I SA/Ka 1711/03

WyrokWSA w Gliwicach2004-11-22

Skład orzekający: Anna Apollo, Henryk Wach, Małgorzata Jużków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Akademia A w P. jest stroną w postępowaniu celnym dotyczącym importu urządzenia, jeśli nie była bezpośrednim importerem, a jedynie jego odbiorcą krajowym?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, ponieważ organy celne błędnie uznały Akademię A w P. za stronę postępowania. Akademia A nie była importerem ani przedstawicielem importera, a jedynie odbiorcą krajowym. Skoro decyzje zostały skierowane do osoby niebędącej stroną, naruszono przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji oraz gwarancje procesowe stron.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. odmawiającej uznania towaru (urządzenia do badania interakcji komórkowych) za wolny od cła i określającej kwotę długu celnego. Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił zwolnienia od cła, uznając, że wniosek o zwolnienie został złożony po terminie. Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję w części dotyczącej kwoty długu celnego, określając cło na 0%, ale utrzymał w mocy odmowę zwolnienia od cła. Akademia A w P. wniosła skargę, kwestionując swój status strony postępowania, ponieważ nie była importerem towaru, a jedynie jego odbiorcą krajowym, zakupionym przez inną firmę.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt 3/ I SA / Ka 1711 / 03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Akademii A w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r nr [...] na podstawie art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926), art. 13 § 1, art. 23 § 1, art. 69, art. 85 § 1, art. 209 § 1 pkt 1 i § 2, art. 190 ze znaczkiem jeden § 2, art.190 ze znaczkiem piętnaście § 3 w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity w Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 listopada 2001 r. w sprawie zwolnienia od cła towarów charakterze edukacyjnym, naukowym lub kulturowym oraz przyrządów i aparatury naukowej (Dz. U. Nr 149, poz.1664), § 1 rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wykazu aparatury naukowej i przyrządów naukowych zwolnionych od cła (Dz. U. Nr 61, poz. 566) oraz art. 38 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365) Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił uznania za wolny od cła towar w postaci urządzenia do badania interakcji komórkowych i jednocześnie zgodnie z ust.1a, ust.2a części pierwszej Postanowienia wstępne i części drugiej-Tabela stawek celnych Taryfy Celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. Nr 146, poz.1639 ze zm.) objął przedmiotowy towar procedurą dopuszczenia do obrotu i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł. Złożyła się na nią kwota należnego cła w wysokości [...] zł (9 % od wartości celnej towaru przyjętej z faktury eksportera) oraz kwota [...] zł tytułem odsetek wyrównawczych od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą długu celnego należną, a kwotą pobraną, na podstawie art. 222 § 4 i § 5 Kodeksu celnego oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1997 r.(Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.). Kwota długu celnego została zarejestrowana w rejestrze długu celnego w przywozie [...]. W uzasadnieniu podkreślono, że [...] r. Agencja Celna B Sp. z o.o. z siedziba w W. dokonała w Oddziale Celnym Port Lotniczy K. zbiorczego zgłoszenia na formularzu SAD do procedury dopuszczenia do obrotu przesyłek o małej wartości do 70 EUR. Zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane pod pozycją ewidencyjną nr [...]. Wśród nich znajdowała się przesyłka przeznaczona dla Akademii A w P. bez określenia jej wartości. Wartość ta została określona w dołączonym do przesyłki dokumencie [...] nr [...] i wynosiła [...] GBP (równowartość [...] EUR). "B" Port Lotniczy K. w P., działając na podstawie art. 256 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego złożyła jednocześnie wniosek o zwolnienie zgłoszonych przesyłek od cła w trybie art. 190 ust. 9 § 1 tej ustawy, na podstawie którego uznaje się za wolne od cła towary umieszczone w przesyłkach wysyłanych bezpośrednio do osoby znajdującej się na polskim obszarze celnym, pod warunkiem, ze łączna wartość towarów w