I SA/Ka 1537/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Madej Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.) Protokolant: Anna Charchuła po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2004 r. sprawy ze skargi "A" – Spółki z o.o. w S. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia odsetek od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych, oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Urząd Skarbowy w S. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek "A" Spółki z o.o. z siedzibą w S. w sprawie umorzenia odsetek od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za miesiąc marzec 2001 r. – z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny wyjaśniając, iż wnioskiem z dnia [...] "A" zwróciło się do organu podatkowego o umorzenie kwoty [...]zł. W uzupełnieniu tego wniosku Spółka wyjaśniła, iż na sumę [...]zł składają się pobrane w postępowaniu egzekucyjnym: - odsetki w kwocie[...]zł, - koszty egzekucyjne –[...]zł, - koszty upomnienia –[...] zł jak i odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za miesiąc marzec 2001 r. od kwoty [...]zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż umorzenie wnioskowanej kwoty spowoduje przekazanie jej na pokrycie bieżących zaległości, gdyż Przedsiębiorstwo od ponad roku utraciło płynność finansową spowodowaną niesolidnością kontrahentów. Urząd Skarbowy wyjaśnił dalej, iż powyższy wniosek rozpatrywany był początkowo w całości w trybie postępowania egzekucyjnego, przy czym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał na konieczność odrębnego rozpatrzenia wniosku zarówno przez organ egzekucyjny w zakresie należności egzekucyjnych oraz organ podatkowy w zakresie umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł, naliczonych od zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za miesiąc marzec 2001 w kwocie [...]zł. Rozpatrując zatem wniosek strony dotyczący umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł naliczonych od zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za miesiąc marzec 2001 r. Urząd Skarbowy wskazał, iż w myśl przepisu zawartego w art. 67 § 1 i § 1a Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na wniosek podatnika, organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, przy czym w przypadku, gdy z wnioskiem występuje podatnik będący przedsiębiorcą, umarzanie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacynej następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej przedsiębiorców. Stwierdzono więc, iż w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowana pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 60, poz. 704 z późn. zm.). Kontynuując swoje rozważania organ podatkowy podniósł dalej, iż aczkolwiek strona wystąpiła z wnioskiem o umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za miesiąc marzec 2001 r., to faktycznie przedmiotowe zobowiązanie dotyczy zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. – płatnego do [...](rozłożonego na raty decyzją z dnia [...]nr[...]). Wyjaśniono następnie, iż z uwagi na niedotrzymanie terminu płatności czwartej raty i podjęcia czynności egzekucyjnych, nadesłaną w dniu [...] wpłatę kwoty [...]zł przerachowano na należność główną ([...]zł) oraz odsetki za zwłokę ([...]zł). Mając na uwadze powyższe ustalenia Urząd Skarbowy odwołał się do treści art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, iż zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek: zapłaty, pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta, potrącenia, zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku, zaniechania poboru, przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych, przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym, umorzenia zaległości, przedawnienia. W związku z brakiem przedmiotu postępowania tj. kwoty odsetek od zapłaty zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, organ podatkowy uznał niniejsze postępowanie za bezprzedmiotowe. W konsekwencji, powołując się na brzmienie art. 208 Ordynacji podatkowej, wydano decyzję o jego umorzeniu. W końcowej części uzasadnienia organ pierwszej instancji wyjaśnił też, że ze względu na bezprzedmiotowość postępowania argumenty przedstawiane przez stronę we wniosku nie mogą wpłynąć na zajęcie odmiennego stanowiska. W odwołaniu od tej decyzji (zawierającym wspólne argumenty przeciwko siedmiu wydanym w dniu [...]decyzjom odnoszącym się do wniosku strony z dnia [...])"A" nie zgodziło się ze stanowiskiem organu podatkowego co do bezprzedmiotowości postępowania skoro Urząd Skarbowy "zabrał te pieniądze". Spółka oceniła postępowanie organu podatkowego jako świadomie wymierzone przeciwko firmie, co doprowadzi do jej likwidacji. Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa w K. