I SA/Ka 1626/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Mendecka Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca) Sędzia NSA Eugeniusz Christ Protokolant Anna Florek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. K. (K.) i T. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości oddala skargę; SJ/ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] r., nr [...], skierowaną do P. K. i T. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2003 r. w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 233 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 2 i art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 z późn. zm.) oraz art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 4, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.). Uzasadniając decyzję podano, że organ podatkowy I instancji ustalił podatnikom wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2003 r. w wysokości [...] zł, płatnego w 4 ratach, w tym 3 raty po [...] zł (odpowiednio do [...]r., do [...] r. i do [...] r.) oraz 4 rata w wysokości [...] zł do [...] r. Przedmiotem opodatkowania objęto budynek mieszkalny o powierzchni 174 m2, budynek pozostały o powierzchni 84 m2, pomieszczenia w budynku mieszkalnym zajęte na działalność gospodarczą o pow. 36m2 oraz grunt rolny o powierzchni 0,1000 ha. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy wskazali na zawyżenie zobowiązania z uwagi na opodatkowanie budynku z "jakoby prowadzonej działalności gospodarczej". Podali, że w części posesji jest prowadzony bez ich zgody (nielegalnie) handel przez firmę z M., zaś Burmistrz Miasta i Gminy P. toleruje ten stan bezprawia. W związku z tym wnieśli o anulowanie zobowiązania w części dotyczącej podatku od nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą. Rozpatrując zarzuty zawarte w odwołaniu Kolegium Odwoławcze zauważyło, że organ pierwszej instancji dokonując wymiaru podatku oparł się na wykazie nieruchomości złożonym przez podatnika w dniu [...] r. oraz wypisie z rejestru gruntów, zaś odwołujący się podatnicy nie zakwestionowali samego obowiązku podatkowego, tylko nie zgodzili się z opodatkowaniem części budynku, jako związanego z działalnością gospodarczą. Zajmując stanowisko odnośnie powyższego zarzutu Kolegium zważyło, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych powołując tryb, w jakim ustala się wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, nakłada określone obowiązki zarówno na organ podatkowy, jak i na podatnika, który może wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne w postaci obniżenia wysokości opodatkowania, jeżeli poinformuje ten organ o wszelkich zmianach dotyczących sposobu wykorzystania nieruchomości lub gruntu w terminie określonym w art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (14 dni od zaistnienia zdarzenia), a zwłaszcza o zdarzeniach mających wpływ na wysokość opodatkowania w danym roku podatkowym, w szczególności o zmianie sposobu wykorzystania przedmiotu opodatkowania lub jego części (art. 6 ust. 3 w.w. ustawy). Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, że po złożeniu w dniu [...] r. wykazu nieruchomości, podatnicy nie zmienili danych wykazanych w powołanym wyżej wykazie, zaś zgłoszone przez podatników dane są zgodne ze stanem faktycznym. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika bowiem, że P. K. w dniu [...] r. zawarł umowę najmu lokalu z Przedsiębiorstwem Produkcyjno – Handlowo –Usługowym "A" spółką z o.o. w M.. W wynajętej części domu mieszkalnego powołana firma do chwili orzekania przez organ odwoławczy prowadzi działalność handlową. Kolegium zauważyło, że P. K. zwracał się do Burmistrza o wydanie dla spółki "A" decyzji administracyjnej zakazującej prowadzenia działalności gospodarczej, spowodowanie eksmisji z lokalu oraz nakazanie usunięcia i oznakowania firmowego z budynku stanowiącego jego własność. W odpowiedzi Burmistrz jednak poinformował podatnika, że spory między najemcą, a wynajmującym podlegają rozstrzygnięcia w drodze cywilnoprawnej. W odwołaniu od decyzji ustalającej wymiar zobowiązania podatkowego podatnik, powołując podobne argumenty, w tym m.in. nielegalność prowadzonej działalności gospodarczej, wniósł o anulowanie zobowiązania w części dotyczącej podatku od nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą. Samorządowe kolegium Odwoławcze stwierdziło, że jeżeli podatnik jako właściciel budynku mieszkalnego część tego budynku wynajął podmiotowi do prowadzenia działalności gospodarczej, to wynajęta cześć budynku podlega opodatkowaniu, jako związana z działalnością gospodarczą, zaś obowiązek zapłaty podatku ciąży na właścicielu, a nie na najemcy lokalu. Spór zaistniały między stronami umowy najmu nie ma wpływu na wysokość zastosowanej stawki podatku, gdyż nie powoduje zamiany sposobu wykorzystania lokalu. Dopiero faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej będzie skutkować zmianą stawki opodatkowania, zaś ewentualne spory pomiędzy stronami umowy najmu podlegają zaś rozstrzygnięciu w postępowaniu przed właściwym sądem cywilnym. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...], skarżący P. K. i T. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, żądając "nakazania Urzędowi Miasta i Gminy P. naliczania podatku w oparciu o stan faktyczny używalności obiektu" i dopuszczenia jako dowodu w sprawie decyzji nr [...] z dnia [...] r., korespondencji z Urzędem Miasta i Gminy P. w sprawie bezprawnego użytkowania pomieszczeń" w budynku skarżących", a nadto wezwania na rozprawę przedstawicieli Urzędu Miasta i Gminy P. oraz przedstawicieli spółki "A" z M.. Zdaniem skarżących, Urząd Miasta i Gminy P. naliczył podatek od nieruchomości w oparciu o stan bezprawia, jaki wspomniany Urząd tolerował, a nie wg stanu istniejącego. Tak więc skarżący ponoszą w efekcie konsekwencje finansowe bezprawnych działań akceptowanych przez przedstawicieli władzy wykonawczej. W końcowej części uzasadnienia skargi podniesiono, iż "jest bezspornym, że od dnia [...] roku małżonka P. K. Pani B. K. zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej (...), a jeżeli firma "A" prawem "kaduka" zajmowała lokal sklepowy przy przyzwoleniu Urzędu Miasta i Gminy P., to obciążanie zawyżonym podatkiem (...) jest niezgodne z prawem, a i z logiką". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zajmując stanowisko odnośnie zarzutów zawartych w skardze wyjaśniono, że załączona przez skarżących decyzja nr [...] z dnia [...] r. dotyczy wykreślenia z dniem [...] r. działalności gospodarczej prowadzonej przez B. K., która jednakże działalność gospodarczą prowadziła w lokalu wynajętym od zarządu OSP K. (dowód: kserokopia umowy najmu lokalu z dnia [...]r., kserokopia zaświadczenia o zmianie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] r.), natomiast przedmiotem wymiaru podatku od nieruchomości jest lokal znajdujący się w budynku położonym przy ul. [...] w P., który został wynajęty przez P.P.H.U. "A" sp. z o.o. w M. na czas określony od [...] r, do [...] r. (dowód: kserokopia umowy najmu). Wymieniona firma opuściła wynajmowany lokal i przeniosła się do własnego budynku z dniem [...] r. (dowód: pismo spółki "A" do UMiG P. z dnia [...] r.). W tym stanie rzeczy dołączona przez skarżących decyzja nie ma wpływu na zmianę podjętego rozstrzygnięcia, gdyż nie dotyczy nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania podatkowego. Natomiast okoliczność, że firma "A" opuściła wynajmowany lokal skutkuje na zmianę wysokości podatku dopiero od [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...], została złożona przez P. K. i T. K. do Ośrodka Zamiejscowego w K. Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 29 lipca 2003 r. i winna była zostać rozpatrzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że wyżej cytowana ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 w.w. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa sprawowana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod względem legalności, co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. W myśl art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest wadami skutkującymi jego nieważność lub niezgodność z prawem albo gdy narusza ono prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania bądź w sposób, który ma wpływ (w przypadku naruszenia prawa procesowego wpływ istotny) na wynik sprawy. Regulacja taka oznacza zatem, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Skarga uwzględniona może być bowiem tylko wtedy, gdy stwierdzone uchybienia będą rażące lub co najmniej istotne. W rozpatrywanej sprawie sytuacja tak nie zachodzi, albowiem wbrew podniesionym w skardze zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zasady poboru podatku od nieruchomości reguluje ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane, w tym m.in. grunty, budynki lub ich części. Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1 w.w. ustawy). Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (art. 3 ust. 4 w.w. ustawy). Podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi powierzchnia wynikająca z ewidencji gruntów i budynków, a dla budynków powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 w.w. ustawy). Stawki podatkowe dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości ustala rada gminy w drodze uchwały (art. 5 ust. 1 w.w. ustawy). Osoby fizyczne są zobowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zmian (art. 6 ust. 6 w.w. ustawy). Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek płatny jest w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego (art. 6 ust. 7 w.w. ustawy). Z kolei opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym dla pozostałych gruntów stanowi liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 pkt 2). Podatek rolny za rok podatkowy od 1 ha gruntów pozostałych wynosi równowartość pieniężną 5 q żyta, obliczone według średniej ceny skupu żyta za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji ustalił dla podatników łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku rolnego i od nieruchomości. Przedmiotem opodatkowania objęto następujące składniki: (1) budynek mieszkalny o powierzchni 174 m2, (2) budynek pozostały o powierzchni 84 m2, (3) pomieszczenia w budynku mieszkalnym związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 36 m2, (4) grunt rolny o powierzchni 0,1000 ha. Dokonując wymiaru podatku, organ pierwszej instancji oparł się na wykazie nieruchomości złożonym przez podatnika w dniu [...] r. oraz wypisie z rejestru gruntów. Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, że po złożeniu w dniu [...] r. wykazu nieruchomości, podatnicy nie zmienili danych wykazanych w powołanym wyżej wykazie, zaś zgłoszone przez podatników dane, zawarte w wykazie z dnia [...] r., są zgodne ze stanem faktycznym. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika bowiem, że P. K. w dniu [...] r. zawarł umowę najmu lokalu z Przedsiębiorstwem Produkcyjno – Handlowo – Usługowym "A" spółką z o.o. w M.. W wynajętej części domu mieszalnego powołana firma faktycznie prowadziła działalność gospodarczą do dnia [...] r. (dowód: pismo spółki "A" do UMiG P. z dnia [...] r. oraz wyjaśnienie skarżącego P. K., złożone na rozprawie w dniu 14 lipca 2004 r.). Należy zaakcentować, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych powołując tryb, w jakim ustala się wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, nakłada określone obowiązki tak na organ podatkowy, jak i na podatnika, który aby mógł wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne w postaci obniżenia wysokości opodatkowania, winien o wszelkich zmianach dotyczących sposobu wykorzystywania nieruchomości lub gruntu poinformować ten organ w terminie określonym w art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach i opłatach lokalnych (14 dni od zaistnienia zdarzenia). Chodzi tu o zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w danym roku podatkowym, w szczególności zmiana sposobu wykorzystania przedmiotu opodatkowania lub jego części (art. 6 ust. 3 w.w. ustawy). Podatnik jako właściciel budynku mieszkalnego zobowiązany jest do zapłaty należnego podatku od nieruchomości. Jeżeli część tego budynku wynajął podmiotowi do prowadzenia działalności gospodarczej, to wynajęta część budynku podlega opodatkowaniu, jako związana z działalnością gospodarczą. O tym bowiem, czy budynek lub jego część związany jest z prowadzeniem działalności gospodarczej, świadczy jego faktyczny sposób wykorzystania w roku podatkowym, a nie jego przeznaczenie. Przy czym obowiązek zapłaty podatku ciąży na właścicielu, a nie na najemcy lokalu (wyrok NSA z dnia 18.11.1994 r., sygn. akt SA/Gd 1332/92), gdyż umowa najmu, będąca umową, cywilnoprawną, reguluje wzajemne prawa i obowiązki pomiędzy stronami, nie może ona natomiast wywierać skutków na gruncie przepisów prawa publicznego, do których należą przepisy podatkowe. W szczególności umowa taka nie może mieć wpływu na obowiązki podatkowe ciążące na właścicielu nieruchomości będącym podatkiem tego podatku. Skoro w rozpatrywanej sprawie podatnik wynajął część budynku mieszkalnego podmiotowi do prowadzenia działalności gospodarczej i działalność ta nadal jest prowadzona, to część tego budynku podlega opodatkowaniu jako związana z działalnością gospodarczą. Ewentualny spór między stronami umowy najmu nie ma wpływu na wysokość zastosowanej stawki podatku, gdyż nie powoduje zamiany sposobu wykorzystania lokalu. Dopiero bowiem faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej będzie skutkować zmianą stawki opodatkowania. Dopóki jednak to nie nastąpi, to nie można zarzucać organowi I instancji, że działa niezgodnie z prawem. Spory pomiędzy stronami umowy najmu podlegają zaś rozstrzygnięciu w postępowaniu przed właściwym sądem cywilnym. Organy administracji publicznej nie posiadają kompetencji do ingerowania w stosunki cywilnoprawne stron. Sąd uznał, że w rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy nie przekroczył granic swobody interpretacyjnej ograniczając stosownie do powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia. Zdaniem Sądu wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów uregulowaną art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. nr 137, poz. 926 ze zm.), a więc nie stanowi naruszenia prawa. W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). P.K.