przesyłce nie przekracza 22 EUR. Wniosek ten został uwzględniony, gdyż jak dalej wyjaśnił organ celny, zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym i uznał je za prawidłowe co spowodowało, że z mocy prawa nastąpiło objęcie towaru wnioskowana procedurą celną i zwolnienie z cła i podatku VAT. Po zwolnieniu przedmiotowego towaru i objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu w dniu [...] r. Akademia A z P. zwróciła się do Urzędu Celnego w B. z wnioskiem o kontrolę powyższego zgłoszenia celnego w części dotyczącej przesyłki, której była odbiorcą ostatecznym i uznanie go za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru. Do wniosku dołączyła fakturę dostawcy zagranicznego nr [...] z dnia [...] r. opiewającą na kwotę [...] GBP. Powyższy wniosek poprzedziła złożeniem w dnia [...] r. wniosku o zwolnienie zakupionego towaru z cła w trybie art.190 ze znaczkiem piętnaście § 2 Kodeksu celnego, gdyż stanowi on urządzenie do badania interakcji (biosensor kuwetowy) wykorzystywane w celach dydaktyczno- naukowych. Z treści pisma wynikało, że urządzenie zostało jej dostarczone w dniu [...] r. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że przeprowadzona w związku z wnioskiem skarżącej, w trybie art. 83 § 1 kodeksu celnego kontrola zgłoszenia celnego potwierdziła jego niezgodność z prawem, co skutkowało wydaniem przez organ celny omawianej decyzji. Na koniec wyjaśnił, że zgłoszenia celnego dokonała Agencja Celna B w dniu [...] r. natomiast Akademia A w P. wniosek o zwolnienie z cła, jako odbiorca towaru złożyła dopiero w dniu [...] r. czyli z uchybieniem terminu wynikającego z zapisu art.190 ze znaczkiem jeden § 2 Kodeksu celnego i z tej racji nie mógł zostać on uwzględniony. Od powyższej decyzji odwołała się Akademia A w P. Wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy uznania towaru za wolny od cła, opisała cały przebieg ustaleń z Agencją Celną B Port Lotniczy K. dotyczących zgłoszenia celnego otrzymanego urządzenia wykorzystywanego wyłącznie do badań naukowych. Podkreślała, że okoliczność ta jest wystarczająca do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie importu urządzenia z cła. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 ustawy Kodeks celny oraz art. 13 § 1, art. 23 § 1 i § 5, art. 69, art. 85 § 1, § 2 art. 190 ze znaczkiem1 , § 3 art. 190 ze znaczkiem 15 , art. 209 § 1 pkt 1 i § 2 tej ustawy, § 1 rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie określenia wykazu aparatury naukowej i przyrządów naukowych zwolnionych od cła oraz wykazu prywatnych instytucji lub organizacji uprawnionych do korzystania ze zwolnienia od cła (Dz. U. Nr 62, poz. 566) oraz ustępu 1 pkt a, ust.2 pkt a części pierwszej Postanowienia wstępne A Stawki celne oraz części drugiej - Tabela stawek celnych Taryfy Celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. Nr 146, poz.1639) Dyrektor Izby Celnej K. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego i określił kwotę cła przypadającego od przedmiotowego urządzenia w wysokości [...] zł, a w pozostałej części utrzymał zaskarżona decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji wyjaśnił, że z materiałów przedstawionych przez Akademię A w P. wynikało, że sprowadzone z zagranicy urządzenie jest systemem biosensora optycznego wykorzystującym zjawisko optyczne polegające na powstawaniu pola zanikowego, z wbudowanym laserem będącym częścią całego urządzenia, który stanowi w nim jedyne źródło światła, którego specyficzne właściwości są wykorzystywane dla uzyskania określonego efektu. Organ I instancji zastosował zatem błędnie klasyfikacje taryfowa towaru z kodu PCN 9013 80 0 ze stawką celną konwencyjną 9 %, gdyż kod ten obejmuje" pozostałe przyrządy i urządzenia optyczne niewymienione ani niewłączone gdzie indziej w dziale 90". W dziale tym jest zaś pozycja 9027 Taryfy Celnej, obejmująca "przyrządy lub aparaty do analizy fizycznej i chemicznej" do której klasyfikowane są min.