I SA/Ka 1930/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędziowie NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Małgorzata Wolf - Mendecka, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku składania deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]nr[...]; 2. zasądza na rzecz strony skarżącej A S.A. w W. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Decyzją z dnia [...] nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...], nr[...], w sprawie orzeczenia o braku podstaw prawnych do zaksięgowania deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości złożonych przez A S.A. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami nr [...] w K. w dniu [...] oraz [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz. 593 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 13, poz. 115). Uzasadniając decyzję Kolegium stwierdziło, że Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] orzekł o braku podstaw do zaksięgowania deklaracji na podatek od nieruchomości złożonych przez A S.A. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami nr [...] w K. w dniu [...] na kwotę [...]zł oraz w dniu [...] na kwotę [...] zł. W odwołaniu od w.w. decyzji A S.A. Centrala – Zakład Gospodarowania Nieruchomościami nr [...] w K. wniósł o jej uchylenie wskazując, że "na terenie miasta B. A S.A. posiada nieruchomości, na których zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy Ordynacja podatkowa ciąży obowiązek podatkowy". Jeśli zatem "Przedstawiciele spółki A S.A. (...) udzielili pełnomocnictwa notarialnego Dyrektorom Zakładu między innymi do reprezentowania Spółki", to - zdaniem strony – "Zakład dokonał zapłaty ciążących na A S.A. należności podatkowych". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na regulację prawną zawartą w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) oraz w uchwale Rady Miejskiej w B. Nr [...] z dnia [...] sprawie podatku od nieruchomości na terenie Miasta B., wskazało, że według art. 6 ust. 9 powołanej ustawy osoby prawne są obowiązane składać organowi podatkowemu deklaracje na podatek od nieruchomości w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego. Z przedłożonej dokumentacji wynika natomiast, że A S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami nr [...] w K., działający jako wewnętrzna jednostka organizacyjna w ramach spółki akcyjnej A, złożył w dniach [...] i [...] deklarację i korektę deklaracji na podatek ad nieruchomości na 2003 rok. Prezydent Miasta B. w wyniku przeprowadzonego postępowania i dokonanych ustaleń stwierdził, że właścicielem nieruchomości położonych na terenie miasta jest spółka akcyjna A z siedzibą w W., na której ciąży obowiązek złożenia deklaracji, a zatem brak jest podstaw prawnych do przyjęcia i zaksięgowania złożonych przez w.w. zakład A deklaracji. Podatnikiem podatku od nieruchomości jest bowiem spółka jako osoba prawna i to na niej ciąży obowiązek złożenia deklaracji, w której zostaną uwzględnione wszystkie składniki majątkowe podlegające opodatkowaniu, położone na terenie miasta B. Wewnętrzne "przeniesienia" składników majątkowych pomiędzy własnymi jednostkami organizacyjnymi nie mogą wpływać na zmiany deklaracji składanych przez te "podmioty". W tym zakresie Kolegium zwróciło uwagę, że z pisma członka zarządu - dyrektora finansowego A S.A. z dnia [...] r., nr [...] wynika, że "właścicielem nieruchomości jest wyłącznie A S.A., zaś jednostki organizacyjne nie mają żadnej samodzielności (...), a wszelkie dokonywane przez nie czynności i składane oświadczenia są czynnościami i oświadczeniami składanymi w imieniu A S.A.". W opisanym stanie faktycznym i prawnym Kolegium uznało, że A spółka akcyjna w Warszawie jako właściciel nieruchomości powinna, zgodnie z art. 6 ust 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, złożyć jedną deklarację na podatek od nieruchomości, obejmującą wszystkie obiekty podlegające opodatkowaniu tym podatkiem, stanowiące jej własność, położone na terenie miasta B. Funkcjonowanie wewnętrznych, nawet wyodrębnionych jednostek, nie ma znaczenia dla wymiaru podatku. Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem zawartym w odwołaniu, że obowiązek podatkowy "ciąży na nieruchomościach". Obowiązek ten ciąży bowiem na podatnikach (podmiotach), a nie na przedmiocie opodatkowania. Kolegium zauważyło, że powołany w treści odwołania art. 6 ust. 1 Ordynacji podatkowej nie istnieje. Stwierdziło również, że organy podatkowe nie kwestionują przedłożonego pełnomocnictwa, dotyczy ono jednak występowania i składania oświadczeń w imieniu spółki akcyjnej A, a nie samodzielnego występowania na zewnątrz Zakładu. Z treści dodatkowo przedłożonych aktów notarialnych wynika również, że jeśli zawierane były przez ustanowionych pełnomocników umowy sprzedaży nieruchomości (lokali), to zawsze działali oni w imieniu A S.A., a nie w imieniu kierowanych zakładów – "wykonawczych jednostek organizacyjnych". Stąd też dla prawidłowego zaksięgowania deklaracji wymagane jest złożenie jednego dokumentu dotyczącego całego majątku podlegającego opodatkowaniu, położonego na terenie danej gminy. Ani ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, ani tym bardziej Ordynacja podatkowa, na którą powołuje się strona, nie przewidują składania przez osobę prawną "cząstkowych" deklaracji, dotyczących poszczególnych składników majątkowych. