I SA/Ka 1435/03
WyrokWSA w Gliwicach2004-09-03
Skład orzekający: Marek Kołaczek, Małgorzata Wolf-Mendecka, Eugeniusz Christ
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości może zostać skierowana do osoby fizycznej, która zmarła przed datą wydania tej decyzji?Ratio decidendi
Decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości nie może być skierowana do osoby fizycznej, która zmarła przed datą jej wydania, ponieważ w momencie wydania decyzji taka osoba nie istnieje i nie może być stroną postępowania ani podatnikiem. W takiej sytuacji stwierdza się naruszenie prawa materialnego, które skutkuje uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 r. Decyzja organu pierwszej instancji została skierowana do M. S., która zmarła w 1998 r. Skarżący, Z. S., wniósł odwołanie, kwestionując klasyfikację gruntów jako "grunty pozostałe" zamiast "nieużytki". Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W skardze do sądu administracyjnego Z. S. ujawnił, że działa w imieniu zmarłej żony.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Marek Kołaczek Sędziowie NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Eugeniusz Christ /spr./ Protokolant ref. staż. Magdalena Nowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia [...] r. Nr ew. [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za okres od [...] 2003 r. do [...] 2003 r. skierowaną do pani M. S. Burmistrz Miasta T. działając na podstawie art. 21 i 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./, ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm./ oraz Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia [...] 2002 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od tego podatku w 2003 r. ustalił wymiar podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł obejmując opodatkowaniem grunty zaliczone do kategorii "pozostałe" o powierzchni [...] m2.
W odwołaniu od tej decyzji pan Z. S. wskazał, że cała powierzchnia posiadanego przez niego gruntu to nieużytki będące wyrobiskiem po Zakładach Dolomitowych, które nie nadają się do jakiegokolwiek zagospodarowania.
Ponadto odwołujący się wniósł o zmianę kwalifikacji gruntów na nieużytki oraz zauważył, że stawki podatku, w stosunku do roku ubiegłego, znacznie wzrosły.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm./ i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych /Dz.U. Nr 13, poz. 115/ po rozpatrzeniu odwołania pana Z. S. od decyzji Burmistrza Miasta T. z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 19, poz. 84 ze zm./ oraz uchwały Rady Miejskiej w T. Nr [...] z dnia [...] 2002 r. w spawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od tego podatku w 2002 r.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy – rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. Przy określaniu ich wysokości rada gminy może wprowadzić zróżnicowanie stawek ze względu na rodzaj przedmiotu opodatkowania, lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy z tym, że podatek ten nie może przekroczyć górnych granic stawek określonych w ustawie /corocznie waloryzowanych bądź przez ustawodawcę, bądź przez Ministra Finansów/. Podkreślić należy, że ustawą z dnia 30 października 2002 r. /Dz.U. Nr 200, poz. 1683/ dokonano istotnej nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podwyższając znacznie – zwłaszcza w odniesieniu do gruntów – wysokość dotychczasowych stawek podatkowych /maksymalna wysokość stawki w 2002 r. wynosiła [...] zł, natomiast aktualnie – [...] zł/. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że wypełniając ustawowy obowiązek Rada Miejska w T. określiła na swoim terenie stawki podatku od nieruchomości, które nie przekraczają górnych granic kwot ustalonych w ustawie, a zatem są prawidłowe, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie posiada uprawnień do obniżenia wysokości stawek podatkowych, ani zmiany zasad opodatkowania nieruchomości. Wyjaśnił również, iż z przedłożonej dokumentacji wynika, że pani S. jest właścicielem opodatkowanej nieruchomości /gruntu/, a wymiaru podatku dokonano na podstawie "Wypisu z rejestru gruntów", w którym grunt o powierzchni [...] m2 jest sklasyfikowany w operacie ewidencyjnym jako "tereny przemysłowe" oznaczone symbolem "Ba". Podkreślić należy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm./ dane wynikające z ewidencji gruntów są wiążące dla organów podatkowych /art. 21 ust. 1/.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący pan Z. S. ponownie zwrócił się o zmianę decyzji organu pierwszej instancji uznając, że jego odwołanie "zostało rozpatrzone częściowo i nie do końca rzetelnie". Podniósł, że "podatek za 2003 r. względem 2002 r. naliczono o [...] %" i to jest przedmiotem sprawy. Podkreślił, że przedmiotowe grunty są nieużytkami zdewastowanymi przez Zakłady Dolomitowe, na których nie można prowadzić żadnych upraw. Na koniec stwierdził, iż jest 68 letnim emerytem i występuje w imieniu zmarłej żony M. S..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Na rozprawie w dniu 9 lipca 2004 r. skarżący okazał dowód osobisty z zawartą w nim adnotacją Urzędu Stanu Cywilnego stwierdzającą, że żona skarżącego pani M.S. zmarła w dniu [...] 1998 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należało zauważyć, że zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niniejsza sprawa spełnia te warunki wobec czego przy jej rozpoznaniu stosowano przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ - oznaczonej dalej skrótem p.p.s.a.
Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przewiduje, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa sprawa dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości na 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł obejmującej grunty zaliczone do kategorii "grunty pozostałe" o powierzchni [...] m2.
Decyzja, w której dokonano wymiaru tego podatku, skierowana została do pani M. S. jako fizycznej osoby będącej – według organu podatkowego jedynym właścicielem nieruchomości.
Odwołujący się od tej decyzji pan Z. S. kwestionował prawidłowość klasyfikacji gruntów stanowiących przedmiotową nieruchomość wskazując, że grunty te to w istocie nieużytki, wyrobiska po Zakładach Dolomitowych, które nie nadają się do jakiegokolwiek zagospodarowania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ujawnił, że występuje w sprawie w imieniu zmarłej żony pani M. S..
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm./ "podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3". "Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym" /art. 3 ust. 3 cyt. ustawy/.
Prawo podatkowe nie definiuje odrębnie pojęć: osoby fizycznej i osoby prawnej, dlatego też należy je ujmować w znaczeniu określonym przez kodeks cywilny. Według art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, a jego byt ustaje z chwilą śmierci. Tak więc generalnie rzecz ujmując decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości może być skierowana jedynie do osoby prawnej lub fizycznej istniejącej /żyjącej/ w dacie jej wydania. Nie może natomiast dotyczyć osoby fizycznej, której byt ustał wcześniej.
Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] 2003 r. została skierowana do pani M.S., która zmarła wcześniej bo w dniu 1 [...] 1998 r. /odpis skrócony aktu zgonu Urzędu Stanu Cywilnego w B. Nr [...] /. Tak więc w dacie wydania decyzji strona będąca jej adresatem nie istniała /nie mogła być podatnikiem/, a tym samym osoba składająca odwołanie nie mogła działać w jej imieniu jako reprezentant czy pełnomocnik. Skoro pani M. S. nie była stroną w sprawie, a decyzja podatkowa dotyczyła jej osoby zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa skutkującego uwzględnieniem skargi.
Ponadto należy wskazać, że w aktach sprawy administracyjnej brak jest złożonego przez podatnika wykazu informacji o nieruchomości oraz prawidłowo sprawdzonej informacji z ewidencji gruntów i budynków /z daty wydania decyzji/ dotyczącej przedmiotowej nieruchomości mimo, że jak wynika z treści decyzji organu podatkowego pierwszej instancji dokumenty te stanowiły podstawę do jej wydania.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, mając na uwadze okoliczności wykazane wyżej, dokona stosownych ustaleń co do prawidłowości prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania oraz zasadności złożonego odwołania oraz zarzutów merytorycznych wskazanych w skardze, a następnie podejmie czynności mające na celu uzyskanie w sprawie stanu zgodnego z obowiązującym prawem.
Wobec powyższego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło