I SA/Ka 2613/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek – spr., Sędziowie NSA Stanisław Bogucki, NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Anna Kozakiewicz, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. i J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy K. odmówił wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy K. z dnia [...] r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za okres od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2003 r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 240 i 243 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności odniesiono się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Wyjaśniono, że w dniu [...] marca 2003 r. podatnik złożył nową informację o posiadanych nieruchomościach, w której grunty o pow. [...] m2 oraz budynki o pow. [...] m2 zostały zaliczone do kategorii gruntów i budynków pozostałych, gdyż nieruchomości położone w K. przy ul. A, nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. W dalszej części uzasadnienia przywołano unormowanie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9 z 2002 r., poz. 84 z późn. zm.) i skonstatowano, że nie uznaje się za związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością gospodarczą grunty i budynki, które ze względów technicznych zarówno nie są jak również nie mogą być w przyszłości wykorzystywane do prowadzenia tej działalności. Stwierdzono, że znowelizowane przepisy w/w ustawy w zakresie definicji obiektów budowlanych odwołują się bezpośrednio do prawa budowlanego. Zauważono, że niemożność prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych występuje w przypadku sytuacji określonej w art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106 z 2000 r., poz. 1126 z późn. zm.), co powinno być stwierdzone przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego. Podniesiono, iż dołączony do pisma z dnia [...] kwietnia 2003 r. opis stanu technicznego [...] sporządzony przez podatnika nie został zaopiniowany przez właściwy organ nadzoru budowlanego. Nie można więc jednoznacznie stwierdzić, że wykazane w tym opisie usterki całkowicie uniemożliwiają wykorzystanie obiektu do prowadzenia działalności. Dodano, że remont budynku powoduje tymczasowe wyłączenie z jego korzystania i nie jest sytuacją, o której mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W konkluzji stwierdzono, że brak jest podstaw do dokonania zmiany wysokości wymierzonego podatku od nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy podnieśli, że sporny budynek nie był wykorzystywany gospodarczo przez poprzedniego właściciela przez ostatnie kilkanaście lat z powodów technicznych na około 70 % swojej powierzchni. Do odwołania dołączono opis stanu technicznego budynku, fotografie oraz informację Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stanie technicznym budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko przytoczono treść art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Następnie stwierdzono, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych grunty, budynki lub ich części są związane z działalnością gospodarczą gdy są w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Podniesiono, że budynki przedsiębiorcy remontowane, czasowo niewykorzystywane, adaptowane, zakupione pod przyszłe inwestycje, są również budynkami związanymi z działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Stwierdzono, że do tej kategorii należy również zaliczyć obiekty nie służące bezpośrednio prowadzeniu działalności jak np. budynki administracyjne, magazynowe itp. Odnosząc się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego zauważono, że skarżący w dniu [...].11.2003 r. złożyli informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, w której wykazali [...] m2 budynków związanych z działalnością gospodarczą i [...] m2 gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Podkreślono, że organ podatkowy pierwszej instancji wykazał te wielkości w decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Dodano, że w dniu [...] marca 2003 r. podatnik zwrócił się do Wójta Gminy o zmianę decyzji wymiarowej i zaliczenie powierzchni gruntów i budynków podlegających opodatkowaniu do kategorii "pozostałe" z powodów technicznych. Zaakcentowano, że sporna nieruchomość znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy. Fakt posiadania przez przedsiębiorcę gruntów i budynków powoduje, że są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podniesiono, że dla celów podatku nie ma znaczenia czy nieruchomość jest i w jakich celach wykorzystywana przez przedsiębiorcę. Dodano, że wskazane w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych wyłączenie z zakresu przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i jednocześnie nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, a powodem tego jest zdarzenie niezależne od podatnika, dotyczące stanu technicznego nieruchomości. Powtórzono, że przepisy podatkowe w zakresie definicji obiektów budowlanych odwołują się bezpośrednio do prawa budowlanego i sytuacja taka będzie miała miejsce w szczególności w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106 z 2000 r., poz. 1126 z późn. zm.), decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania całości lub części budynku ze względu na jego zły stan techniczny. Stwierdzono, że załączona do odwołania opinia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie jest decyzją w rozumieniu przepisów Kpa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik podatników wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy K. