I SA/Ka 2302/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Anna Charchuła, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2004 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta Z. nr [...] z dnia [...] r. 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się wyroku. R. G. wniósł skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...], ustalającą skarżącemu podatek od nieruchomości na 2003 r. od wynajmowanego lokalu użytkowego w Z. przy ul. [...]. Skarżący zarzucił decyzji Prezydenta Miasta Z. nałożenie dodatkowego obowiązku podatkowego z mocą wsteczną, gdyż decyzję podatkową wydano [...] r., ustalając podatek od 1 stycznia 2003 r. Podniósł także, że o powołanej w decyzji uchwale Rady Miejskiej Miasta Z. z dnia 13 grudnia 2002 r. nr III/18/02, nikt nie został wcześniej powiadomiony. Ponadto zarzucił, że w czynszu opłacanym za wynajmowany lokal uiszcza m. in. także podatek "za grunt", zatem podatek od nieruchomości obciążą go dwukrotnie, co narusza zasadę równości wobec prawa. Skarżący wskazał również, że nie wszystkie samorządy terytorialne na terenie województwa śląskiego podjęły uchwały o obciążeniu dodatkowym podatkiem od nieruchomości prowadzących działalność gospodarczą, a korzystających z pomieszczeń należących do gminy, co również pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa. Zdaniem skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu I instancji, również naruszyło zasadę praworządności i Konstytucję RP. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Przedstawiło ponownie stan faktyczny, ustalony w sprawie i przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia. Wynikało z niego, że R. G. na podstawie umowy najmu z dnia [...] 1996 r. jest najemcą lokalu użytkowego o powierzchni [...] m2 w budynku przy ul. [...], stanowiącym własność Gminy Z.. Z oświadczenia Zarządu Budynków Komunalnych w Z. z dnia [...] 2003 r. wynika, że w skład czynszu najmu nie wchodzi podatek od nieruchomości. Kolegium powołało się następnie na art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., zgodnie z którym posiadacze nieruchomości lub ich części ( z wyjątkiem lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości) albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, obowiązani są od 1 stycznia 2003 r. opłacać podatek od nieruchomości. Odnośnie wymiaru podatku, organ odwoławczy sierdził, że podatek w kwocie [...] zł został ustalony przy zastosowaniu stawki 17,31 zł na 1 m2, określonej w uchwale nr III/18/02 Rady Miejskiej w Z. z dnia 13 grudnia 2002 r., ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z 13 grudnia 2002 r. Nr 89, poz. 3563. Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia z mocą od 1 stycznia 2003 r. Kolegium podało ponadto, że uchwałę ogłoszono dodatkowo w sposób zwyczajowo przyjęty na terenie Gminy Miejskiej Z. poprzez rozplakatowanie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Miejskiego w Z.. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po przeprowadzeniu rozprawy, zważył co następuje: W świetle zmiany przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, dokonanej z mocą od 1 stycznia 2003 r., a w szczególności art. 3 tej ustawy, określającej podmiot opodatkowania, zarzut skargi, że najemca lokalu użytkowego, wynajmowanego od gminy nie ma obowiązku uiszczania podatku od nieruchomości, uznać należy za bezpodstawny. Podobnie nieuzasadnione są zarzuty, że zastosowano prawo z mocą wsteczną. Zmiana ustawy nastąpiła ustawą z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, opublikowaną w Dz. U. Nr 200, poz. 1683 z dnia 30 listopada 2002 r., zaś stawki podatkowe ustalone zostały uchwałą Rady Miejskiej w Z. z dnia 13 grudnia 2002 r., podjętej i ogłoszonej z niezbędnym wyprzedzeniem. Mimo niesłuszności zarzutów sformułowanych przez R. G. w jego skardze, zaskarżoen decyzje muszą być wyeliminowane z obrotu prawnego i bez względu na fakt, że w wyniku ponownego postepowania podatkowego może dojść do wydania decyzji mniej korzystnej dla podatnika, niż decyzja zaskarżona. Sąd – nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja odwoławcza i utrzymana nią w mocy decyzja organ podatkowego pierwszej instancji dotknięte są kwalifikowanymi wadami, uzasadniającymi stwierdzenie ich nieważności. Z akt sprawy wynika bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że decyzją Prezydenta Miasta Z. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości został nałożony na R. G. – jako osobę fizyczną, podczas gdy najemcą lokalu użytkowego jest spółka cywilna "A" R. G., W. S.. Spółka ta występuje jako wynajmujący w umowie najmu z dnia [...] 1996 r. Tak też został określony podatnik w wykazie nieruchomości, złożonym [...] 2003 r. i podpisanym przez R. G.. W tym miejscu przywołać należy ponownie przepis art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), który stanowi, że " podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3, 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, 3) użytkownikami wieczystymi gruntów, 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2." Wśród podmiotów, na których spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ustawodawca wyodrębnił w sposób wyraźny i jednoznaczny spółki nieposiadające osobowości prawnej, do których zalicza się między innymi spółki cywilne. Konsekwencją tego uregulowania jest fakt, że w przypadku gdy posiadaczem nieruchomości jest spółka cywilna, podatnikiem jest ona, a nie jej wspólnicy. W prawie podatkowym, w odniesieniu do niektórych rodzajów podatków podatnikiem jest spółka cywilna, a nie wspólnicy. Do tej kategorii należy także podatek od nieruchomości. Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 9 powołanej ustawy "osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane: 1) składać, w terminie do dnia 15 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku, 2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia, 3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca". W niniejszej sprawie, wobec ustalenia, że obowiązek podatkowy, z mocy art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, spoczywa na jednostce organizacyjnej w postaci spółki cywilnej, organ – w przypadku nieopłacenia przez tego podatnika podatku od nieruchomości w terminie - uprawniony byłby tylko do określenia wysokości należnego podatku i zaległości w tym podatku. Tymczasem decyzją Prezydenta Miasta ustalono obowiązek w tym podatku osobie fizycznej, nie będącej podatnikiem. Takie rozstrzygnięcie w sposób rażący narusza art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a i art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a ponadto – jest decyzją skierowaną do osoby nie będącej stroną w sprawie. Obie te okoliczności stanowią przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej, na mocy art. 247 § 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Z kolei organ odwoławczy, akceptując powyższą, oczywistą wadliwość decyzji pierwszej instancji, wydał swe rozstrzygnięcie z rażącym naruszeniem art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 tej ustawy. Postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie, wszczęte w stosunku do R. G. powinno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe. Inną kwestią jest ocena odpowiedzialności podatkowej spółki cywilnej "A" z tytułu podatku od nieruchomości, co może być przedmiotem odrębnego postępowania podatkowego. Mając powyższe ustalenia na względzie Sąd stwierdził nieważność decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a na podstawie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ze względu na brak wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępownia, mimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie, Sąd nie orzekł w tym przedmiocie.