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr[...], którą umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za miesiąc marzec 2001 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, podtrzymując w całości stanowisko Urzędu Skarbowego podkreślił, iż w dniu [...]na skutek czynności egzekucyjnych, zaległość została przez dłużnika zobowiązanego w całości zapłacona i zgodnie z art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej wygasła (przestała istnieć). Izba Skarbowa zwróciła też uwagę, iż o tej czynności zawiadomiono Spółkę pismem z dnia [...]nr[...], które zostało doręczone stronie w dniu [...] Następnie organ odwoławczy podkreślił, iż brak zaległości podatkowej w momencie składania wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych oznacza, iż niemożliwym jest zastosowanie instytucji umorzenia przewidzianej w art. 67 Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, czy w danym przypadku występował ważny interes podatnika lub interes publiczny. W konsekwencji, powołując się na treść art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz orzecznictwo sądowe (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjne w Warszawie z dnia 19 października 2000 r. sygn. akt III SA 2246/99) Izba Skarbowa wskazała na konieczność umorzenia postępowania. Decyzję tę "A" zaskarżyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia w całości. Spółka zarzuciła organom podatkowym obrazę art. 67 Ordynacji podatkowej, co w efekcie pozbawiło ją możliwości obiektywnego rozpatrzenia sytuacji finansowej w jakiej się znalazła. Strona skarżąca podkreśliła, iż Zarząd Spółki prowadzi nieustającą batalię o uratowanie firmy i nie chce dopuścić do jej upadłości. W dalszej części uzasadnienia skargi opisano stan zatrudnienia w firmie, przedstawiono osiągnięcia Spółki na polu prywatyzacji oraz odwołano się do problemu bezrobocia w S. Uznano zatem, iż zachodzą przesłanki do "odzyskania środków finansowych", które przeznaczone zostaną na spłatę zadłużenia w ZUS w S. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała dotychczasowe stanowisko organów podatkowych dodatkowo podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie zobowiązanie, które było wymagalne w dniu [...] na skutek dokonania czynności egzekucyjnych w dniu [...]wygasło. Oznacza to, zdaniem organu, że w chwili składania wniosku przedmiot żądania już nie istniał. Izba Skarbowa zauważyła też, iż organ podatkowy udzielił już wcześniej stronie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych (rozkładając spłatę zaległości na raty). Na rozprawie w dniu 20 lipca 2004 r. Prezes Spółki dodatkowo oświadczył, iż firma obecnie nie posiada żadnych zaległości podatkowych, a jedynie spłaca zobowiązania wobec ZUS-u w oparciu o uzgodnienia ratalne. Pełnomocnik organu odwoławczego wniósł jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż podstawowym sposobem realizacji zobowiązaniowych stosunków prawnych, zarówno w prawie podatkowym jak i w prawie cywilnym jest zaspokojenie wierzyciela prowadzące do ich wygaśnięcia. Stosunek prawny zobowiązania podatkowego wygasa głównie przez spełnienie świadczenia. Spełnienie świadczenia jest zasadniczą, lecz nie jedyną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Wygasa ono nie tylko przez zapłatę podatku lecz także przez pobranie podatku przez płatnika lub inkasenta, potrącenie, zaliczenie nadpłaty lub zaliczenie zwrotu podatku, zaniechanie poboru, przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych, przejęcie własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym, umorzenie zaległości i przedawnienie (art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej). Poprzez spełnienie świadczenia powinno nastąpić pełne zaspokojenie interesu wierzyciela wynikającego z treści stosunku zobowiązaniowego. Interesem wierzyciela w przypadku zobowiązań podatkowych jest, aby jednostronne świadczenie pieniężne danego podmiotu na rzecz Skarbu Państwa (lub gminy, powiatu czy województwa) było zgodne z normami prawa podatkowego. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż ciążąca na podatniku zaległość podatkowa z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł od zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r., która powstała w marcu 2001 r. – została zaspokojona wobec wpłaty dokonanej przez dłużnika zobowiązanego. Z akt sprawy wynika bowiem, iż prawidłowo przeprowadzone czynności egzekucyjne umożliwiły wpłaconą w dniu[...]kwotę [...]zł zarachować na należność główną ([...]zł) oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł, które są przedmiotem niniejszego sporu. Wobec brzmienia przywołanego wcześniej art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej, nie może być wątpliwości, iż spełnienie świadczenia spowodowało wygaśnięcie zobowiązania podatkowego i doprowadziło do zakończenia stosunku prawnego w spornym przedmiocie. W tej sytuacji brak było podstaw do rozpoznania wniosku skarżącego przez pryzmat regulacji zawartej w przepisie art. 67 Ordynacji podatkowej. Z przepisu tego bowiem wynika, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (§ 1). Ponadto, w art. 67 § 1a tej ustawy przewidziano umarzanie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej na wniosek podatnika będącego przedsiębiorcą, co następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Skoro więc w chwili złożenia przez stronę skarżącą wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł, zobowiązanie to zostało wykonane (i wierzyciel w całości został zaspokojony) – to uzasadnionym było uznanie niniejszego postępowania bezprzedmiotowym i w konsekwencji jego umorzenie zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.