I SA/Ka 2257/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Anna Charchuła, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. D. (D.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku rolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., nr ewid. [...], nr rej. wym. [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być w całości wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku; Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. (nr ewid. [...], nr rej. wym. [...]) ustalającą M. D. podatek rolny na rok 2003. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 13, poz. 115). Uzasadniając decyzję Kolegium podało, że Prezydent Miasta S., decyzją z dnia [...]r. (nr ewid. [...], nr rej. wym. [...]), skierowaną do M. D. (z zaznaczeniem, że "decyzję otrzymują: D. M., P. G."), ustalił M. D., G. P., H. D. i B. F. (jako współwłaścicielom w ¼ części) podatek rolny na rok 2003 (w wysokości 0 zł, 0 gr), stosując przy tym stawkę 0 %, w oparciu o zwolnienie ustawowe dla gruntów ornych klasy RV. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 207 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz (ogólnie) ustawę z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 z późn. zm.). Z akt administracyjnych wynika, że w.w. decyzja została doręczona tylko M. D. w dniu [...] r. Odwołując się od tej decyzji, M. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i "wydanie decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości (działek budowlanych), a nie jak obecnie od gruntów rolnych V, VI, VIZ (zwolnionych od podatku)". Uzasadniając odwołanie, podatnik zaakcentował, że zmiana kwalifikacji gruntu obniża wartość jego działek. W tym kontekście zwrócił uwagę, że dotychczas jego działki były kwalifikowane jako budowlane (co wynika zarówno z aktów notarialnych, jak i księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w S.), zaś ewentualna zmiana kwalifikacji działek nie mogła zostać przeprowadzona bez jego udziału. Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na regulację prawną zawartą w art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (według której dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są urzędowym źródłem informacji wykorzystywanych w postępowaniu podatkowym, jeżeli zaś podatnik kwestionuje zawarte tam dane, winien najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w w.w. ustawie), stwierdziło, że organ pierwszej instancji ustalił M. D.i wysokość podatku rolnego w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów, kwalifikującą działki nr [...],[...],[...],[...], jako grunty orne klasy V. Zwracając zaś uwagę, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował "zerową" stawkę podatkową. Kolegium nie dopatrzyło się przy tym uchybień przy wydawaniu decyzji, stwierdzając, że stawki podatku zostały ustalone prawidłowo i w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W piśmie z dnia [...] r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach, skarżący M. D. zawarł skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę, powtórzył zasadnicze zarzuty i argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Zwracając uwagę na przewlekłość postępowania odwoławczego (4 miesiące i 11 dni), skarżący podał, że Kolegium nie powiadomiło o przedłużeniu terminu rozpatrzenia odwołania, nie zwróciło się do niego o jakiekolwiek dokumenty, wydając decyzję w oparciu o dokumenty UM w S., miało przy tym problemy ze skompletowaniem prostych dokumentów, co mogło opóźnić rozpatrzenie sprawy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...], została złożona przez M. D. do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] r. i winna była zostać rozpatrzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że wyżej cytowana ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 w.w. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W myśl art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa sprawowana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod względem legalności, co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Stosownie do treści przepisu art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest wadami skutkującymi jego nieważność lub niezgodność z prawem albo gdy narusza ono prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania bądź w sposób, który ma wpływ (w przypadku naruszenia prawa procesowego wpływ istotny) na wynik sprawy. Regulacja taka oznacza zatem, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Skarga uwzględniona może być bowiem tylko wtedy, gdy stwierdzone uchybienia będą rażące lub co najmniej istotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organu odwoławczego, że analiza przepisów art. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 200, poz.1680) oraz art. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 200, poz.1683) prowadzi do wniosku, że opodatkowaniu podatkiem rolnym co do zasady podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych i bez znaczenia pozostaje powierzchnia tych użytków. W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, których powierzchnia nie przekraczała 1 ha, podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Od 1 stycznia 2003 r. grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, bez względu na ich powierzchnię, podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym. Powyższa zmiana przepisów prawa powoduje, że od dnia 1 stycznia 2003 r. grunty, których współwłaścicielem jest skarżący, mogą być objęte podatkiem rolnym. Z wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] 2003 r. wynika bowiem, że skarżący podatnik (wraz z H. D., B. F. i G. P.) jest współwłaścicielem gruntów ornych (RV) o łącznej powierzchni [...] ha. Posiadane przez w.w. osoby grunty, sklasyfikowane jako grunty orne, podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym. Przy czym grunty orne klasy V z mocy prawa podlegają zwolnieniu od podatku rolnego (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym), w związku z czym organ podatkowy I instancji prawidłowo grunty rolne o powierzchni [...] ha (użytki rolne klasy V) wykazał w pozycji gruntów zwolnionych z opodatkowania. Odnosząc się do żądania skarżącego o opodatkowanie gruntów rolnych podatkiem od nieruchomości za rok 2003, należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które odpowiadając na skargę stwierdziło, że właściwą podstawą dla wymiaru podatku są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne przewiduje bowiem, że "Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków". Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, to między innymi dane dotyczące rodzajów użytków gruntowych. Tak więc podstawę do ustalenia klasyfikacji rodzajowej gruntów stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jej prowadzenie nie należy do kompetencji organów podatkowych, a zatem to nie te organy decydują o tym, do jakiego rodzaju gruntów dany grunt ma być zaliczony. Wypada jednak zwrócić uwagę, że brak jest w aktach sprawy dokumentu, z którego by wynikało, że w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji skarżący był współwłaścicielem gruntu sklasyfikowanego jako użytki rolne, podlegającego opodatkowaniu podatkiem rolnym. Znajdujący się na karcie 1 akt sprawy wypis z rejestru gruntów został sporządzony w dniu [...] 2003 r., a więc po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji ([...] r.). Nie wiadomo więc, czy podaje on dane dotyczące przedmiotowych gruntów na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, odnoszące się do całego roku 2003. Należy przy tym zaakcentować, że w organ odwoławczy nie zapoznał odwołującej się strony z aktami sprawy i nie umożliwił wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w trybie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji wypada stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza w sposób istotny przepisy postępowania, a w szczególności art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wynika bowiem, że "przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego". Przepis 123 § 1 w.w. ustawy statuuje zaś zasadę procesową, według której "organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań". W § 2 art. 123 Ordynacji podatkowej wprowadzono wprawdzie ograniczenie prawa strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jednak zawarte tam wyjątki nie dotyczą rozpatrywanego przypadku. Nie może również zasługiwać na aprobatę sytuacja, w której decyzja jest skierowana do jednego z podatników, tj. G. P., zaś w aktach sprawy brak jest nie tylko potwierdzenia odbioru przez tę podatniczkę decyzji organu pierwszej instancji, lecz jest ona ignorowana jako strona w postępowaniu odwoławczym, podobnie jak pozostałe współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości (B. F. i H. D.). W tej sytuacji trzeba uznać, że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału stron w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W punkcie drugim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 w.w. ustawy. Sąd nie zawarł rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego z uwagi na to, że skarżący M. D. nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów do chwili zamknięcia rozprawy, stosownie do art. 210 § 1 w.w. ustawy.