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr[...], skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach, strona skarżąca, określona jako: "A S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami Nr [...] w K.", wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę, strona skarżąca powołała się na fakt wyodrębnienia Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami Nr[...] w K., jako "jednostki organizacyjnej Spółki Akcyjnej A w W." i stąd - jak stwierdziła "obowiązek podatkowy, wynikający z treści art. 2 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych", ciąży na tym zakładzie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr[...], została złożona przez A S.A. w W. do Ośrodka Zamiejscowego w K. Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 9 września 2003 r. i winna była zostać rozpatrzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że wyżej cytowana ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 w.w. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa sprawowana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod względem legalności, co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organów podatkowych, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest skarżąca spółka jako osoba prawna i to na niej ciąży obowiązek złożenia deklaracji, w której zostaną uwzględnione wszystkie składniki majątkowe podlegające opodatkowaniu, położone na terenie miasta B., przy czym wspomniany obowiązek podatkowy ciąży na podatnikach (podmiotach), a nie na przedmiocie opodatkowania. Tak więc A spółka akcyjna w W. jako właściciel nieruchomości powinna, zgodnie z art. 6 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, złożyć jedną deklarację na podatek od nieruchomości, obejmującą wszystkie obiekty podlegające opodatkowaniu tym podatkiem, stanowiące jej własność, położone na terenie miasta B. Ani ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, ani tym bardziej Ordynacja podatkowa, na którą powołuje się strona skarżąca, nie przewidują składania przez osobę prawną "cząstkowych" deklaracji, dotyczących poszczególnych składników majątkowych. Należało przy tym zauważyć, że organy podatkowe nie zakwestionowały przedłożonego pełnomocnictwa, dotyczy ono jednak występowania i składania oświadczeń w imieniu spółki akcyjnej A, a nie samodzielnego występowania na zewnątrz Zakładu. Z treści dodatkowo przedłożonych aktów notarialnych wynika również, że jeśli zawierane były przez ustanowionych pełnomocników umowy sprzedaży nieruchomości (lokali), to zawsze działali oni w imieniu A S.A., a nie w imieniu kierowanych zakładów – "wykonawczych jednostek organizacyjnych". Należy zauważyć, że stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest wadami skutkującymi jego nieważność lub niezgodność z prawem albo gdy narusza ono prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania bądź w sposób, który ma wpływ (w przypadku naruszenia prawa procesowego wpływ istotny) na wynik sprawy. Regulacja taka oznacza zatem, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Skarga uwzględniona może być bowiem tylko wtedy, gdy stwierdzone uchybienia będą rażące lub co najmniej istotne. W rozpatrywanej sprawie sytuacja tak zachodzi, albowiem zaskarżona decyzja narusza w sposób istotny przepisy postępowania, a w szczególności art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wynika bowiem, że "przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego". Przepis 123 § 1 w.w. ustawy statuuje zaś zasadę procesową, według której "organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań". W § 2 art. 123 Ordynacji podatkowej wprowadzono wprawdzie ograniczenie prawa strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jednak zawarte tam wyjątki nie dotyczą rozpatrywanego przypadku. W tej sytuacji należy uznać, że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd postanowił stosownie do art. 200 i art. 209 w.w. ustawy. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, która nie podlega wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym, Sąd nie zawarł rozstrzygnięcia o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 w.w. ustawy, który to przepis przewiduje, że "w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie akt lub czynność nie mogą być wykonane".