- pozostałe przyrządy i aparaty stosujące promieniowanie świetlne (ultrafioletowe, widzialne, podczerwone)- kod PCN 9027 50 00 0. Urządzenie będące przedmiotem zgłoszenia celnego w niniejszej sprawie odpowiadało charakterem urządzenia przynależnego do kodu wskazanego wyżej i taki kod winien zostać przyjęty dla obliczenia kwoty wynikającej z długu celnego. Stawka celna konwencyjna, mająca zastosowanie w niniejszej sprawie, stosownie do załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639) dla tego kodu wynosi 0 %, a tym samym cło należne z tytułu dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym wynosiła [...] zł. Wyjaśnił, ze nie znalazł podstaw do uznania towaru za wolny od cła z uwagi na zapisy § 2 art.190 ze znaczkiem 1 Kodeksu celnego oraz § 3 pkt 1 art.190 ze znaczkiem 15 tej ustawy. Dodatkowo wskazał, że urządzenia do badania inter akcji komórkowych, jakim jest biosensor kuwetowy (laysys) nie zostały wymienione w wykazie, stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie określenia wykazu aparatury naukowej i przyrządów naukowych zwolnionych od cła na podstawie § 3 art. 190 ze znaczkiem 15 Kodeksu celnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia [...] r. Akademia A w P. wniosła o umorzenie postępowania, gdyż po ponownym przeanalizowaniu procedur celnych i odwoławczych, doszła do przekonania, że organ celny nie wziął pod uwagę faktu, że nie była ona nigdy jego bezpośrednim importerem. Była tylko końcowym odbiorcą, użytkownikiem przedmiotowego urządzenia. Importerem była firma C Sp. z o.o. z siedzibą w P. za pośrednictwem której urządzenie to zakupiła na podstawie procedury z wolnej ręki. Na potwierdzenie powyższego załączyła do skargi umowa z dnia [...] r. nr [...] oraz fakturę zakupu nr FV [...] z dnia [...] r. Z tej racji naliczenie wartości towaru dla potrzeb celnych, nawet przy zastosowaniu stawki celnej 0 % jest wobec niej bezpodstawne. Na koniec wyjaśniła, że jej interes polega na tym, że w wyniku zaskarżonej decyzji musiałaby dwukrotnie zapłacić podatek VAT. Raz jako importer, a drugi raz jako kupujący od firmy C Sp. z o.o. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu. Dodatkowo wyjaśnił, że Akademia A do momentu wniesienia skargi nie poinformowała organów celnych, że nie jest stroną tego postępowania, jak również nie wskazała Spółki C od której zakupiła w kraju, objęty zgłoszeniem celnym towar czy która go dla niej sprowadziła. Organ celny wydający zaskarżoną decyzję oparł się zaś na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie chwili jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, a zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo i jako takie nie mogą się ostać. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utraciła moc 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne (na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesionego do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do zapisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(w skrócie p.s.a) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, skutkuje uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji (art.145 § 1 pkt 1a,b,c.ustawy p.s.a.). Natomiast stosownie do zapisu w pkt 2 tego przepisu Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Art. 156 kpa stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji administracyjnej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, wydana została bez podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony kary albo zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W tym trybie kontroli została poddana, wydana w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja. Należy też przypomnieć, że zgodnie z zapisem art. 134 § 1 powyższej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy Akademia Aw P. jest stroną w niniejszym postępowaniu. Za chybiony należy uznać argument podnoszony przez organ odwoławczy, ze skarżąca zarówno we wniosku o dokonanie kontroli zgłoszenia celnego jak i odwołaniu od decyzji organu I instancji określała się jako "zgłaszający", co zgodnie z definicja zawartą w art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego oznacza osobę, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu na swoją rzecz, we własnym imieniu na cudzą rzecz, albo osobę, w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego i to było dla niego wystarczającym ustaleniem dla przyznania jej statusu strony. Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy bezspornym ustaleniem organu I i II instancji było zgłoszenie do procedury dopuszczenia do obrotu przesyłek przedmiotowego małej wartości do [...] EUR przedmiotowego towaru, w ramach zgłoszenia zbiorczego w dniu [...] r. w Oddziale Celnym Port Lotniczy w K. przez Agencje Celną B Sp. z o.o. Jak wynika z zapisu w JDA SAD nr [...] Agencja była jednocześnie odpowiedzialna za sprawy finansowe i głównym zobowiązanym, gdyż zezwolono na podjecie towaru na podstawie potwierdzenia gwarancji kredytowej na kwotę [...] zł udzielonej przez Bank D Nr [...] ważnej do [...] r. Z załączonego do zgłoszenia dokumentu "[...] z dnia [...] r. (w języku angielskim- bez tłumaczenia) wynikało, że zamawiającym jest firma C z siedziba w P., a odbiorcą Akademia A w P. Okoliczność ta nie umknęła uwagi organu celnego, gdyż w piśmie z dnia [...]r. nr [...] Urząd Celny w B. zwrócił się do Akademii o nadesłanie " upoważnienia dla Agencji Celnej B do działania w imieniu Spółki z o.o. C z P., która dokonała zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] r., a którym został błędnie objęty biosensor kuwetowy, towar sprowadzony przez powyższa Spółkę z o.o. z przeznaczeniem dla Akademii A." Odpowiedzi na powyższe pismo, ani też wskazanego wyżej upoważnienia w aktach sprawy nie ujawniono. Okoliczność ta i brak poczynionych w tym zakresie ustaleń nie stanowił przeszkody do wydania decyzji przez organ I instancji, ani też nie była przedmiotem rozważań organu odwoławczego. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia spornej kwestii ma treść art. 3 § 1 pkt 23 i art. 253 Kodeksu celnego. Jak wskazał w wyroku z dnia 3 października 2003 r. Sąd Najwyższy – sygn. akt III RN 135/02 ( publ. w Prok. i Pr. 2004/1/46) gdy zgłoszenia celnego dokonuje podmiot działający w ramach tzw. przedstawicielstwa bezpośredniego, a więc działający "w imieniu i na rzecz innej osoby" (art. 253 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego), to w świetle powyższej regulacji prawnej "zgłaszającym" jest w danym wypadku osoba, w której imieniu dokonano zgłoszenia celnego (art.3 § 1 pkt 23 tegoż Kodeksu) i ona, a nie występujący w jej imieniu "przedstawiciel bezpośredni", jest dłużnikiem celnym, czyli na niej ciąży obowiązek zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego (art.3 § 1 pkt 2 i 3). W konsekwencji przedstawiciel bezpośredni nie jest również stroną postępowania celnego w rozumieniu art. 133 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.). Idąc tym tokiem rozumowania, tym bardziej, nie może być stroną postępowania celnego odbiorca krajowy importowanego przez inny podmiot towaru. Bezspornym jest, że odbiorcą tym była Akademia A w P. Nie była ona nigdy jego importerem, ani też Agencja Celna B nie była nigdy jej przedstawicielem. Powyższe ustalenia Sąd orzekający poczynił na podstawie dokumentów załączonych przez skarżącą do skargi. Towar, który jest przedmiotem niniejszego postępowania został zakupiony (importowany) dla Akademii przez inny podmiot gospodarczy działający w Polsce- Spółkę C z siedzibą w P. Sąd może tylko domniemywać, że to w jej imieniu lub na jej rzecz Agencja Celna B złożyła zgłoszenie celne, bowiem agencja celna dokonuje określonych czynności w postępowaniu przed organem celnym dopiero, po przedstawieniu temu organowi pisemnego upoważnienia określającego rodzaj udzielonego przedstawicielstwa oraz zakres czynności do których jest upoważniona. Zgodnie z dyspozycja art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego "zgłaszającym" jest: a) osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu na swoją rzecz; b) osoba, która dokonuje zgłoszenia we własnym imieniu na cudzą rzecz; c) albo osoba, w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego. Art. 66 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że "zgłoszenia celnego może dokonać osoba mogąca przedstawić organom celnym, bezpośrednio lub przez przedstawiciela, towar, którego dotyczy zgłoszenie, jak również wszystkie dokumenty, których przedstawienie jest niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany". Dalej, art. 253 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że: "Przedstawicielstwo może być: 1) bezpośrednie - jeżeli przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, 2) pośrednie - jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby". W konsekwencji, w art. 209 § 3 Kodeksu