. Stosownie do art.2 ust.1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /w brzmieniu obowiązującym do końca 2002r./ obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży – co do zasady – na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem. Natomiast zgodnie z art.16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się od opłaty targowej osoby i jednostki wymienione w art. 15 ust.1, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami lub obiektami budowlanymi niezłączonymi trwale z gruntem, położonymi na terenie targowiska, W ocenie strony skarżącej fakt opłacania podatku od nieruchomości od obiektu budowlanego niezłączonego trwale z gruntem, prowadzonego na terenie targowiska /kiosku/, stosownie do dyspozycji art.16 w/w ustawy, eliminuje możliwość naliczania opłaty targowej. Z kolei zdaniem organu odwoławczego przepis art.16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie zwalnia od opłaty targowej osób, które są podatnikami podatku od nieruchomości, jeżeli prowadzą działalność sprzedaży towarów na targowisku poza miejscem od którego płacą podatek od nieruchomości; opłata targowa dotyczy tylko powierzchni nie objętej tym podatkiem. Sąd podziela w powyższej sprawie stanowisko organu odwoławczego, poparte zresztą obszernie licznymi orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przyjęcie tezy skarżącego oznaczałoby bowiem, iż posiadanie w obrębie targowiska nawet niewielkiego obiektu niezłączonego trwale z gruntem, od którego płacony jest podatek od nieruchomości, wyklucza generalnie możliwość objęcia danego podatnika opłatą targową, nawet wówczas, gdy poza wymienionym obiektem prowadzi on sprzedaż w dużo większym rozmiarze niż w nim samym. Opłata targowa jest podatkowym zobowiązaniem publicznoprawnym. Intencją ustawodawcy, który w art.16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dokonał zwolnienia podatników od tej opłaty w związku z obiektami, od których opłacają oni podatek od nieruchomości, było wykluczenie możliwości podwójnego opodatkowania tego samego przedmiotu. Nie znaczy to jednak, że zwolnienie to rozciąga się również na podatników prowadzących działalność poza obiektem, od którego opłacany jest podatek od nieruchomości. Zgodzić zatem należy się ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 1994r. /sygn. akt SA/Wr 20/94 i SA/Wr 26/94/, w którym stwierdzono, iż "przepis art.16 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych nie zwalnia od opłaty targowej osób, które są podatnikami podatku od nieruchomości, jeżeli prowadzą działalność w zakresie sprzedaży towarów na targowisku poza miejscem, od której płacą podatek od nieruchomości; opłata targowa dotyczy tylko powierzchni nie objętej tym podatkiem" oraz że "dla obowiązku uiszczenia opłaty targowej nie jest istotne, czy osoba, będąca podatnikiem podatku od nieruchomości na targowisku, korzysta z pozostałej części targowiska bezpośrednio dla dokonywania czynności sprzedaży, czy też wykorzystuje ją na cele ekspozycji towarów w celu reklamy. Wystawa towarów w miejscu sprzedaży lub w bezpośrednim sąsiedztwie z miejscem sprzedaży, mieści się w zakresie działalności handlowej lub targowej". Należy tu ponownie podkreślić, że obowiązek uiszczenia opłaty targowej obejmuje tylko powierzchnię targowiska znajdującą się poza miejscem stałej sprzedaży, od którego osoby będące podatnikami podatku od nieruchomości uiszczają podatek. Osoby te muszą więc zajmować dodatkową powierzchnię targowiska poza tą, która zajęta jest przez ich obiekt budowlany usytuowany na targowisku. W przyjętym powszechnie znaczeniu powierzchnia to zewnętrzna płaszczyzna, zewnętrzna strona, ograniczony obszar, teren. Przy czym pojęcie to nie jest tożsame z pojęciem "przestrzeń". Zajmować powierzchnię oznacza jej wykorzystanie m.in. poprzez ustawienie na niej różnego rodzaju urządzeń, przedmiotów czy rzeczy. Opłata targowa dotyczy w tym przypadku powierzchni, a nie przestrzeni /obszaru nieograniczonego/. Aby uznać, że podatnik zajmuje dodatkową powierzchnię targowiska nie wystarczy samo stwierdzenie że uniemożliwia korzystanie z gruntu do innych celów np. przejście dla kupujących, gdyż dbanie o to czy na targowisku istnieje możliwość poruszania się, przemieszczania się kupujących nie ciąży na sprzedawcy lecz na osobie administrującej tym miejscem. Konieczne było ustalenie powierzchni zajętej na wystawę towarów przez urządzenia ustawione na terenie targowiska Zgodnie z treścią art.19 ust.1 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, rada gminy została upoważniona do określenia zasad ustalania i poboru oraz terminów płatności i wysokości stawek opłaty targowej, z tym, że stawka tej opłaty nie może przekroczyć określonej ustawowo kwoty dziennie. Z brzmienia przepisu art.15 ust.1 tej ustawy wynika zaś, że opłatę targową pobiera się od wymienionych w nim podmiotów dokonujących sprzedaży na targowiskach. Obowiązek uiszczenia opłaty targowej powstaje z momentem dokonania w danym dniu sprzedaży na targowisku /tak wyrok NSA z dnia 25 października 2002r. sygn .III SA 680/02- Glosa 2003/3/4/. Opłata targowa stanowi więc rodzaj podatku od handlu prowadzonego na targowisku obejmującego również wyjście z ofertą sprzedaży przez wystawienie towaru i oznaczenie jego ceny. Warunkiem określenia zaległego zobowiązania w opłacie targowej jest jednoznaczne i dokładne ustalenie przez organ parametrów mających wpływ na wysokość tejże opłaty /np. ilość dni, w których dokonywana była sprzedaż na targowisku przez określoną osobę, konkretna wielkość zajmowanej przez nią powierzchni/, czego nie uczyniono. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania w zakresie pozwalającym na obiektywne określenie tych wielkości. Organ w sposób arbitralny oparł się na danych wskazanych przez administratora targowiska, nie podejmując próby weryfikacji tych informacji, wobec faktu, iż od samego początku były one kwestionowane przez stronę. Powyższa okoliczność podważa rzetelność i kompletność dowodów stanowiących podstawę określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Wyrażona w art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926/ zasada prawdy obiektywnej nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, również pod względem faktycznym. Wadliwą jest decyzja będąca wynikiem niepełnego ustalenia stanu faktycznego. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy powinien uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej kierunku dokonując stosownych ustaleń co do ilości dni w których doszło do sprzedaży lub wystąpiono z taką ofertą oraz co do konkretnej powierzchni a nie przestrzeni zajętej przez podatniczkę, poza miejscem stałej sprzedaży, na urządzenia służące do ekspozycji towarów w celu jego reklamy i sprzedaży. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.152 i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/ orzekł jak w wyroku.