I SA/Ka 1519/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz /sprawozdawca/ Sędzia NSA Stanisław Bogucki Sędzia WSA Krzysztof Winiarski Protokolant Jakub Dembiński po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2004 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Izby Skarbowej w K. – Ośrodka Zamiejscowego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego o d d a l a s k a r g ę Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w B., działając na podstawie art. 162 i art. 163 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), odmówiła I. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., nr [...], ustalającej temu podatnikowi podatek dochodowy za 1997 r. w wysokości [...] zł od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W uzasadnieniu tego postanowienia Izba Skarbowa w pierwszej kolejności przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania podatkowego. W tych ramach przypomniała, że wspomniana wyżej decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. została doręczona pełnomocnikowi podatnika w dniu [...] r., w sposób określony w art. 150 Ordynacji podatkowej. W dalszej kolejności Izba Skarbowa odnotowała, iż w dniu [...] r. I. P. cofnął pełnomocnictwo, jednocześnie odbierając w Urzędzie Skarbowym uwierzytelnioną kopię decyzji, natomiast pismem z dnia [...] r., wniósł "o przywrócenie terminu w sprawie doręczenia przedmiotowej decyzji." We wniosku tym I. P. zwrócił uwagę na swój stan zdrowia uniemożliwiający mu "podjęcie w pełni świadomych i skutecznych czynności cywilnoprawnych", w tym m.in. korespondencji z Urzędem Skarbowym. Podatnik zaznaczył również, że odwołał pełnomocnika, po uzyskaniu informacji, iż ten nie odbiera korespondencji, jaka kierowana była do niego w sprawie. Izba wskazała również na kolejne pismo z dnia [...] r., w którym podatnik sprecyzował swoje stanowisko wyjaśniając, że wniosek z dnia [...] r. dotyczy przywrócenia terminu " w sprawie prawomocności decyzji". W kolejnym fragmencie uzasadnienia Izba Skarbowa, przytoczywszy treść art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, stwierdziła, że w rozpatrywanej sprawie nie został spełniony jeden z warunków przywrócenia terminu, określonych w tym przepisie. Podatnik nie dokonał bowiem czynności, dla której określony był termin, gdyż wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie wniósł odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego. Izba wyraziła zarazem pogląd, że podatnik – mimo problemów zdrowotnych – mógł dokonać tej czynności, skoro był w stanie cofnąć pełnomocnictwo oraz złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Nawiązała też do orzecznictwa sądowego, według którego zwolnienie lekarskie od pracy nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez podatnika i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przy pomocy domownika. W konkluzji uzasadnienia Izba, biorąc pod uwagę podniesione wyżej okoliczności, a także fakt, że podatnik do dnia [...] r. miał pełnomocnika umocowanego do działania, który nie dopełnił obowiązku należytego dbania o interesy reprezentowanego, uznała, iż brak podstaw do tego, by uwzględnić wniosek o przywrócenie terminu. Postanowienie Izby Skarbowej I. P. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności podkreślił, że przesyłka zawierająca decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nie została odebrana przez jego ówczesnego pełnomocnika – Z. K.. Dołączył zarazem pisemne oświadczenie tego ostatniego, z którego wynikało, że w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. nie przebywał on w swoim miejscu zamieszkania i nie odbierał korespondencji. W dalszym fragmencie uzasadnienia I. P. podniósł, że od dnia [...] r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a w dniach od [...] do [...] r. znajdował się w stanie śmierci klinicznej w szpitalu Wojewódzkim w B.. Stwierdził również, iż wiadomość o decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. uzyskał przypadkowo w marcu 2003 r., ale w związku z bardzo poważnym stanem zdrowia nie mógł podejmować "w pełni świadomych czynności cywilnoprawnych" i dlatego spełnienie przezeń wszystkich warunków określonych w art. 162 Ordynacji podatkowej było niemożliwe. Ograniczył się on zatem wyłącznie do odebrania korespondencji oraz skierowania krótkiego pisma do Urzędu Skarbowego o przywrócenie terminu. Skarżący oświadczył zarazem, że na żądanie Sądu przedstawi odpowiednią dokumentację lekarską. W końcowym fragmencie uzasadnienia skargi, I. P. zwrócił uwagę na fakt, że począwszy od dnia [...] r. w związku z całkowitą niezdolnością do pracy przebywa na rencie inwalidzkiej, na dowód czego dołączył kopię wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza, zdaniem Sądu, przepisów regulujących przywrócenie terminu w postępowaniu podatkowym. Przystępując do oceny zgodności z prawem tego postanowienia w punkcie wyjścia należy zauważyć, że decyzja Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. została, zdaniem Sądu, doręczona prawidłowo. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w jego brzmieniu obowiązującym w dniu 3 stycznia 2003 r., kiedy to awizowano przesyłkę zawierającą tę decyzję, w razie niemożności doręczenia pisma do rąk adresata lub osobom wymienionym w art. 149 przywołanej ustawy, poczta zobowiązana była przechować pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym umieścić należało w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie było możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonywał swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W takim przypadku doręczenie uważane było za dokonane z upływem ostatniego dnia wspomnianego wyżej okresu. Taki też stan rzeczy miał miejsce w rozpatrywanej sprawie. Ze zgromadzonych w niej akt wynika bowiem, że decyzja Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. wysłana została dnia [...] r. na adres Z. K., będącego pełnomocnikiem skarżącego i w związku z nie zastaniem adresata przez doręczyciela w dniu [...] r. złożona w Urzędzie Pocztowym C., z równoczesnym pozostawieniem awiza w skrzynce pocztowej. Nie ulega też wątpliwości, że w czternastodniowym terminie, o którym mowa w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, ani skarżący ani też jego pełnomocnik nie wnieśli odwołania od tej decyzji. Dalszą kwestią wymagającą rozważenia jest zatem odpowiedź na pytanie, czy istniały dostateczne podstawy do uwzględnienia wniosku I. P. z dnia [...] r., który trafnie potraktowany został przez Izbę Skarbową jako podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Regulujący to zagadnienie art. 162 Ordynacji podatkowej stanowi w § 1, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 162 § 2 Ordynacji, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przepis ten wymaga ponadto, by jednocześnie z wniesieniem podania dopełnić czynności, dla której był określony termin. Odnosząc tę regulację prawną do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że w ocenie sądu, zebrany w niej materiał wskazuje, iż nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wynika to przede wszystkim z faktu, że skarżący nie zachował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o wspomniane przywrócenie. Jeśli bowiem przyjąć, że nie wiedział on o doręczeniu decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. jego pełnomocnikowi, to stan ten uległ zmianie najpóźniej w dniu [...] r., kiedy to wręczono mu odpis tej decyzji. Tymczasem zaś pierwsze pismo, które można potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu, nosi datę [...] r. i wpłynęło ono do organu podatkowego w dniu [...] r. Trzeba zaś pamiętać, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej, przywrócenie siedmiodniowego terminu do złożenia podania, o którym mowa w art. 162 § 2, jest niedopuszczalne. Nie można również tracić z pola widzenia faktu, że skarżący nie dopełnił czynności, dla której określony był termin. Zebrany w sprawie materiał wskazuje bowiem ponad wszelką wątpliwość, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie wniósł on odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego, tak jak tego wymaga przywołany wyżej art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy wynika zresztą, że odwołanie takie nie wpłynęło do dnia wydania zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu trafny jest pogląd Izby Skarbowej, która przyjęła, że stan zdrowia skarżącego nie usprawiedliwiał jego braku aktywności w zakresie dotyczącym wniesienia odwołania, skoro okoliczność ta nie stanowiła przeszkody dla dokonania przez niego innych czynności, polegających w szczególności na odwołaniu pełnomocnictwa, złożeniu wniosku o przywrócenie terminu oraz czynnym uczestnictwie w postępowaniu w przedmiocie tego wniosku. Nie zachodziły zatem, innymi słowy, obiektywne przyczyny wyłączające możliwość jego działania, co oznacza, że brak podstaw do przyjęcia, że spełniona została przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi. Na marginesie odnotować trzeba, że skarżący odwołał pełnomocnictwo w chwili, gdy możliwe było jeszcze dochowanie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Należy również pamiętać, że decyzja, której odpis wręczono skarżącemu w dniu [...] r., zawiera pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania, co powinno, zdaniem Sądu, uzmysłowić skarżącemu konieczność wzięcia pod uwagę okoliczności wskazanych w tym pouczeniu. Fakty te wskazują, że skarżący nie zachował niezbędnej staranności wymaganej od podmiotu znajdującego się w jego sytuacji prawnej. Konstatacji tej nie może zmienić ewentualny argument nawiązujący do braku dostatecznej wiedzy o wymaganiach związanych z podaniem o przywrócenie terminu. Zgodzić się trzeba bowiem ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 1997 r. ( sygn. III SA 101/96), zgodnie z którym nieznajomość prawa nie może być traktowana za okoliczność usprawiedliwiającą popełnione przez stronę uchybienie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. su.