celnego mowa jest już wyłącznie o" zgłaszającym" i o "przedstawicielstwie pośrednim", jako o dłużnikach celnych. "Dłużnikiem" jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 253 § 1 pkt 2, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. (...)" Oznacza to, że w wypadku, gdy zgłoszenia celnego dokonuje podmiot działający w ramach tzw. przedstawicielstwa bezpośredniego, a więc działający "w imieniu i na rzecz innej osoby" (art. 253 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego), że "zgłaszającym", jest w danym wypadku "osoba, w której imieniu dokonano zgłoszenia celnego"(art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego) i ona - a nie występujący w jej imieniu "przedstawiciel bezpośredni" - jest "dłużnikiem celnym", czyli na niej ciąży obowiązek zapłacenia kwoty wynikającej z "długu celnego’ (art. 3 § 1 pkt 2 i pkt 3 Kodeksu celnego). W konsekwencji, "przedstawiciel bezpośredni" nie jest również stroną postępowania celnego w rozumieniu art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Z przedstawionych sądowi akt sprawy, a w szczególności uzasadnień decyzji organu I i II instancji nie wynika aby czyniły one ustalenia w tym zakresie. Nie wskazały również przyczyn dlaczego uznały Akademię A w P. za stronę tego postępowania. W rozpoznawanej sprawie, jak już wskazano wyżej Agencja Celna B dokonała zgłoszenia celnego, ale nie wiadomo w czyim imieniu i na podstawie jakiego pełnomocnictwa. Bezspornym jednak jest, że nie było to pełnomocnictwo Akademii, która nie była importerem towaru i tym samym nie była ona stroną tego postępowania. W tej sytuacji, trafnym okazał się podniesiony w skardze zarzut, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Nie odnosi się to stwierdzenie tylko do wskazanego wyżej art. 3 § 1 pkt 23 w zw. z art. 253 § 1 pkt 1, a także art. 209 § 3 Kodeksu celnego, ale w głównej mierze do zapisu art. 247 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa mającej zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 262 Kodeksu celnego, który stanowi, ze organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Skoro organy celne (zarówno I i II instancji) dokonały błędnych ustaleń faktycznych, jakoby w danym wypadku Akademia A była stroną przedmiotowego postępowania i pozbawiły faktyczne strony (nieustalone i niewskazane) czynnego udziału w tym postępowaniu to doszło do naruszenia podstawowych gwarancji procesowych określonych w art.123 ustawy Ordynacja podatkowa. Organy celne obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 125 Ordynacji). Organ celny obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 Ordynacji), a postępowanie celne powinno być przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (celnych). W jego toku zaś organy celne podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art.122 Ordynacji). Powinny też wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy jej załatwieniu (art.124 Ordynacji). Idąc dalej, ustawodawca w art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nałożył na organ celny obowiązek oznaczenia strony wydanej decyzji, a w § 4 tego przepisu określił, że jej uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne zaś winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd podzielił zarzuty podniesione w skardze i działając na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r nr [...]. Jednocześnie stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 153 p.s.a. za oczywiste wydaje się, że ponownie rozpatrując sprawę organ celny w pierwszej kolejność obowiązany jest poczynić ustalenia faktyczne mające na celu ustalenie strony niniejszego postępowania w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 23 i art. 253 Kodeksu celnego, a następnie przeprowadzić postępowanie administracyjne z jej udziałem. W tym celu niezbędnym jest w pierwszej kolejności pozyskanie dowodu w postaci pełnomocnictwa Agencji Celnej B udzielonego jej przez importera wskazanego urządzenia do dokonywania czynności przed organem celnym w dniu [...] r. Prawidłowe określenie strony tego postępowania umożliwi dopiero podejmowanie dalszych czynności dowodowych z jej udziałem i wydanie prawidłowej, zgodnej z obowiązującym prawem decyzji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło