I SA/Ka 1505/03

Dnia 29 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie NSA: Eugeniusz Christ, Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Wójt Gminy K., działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami ), art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym ( t.j. w Dz. U. z 2001 roku, nr 142, poz. 1591), art. 2, art.3, art.4, art.5, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. w Dz. U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami) oraz uchwały z dnia [...] 2002 roku, nr [...] Rady Gminy K. w sprawie określenia wysokości stawek od nieruchomości, ustalił S. T. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 rok w kwocie [...] złotych. Od powyższej decyzji podatnik wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] organ odwoławczy, działając na podstawie art. 233 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło między innymi, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 października 2002 roku o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 200, poz. 1683) z opodatkowania podatkiem od nieruchomości wyłączone zostały wszystkie grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto zgodnie z § 68 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku – tereny oznaczone symbolem B-RIVb to grunty rolne zabudowane, które są użytkami rolnymi. W związku z takim zapisem ewidencyjnym grunt podatnika jako użytek rolny nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości lecz podatkiem rolnym (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Ponadto SKO zaleciło organowi pierwszej instancji, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, ustalenie rzeczywistej powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. W skardze, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wójt Gminy K. (organ pierwszej instancji) domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż podatnik jest właścicielem działki o powierzchni [...] m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Działka ta nie jest w najmniejszej części wykorzystywana dla celów działalności rolniczej, a zatem bezpodstawnie organ odwoławczy przyjął, iż przedmiotowy grunt jest sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako użytek rolny w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym. Powołał się także na wspólne stanowisko Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz Ministerstwa Finansów (z dnia 25 lutego 2003 roku) w którym wskazano, iż odnośnie gruntów oznaczonych symbolami B/R i podobnymi należy grunty te tylko wtedy uznać za użytki rolne, gdy wchodzą one w skład gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym lub też w przypadkach, gdy co prawda nie wchodzą one w skład gospodarstw rolnych, ale są one zajęte na prowadzenie działalności rolniczej. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśliło, że bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy, gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej, w której decyzje wydaje wójt gminy; ani gmina, ani żaden jej organ nie są uprawnione do zaskarżania do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na powołaną wyżej decyzję została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 z późniejszymi zmianami). Należy jednak zauważyć, że cytowana wyżej ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 roku, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm. w Dz. U. z 2002 roku, nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 roku utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Zgodnie z art. 50 § 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Interes prawny musi być zawsze jednostkowy, realny, konkretny i sprawdzalny. Podstawą interesu prawnego dla określonego podmiotu może być tylko konkretny przepis prawa materialnego, który w ten sposób stwarza mu legitymację procesową. Z przepisu tego powinno wynikać, że dana osoba (fizyczna, prawna lub inna jednostka organizacyjna) może być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego zakazem lub nakazem, oczywiście dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 1999 roku, sygn. akt II SA 974/99 – opublikowany w Systemie Informacji Prawnej "LEX" nr 46296). W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że stroną w postępowaniu podatkowym przed pierwszą i drugą instancją był S. T. (art. 133 Ordynacji podatkowej). Natomiast Wójt Gminy K. występował w postępowaniu podatkowym jako organ wydający decyzję pierwszoinstancyjną. Już w okresie międzywojennym, w orzecznictwie Najwyższego Trybunału Administracyjnego została przyjęta zasada, że prawo do żądania kontroli decyzji przez Trybunał przysługuje adresatowi decyzji (w rozpatrywanej sprawie – S. T.), natomiast nie przysługuje organowi pierwszej instancji, który w ten sposób chciałby bronić swoich racji wobec argumentacji zaprezentowanej w decyzji drugoinstancyjnej. Skarga służy do obrony praw strony, a nie organu, który występował w sprawie. Wskazana zasada z okresu międzywojennego została w pełni przejęta przez Naczelny Sąd Administracyjny. Według jednolitej linii orzecznictwa NSA "organ gminy, który w pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nie jest uprawniony do wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego w tej sprawie i to bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy" (por. również postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 stycznia 1997 roku, sygn. akt 802/95 (ONSA 1997/4/179), z dnia 15 października 1990 roku, sygn. akt SA/Wr 990/90 (ONSA 1990/4/7), 22 lipca 1999 roku, sygn. akt II SA 947/99 (SIP "LEX" nr 46296), z dnia 19 października 2000 roku, sygn. akt II SA/GD 2159/00 – SIP "LEX" nr 46440). Także zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego organ, który wydał decyzję, nie może być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 1993 roku, sygn. akt III AZP 8/93 – OSNPC 1994/1/3). Innymi słowy, inna jest rola procesowa organu, a inna strony. Nie można w tej samej sprawie najpierw występować jako organ, a potem jako strona w postępowaniu przed Sądem Administracyjnym. Dopuszczenie bowiem możliwości wniesienia skargi przez organ administracyjny, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nadawałby temu organowi dwojakie uprawnienia. Z jednej strony uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygnięcia, z drugiej – uprawnienia strony, która kwestionuje takie rozstrzygnięcie. Uprawnień takich nie przewidują przepisy o postępowaniu administracyjnym, ani przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, ani też przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Żaden również przepis nie przyznaje uprawnienia do przekształcenia się w określonej fazie postępowania z organu podejmującego władcze rozstrzygnięcia w podmiot kwestionujący także rozstrzygnięcia w drodze skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2000 roku, sygn. akt II SA/Gd 2159/00 – opublikowany w Systemie Informacji Prawnej "LEX" nr 46440). Reasumując wskazać należy, iż Wójt Gminy K. nie jest uprawnionym z art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku. Dlatego też Sąd skargę jako niedopuszczalną musiał odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odrzucenie skargi z przyczyny procesowej (brak legitymacji strony skarżącej do wniesienia skargi do Sądu) spowodowało, że Sąd nie mógł ustosunkować się merytorycznie do problemu przedstawionego w skardze.