I SA/Ka 2622/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędziowie NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, WSA Krzysztof Winiarski (spr.),, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego: oddala skargę Wierzyciel, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. – Inspektorat w T. wystawił w dniu [...] 2002 r. na M. J. tytuły wykonawcze nr [...] do [...] i [...], obejmujące zaległe składki na ubezpieczenie społeczne. M. J. pismem z dnia [...] 2002 r. oraz [...] 2002 r. w ustawowo przewidzianym terminie wniósł w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie w/w tytułów wykonawczych, zarzucając, iż rachunek płatnika został zajęty bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego, że nie doręczono tytułów egzekucyjnych oraz nieważność postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. wierzyciel uznał wniesione zarzuty za bezzasadne. Na powyższe postanowienie M. J. wniósł zażalenie, podtrzymując zarzuty zawarte w pismach z dnia [...] 2002 r. i [...] 2002 r. Przedmiotowe zażalenie ZUS skierował do Sądu Okręgowego w K. XII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który postanowieniem z dnia [...] r. uznał się niewłaściwym rzeczowo i sprawę przekazał Dyrektorowi Izby Skarbowej w K.. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie ZUS w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdyż – w jego ocenie – rozstrzygniecie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu [...] 2002 r. poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. W związku z wniesionymi przez zobowiązanego zarzutami, wierzyciel – stosownie do art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej – zajął stanowisko w zakresie wniesionych zarzutów wydając postanowienie z dnia [...] r. nr [...], w którym uznał wniesione zarzuty za bezzasadne. Jednak – co podkreślił organ odwoławczy – stanowisko wierzyciela zawarte w w/w postanowieniu nie rozstrzyga jednoznacznie czy obowiązek objęty przedmiotowymi tytułami wykonawczymi jest wymagalny, jako że zobowiązany w swoich pismach podnosił zarzut co do nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, z uwagi na uregulowanie zobowiązania przed wytoczeniem postępowania. Brak odniesienia się wierzyciela do stanu wymagalności obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, a tym samym brak jednoznacznego stanowiska co do wymagalności dochodzonych kwot, czyni – co podkreślił Dyrektor Izby Skarbowej - koniecznym przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W skardze na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zgodził się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący podkreślił, iż z deklaracji rozliczeniowych płatnika wynikało jego zadłużenie, o czym był on powiadamiany w przesyłanych mu upomnieniach. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło po nie uregulowaniu wyszczególnionych w upomnieniach kwot. Skarżący zaakcentował, wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej, iż do kwestii istnienia zadłużenia ustosunkował się w uzasadnieniu swego postanowienia. Nadto wskazał, że zgodnie z art. 29 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonym zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy zaakcentował , iż wierzyciel zajmując stanowisko w zakresie zgłoszonych przez M. J. zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie odniósł się do stanu zasadności i wymagalności obowiązku objętego analizowanymi tytułami wykonawczymi. Obecny na rozprawie w dniu [...] 2005 r. dłużnik – M. J. , wniósł również o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasadną nie jest. Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotem skargi jest postanowienie kasacyjne Dyrektora Izby Skarbowej w K., a więc orzeczenie nie rozstrzygające sprawy, co do istoty, a jedynie uchylające postanowienie organu pierwszej instancji i przekazujące sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Nie przesadzając zatem, co do kierunku ostatecznego rozstrzygnięcie sprawy, organ odwoławczy uznał za konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Podstawowym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Wybór stosowanych środków egzekucyjnych musi uwzględniać ten cel. Zobowiązany ma prawo bronić swoich interesów składając zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Generalnie podstawą zarzutu w sprawie mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 1991 r. nr 36, poz. 161 ze zm.). Składa się je wówczas, gdy naruszono istotne zasady postępowania egzekucyjnego, lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Wykładnia art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej wymaga dwóch rodzajów przesłanek dopuszczalności egzekucji, tj. przesłanek dopuszczalności wszczęcia egzekucji oraz dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Przesłanki dopuszczalności wszczęcia egzekucji są to okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji. Wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych. Natomiast przesłankami dopuszczalności prowadzenia egzekucji są okoliczności, których istnienie jest warunkiem możliwości prowadzenia egzekucji (przesłanki pozytywne) lub których pojawienie się uniemożliwia prowadzenie egzekucji (przesłanki negatywne). Do przesłanek pozytywnych należą te, od których uzależnia się wszczęcie postępowania egzekucyjnego, natomiast do negatywnych należy zaliczyć okoliczności, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, w tym m.in. wykonanie obowiązku. Z kolei art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej wyraźnie wskazuje, iż podstawą zarzutu może być wykonanie obowiązku. Zarzut taki expressis Derbis podniesiony został przez dłużnika, stąd też organ egzekucyjny nie mógł przejść nad nim do porządku dziennego. W ocenie Sądu usprawiedliwiona jest konstatacja organu egzekucyjnego, iż wierzyciel w swoim postanowieniu z dnia [...] r. nie zajął jednoznacznego Stanowska, co do zasadności i wymagalności egzekwowanych kwot . Wierzyciel nie wskazał i nie powołał się na żądane dowody, z których wynikałoby istnienie obowiązku przedmiotowymi tytułami egzekucyjnymi, wobec podnoszonych kilkakrotnie przez dłużnika ( w pismach z dnia [...] 2002 r. oraz [...] 2002 r.) zarzutów, co do nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczymi z uwagi na uregulowanie zobowiązania. W tych warunkach stwierdzenie organu egzekucyjnego pierwszej instancji, iż w/w postanowienie ZUS nie rozstrzygało jednoznacznie zarzutów o zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, należy uznać za zasadne. Art. 18 ustawy egzekucyjnej odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Z tych też względów organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 138 § 2 K.p.a.., który mówi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten ma zastosowanie również do zażaleń na postanowienia (art. 144 K.p.a.) Mając powyższe na względzie zauważyć trzeba, że w rozpatrywanej sprawie, jako przyczynę uchylenia zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy wskazał przede wszystkim takie braki postępowania, jak brak możliwości jednoznacznego ustalenia istnienia egzekwowanego obowiązku. Tym samym więc wytknięto braki ustaleń w zakresie elementarnym dla ustalenia podstaw prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji tego za całkowicie zasadne uznać należało nakazanie zbadania powyższych kwestii, bez czego materiału dowodowego nie można było uznać za kompletny. Z kolei zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnej z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270). Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania administracyjnego w określonym wyżej zakresie. W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271).