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 i 6 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi streszczono dotychczasowy przebieg postępowania i podniesiono, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 i 6 Ordynacji podatkowej. Podniesiono, że wbrew stanowisku zawartym w decyzji organu pierwszej instancji i SKO, o opodatkowaniu nieruchomości jako związanych z działalnością gospodarczą decyduje "służenie" tej nieruchomości do działalności gospodarczej, a więc jej realne powiązanie z daną działalnością gospodarczą, które musi być ustalone w każdym indywidualnym przypadku. Zaznaczono, że pojęcie "względów technicznych" należy definiować przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Wyrażono pogląd, że nieporozumieniem jest posiłkowanie się w niniejszej sprawie przepisem art. 68 Prawa budowlanego, gdyż ewentualnie dopuścić można by posiłkowanie Rozporządzeniem Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 10 z 1995 r., poz. 46 z późn. zm.). Odwołano się w tym zakresie do artykułu Marzeny Majewicz "Podatek od nieruchomości – zasady opodatkowania budowli" (Przegląd podatków lokalnych i finansów samorządowych nr 2 z lutego 2003 r.) oraz Leonarda Etela "Opodatkowanie nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej". Stwierdzono dalej, że pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2003 r. stanowiło nowy dowód w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W zakończeniu stwierdzono, że z uzasadnień decyzji obu instancji wynika, że decyzja w przedmiocie wznowienia postępowania mogła zapaść po stwierdzeniu przez inny organ faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, co – zdaniem strony skarżącej – świadczy o naruszeniu także art. 240 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Podniesiono też, że organy podatkowe naruszyły również ogólne zasady postępowania z art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w dniu 6 listopada 2003 r. (data stempla pocztowego), kiedy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Odnotować jednak trzeba, że cytowana wyżej ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 roku, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. w Dz. U. z 2002 roku, nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 roku utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy: może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem wskazać należy, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli zachodzą przyczyny wymienione wyczerpująco w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony (art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej), zgłoszone w terminie wskazanym w art. 241 § 2 Ordynacji podatkowej. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej), które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej). Odmowa zaś wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej). Po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje decyzję, w której: 1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie, 2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1, 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz: a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70. Odmawiając uchylenia decyzji w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji (art. 245 § 2 Ordynacji podatkowej). Jak wynika z przywołanego wyżej stanu prawnego, w sytuacji, gdy strona wnosi o wznowienie postępowania powołując się na okoliczności, które wyczerpują co najmniej jedną z przyczyn wznowienia, wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, organ właściwy do rozpoznania tego wniosku uprawniony jest do prowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia dopiero po podjęciu postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 243§ 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być bowiem wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 245 Ordynacji podatkowej (por. wyroki NSA z dnia 13.11.1987 r., I SA 1326/86, publ. ONSA Nr 2 z 1987 r., poz. 80, z dnia 21.11.1992 r., V SA 536/92, publ. ONSA Nr 4 z 1993 r., poz. 104, z dnia 16.06.1983 r., SA/Ka 245/83 i inne). Tylko postępowanie co do przyczyn wznowienia przeprowadzone w ten sposób zapewnia stronie czynny udział w tym postępowaniu i umożliwia dochowanie w tym postępowaniu obowiązków, ciążących na organach z mocy art. 122, 123 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania niedopuszczalna jest ocena przyczyn wznowienia postępowania, a przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 245 § 1, 2 i 3 Ordynacji podatkowej) nie może być negatywny wynik ustaleń do przyczyn wznowienia (por.: wyrok NSA z dnia 22.06.1991 r., IV SA 487/91, publ. ONSA Nr 2 z 1991 r., poz. 50). Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest nieprawidłowa. stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (...), może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia (wyrok NSA z dnia 16.05.1997 r., III SA 1549/95, Temida CD, Sopot 2004, wyrok NSA z 18.02.1998 r., SA/Lu 78/97, Profesjonalny Serwis Podatkowy CD, W-wa 2002). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy wydały decyzję o odmowie wznowienia postępowania na tej podstawie, że dokonały oceny wskazanych przez stronę okoliczności, stanowiących przyczynę wznowienia postępowania wymienioną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej i uznały, że – wbrew twierdzeniom strony – w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dołączona do wniosku o wznowienie postępowania informacja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz opis stanu technicznego budynku nie stanowiły nowych okoliczności lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. Postępowanie takie narusza art. 243 § 1 i 2 i art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 122, 123 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 powołanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił i obciążył organ odwoławczy kosztami postępowania sądowego.