I SA/Ka 2625/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ Sędzia NSA Małgorzata Wolf Mendecka Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.) Protokolant: Magdalena Nowacka po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi U.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) zł., tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Z. ustalił U.C. podatek od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2003 r. w kwocie [...] zł za 2003 r. od najmowanego przez podatniczkę lokalu użytkowego, położonego w Z. przy ulicy [...] (przy stawce za 1 m. kw. – [...] zł.). Umowę najmu lokalu podatniczka zawarła z Zarządem Budynków Komunalnych w Z. Spółka z o.o. W odwołaniu od powyższej decyzji U.C. podniosła, iż jako najemca lokalu, a nie właściciel nie jest obowiązana płacić podatku od nieruchomości. podkreśliła, iż opłaca z tytułu najmu czynsz na rzecz właściciela lokalu, tj. Urzędu Miasta Z. Jej zdaniem podatek od nieruchomości powinien płacić właściciel. Podatniczka podniosła nadto, iż jeżeli trzeba płacić podatek, to winno się go odliczać od czynszu najmu za lokal. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. (Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 84 ze zm.), podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nie posiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości. Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z nowym brzmieniem powołanego przepisu podatnikiem podatku od nieruchomości są nie tylko posiadacze całej nieruchomości, ale również jej części. Nie budzi natomiast wątpliwości, iż podatniczka jest najemcą opodatkowanego lokalu użytkowego (prowadzi w nim Bar "A"). W skardze na powyższą decyzję podatniczka zarzuciła organom obu instancji naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem strony skarżącej organy niesłusznie uznały, iż jest ona podatnikiem podatku od nieruchomości. Strona podkreśliła, iż stosownie do w/w przepisu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części, stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Podatniczka zaznaczyła, iż przedmiotowy lokal stanowi wprawdzie własność Miasta Z., ale umowa najmu nie została zawarta przez nią z właścicielem nieruchomości, lecz wyodrębnioną jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną - Zarządem Budynków Komunalnych w Z. Spółka z o.o. Zdaniem skarżącej to Zarząd Budynków Komunalnych powinien być podatnikiem podatku od nieruchomości, tym bardziej, że z żadnego dokumentu nie wynika, by podpisując umowę najmu działał on w imieniu i na rzecz Urzędu Miasta Z. W dalszej części uzasadnienia skargi podatniczka podniosła zarzut naruszenia art. 123 i 200 ustawy Ordynacja podatkowa, wskazując iż żaden z organów nie wyznaczył jej siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż umowę najmu, jaką z U. i G. C. podpisał Zarząd Budynków Komunalnych w Z., zawarto w wykonaniu umowy o zarządzanie, na podstawie której tenże Zarząd zarządza (administruje) nieruchomościami miasta, a do jego obowiązków należy m.in. zawieranie i rozwiązywanie w imieniu i na rzecz gminy umów najmu lokali mieszkalnych i użytkowych. Potwierdzać to ma wskazany przez SKO § 5 ust. I pkt 7 umowy nr [...] o zarządzanie. Organ podkreślił, że mimo iż z zawartej przez Zarząd Budynków Komunalnych w Z. umowy najmu lokalu nie wynika wprost, że spółka ta działa w imieniu gminy, to nazwa tej spółki wskazuje, że zarządza ona budynkami komunalnymi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy przepisów proceduralnych, SKO zaakcentowało, że organ pierwszej instancji wezwał stronę do złożenia wymaganego wykazu nieruchomości, co spowodowało, ze U.C. zgłosiła się w dniu [...]r. do organu podatkowego. W dniu zgłoszenia – jak podkreślił organ odwoławczy – skarżącą poinformowano o ciążącym na najemcach obowiązku podatkowym. W związku z tym za bezzasadny uznany został zarzut strony, iż nie brała ona czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za zasadną. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 84), w brzmieniu nadanym z dniem 1 stycznia 2003 r. przez art. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 200, poz. 1683), podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne ..., będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż podatnikiem podatku od nieruchomości będzie osoba (fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna), która objęła w posiadanie nieruchomość bezpośrednio od właściciela, tj. w rozpatrywanym przypadku, od jednostki samorządu terytorialnego. Wyjątek od zasady bezpośredniości umowy łączącej podatnika z właścicielem, dotyczy wyłącznie Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Takie uregulowanie oznacza, iż podatnikiem będzie osoba, której właściciel przekazał nieruchomość w posiadanie (z uwzględnieniem w/w wyjątku), a zatem nie będzie nim podmiot, który obejmuje w posiadanie nieruchomość publiczną (np. Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) w sposób wtórny, tzn. nie od właściciela, ale posiadacza dysponującego już prawem posiadania (np. na podstawie umowy najmu czy też dzierżawy lub innej). Oczywiście właściciel może umocować inną osobę, w tym osobę prawną, do reprezentowania go do działania w jego imieniu przy zawieraniu określonego rodzaju umów z osobami trzecimi, jednak z istoty stosunku prawnego łączącego właściciela z taką osobą musi wynikać, iż podmiot ten jest upoważniony do zawierania umów w imieniu i na rachunek mocodawcy, a nie np. do przejęcia w zarządzanie nieruchomości właściciela (co może obejmować również objęcie w posiadanie) i w tym zakresie ich wynajmowanie (podnajmowanie) osobom trzecim. W analizowanej sprawie organ odwoławczy zajął stanowisko, iż Zarząd Budynków Komunalnych Spółka z o.o. w Z. zawarł umowę najmu z podatniczką w oparciu o umocowanie wynikające z § 5 ust. I pkt 7 umowy nr [...] o zarządzanie. Wskazano przy tym, iż stosownie do wymienionego postanowienia umowy, Spółka zarządza (administruje) nieruchomościami miasta i do jej obowiązków należy m.in. zawieranie i rozwiązywanie "w imieniu i na rzecz gminy umów najmu lokali mieszkalnych i użytkowych" (por. uzasadnienie odpowiedzi na skargę). Tego typu stanowisko nie znajduje jednak oparcia w zebranym materiale dowodowym. Przede wszystkim – na co zwróciła uwagę skarżąca – w zawartej przez nią w dniu [...]r. umowie najmu, jako stronę wynajmującą podano Zarząd Budynków Komunalnych w Z. Spółka z o.o., bez dalszego określenia, iż spółka ta działa w imieniu i na rzecz Miasta Z. Z treści umowy wynika, że spółka ta, określana jako "Wynajmujący", oddała w najem przedmiotowy lokal użytkowy na czas nieokreślony. Z kolei umowa nr [...] o zarządzanie (administrowanie) nieruchomościami miasta Z., na którą powołuje się Samorządowe Kolegium Odwoławcze, została zawarta później, bo [...]r. Ze wskazywanego przez organ odwoławczy § 5 ust. I pkt 7 tejże umowy wynika, że do uprawnień Zarządcy należy: "Zawieranie i rozwiązywanie umów najmu lokali mieszkalnych i użytkowych (w tym garaży) zgodnie z przyjętymi zasadami, również na pisemne polecenie Zamawiającego". Nie wskazano przy tym, iż umowy te będą zawieranie w imieniu miasta Z. Wprawdzie w § 5 ust. I pkt 1 w/w umowy o zarządzanie mówi się o zawieraniu i rozwiązywaniu w imieniu i na rzecz Zamawiającego umów, ale jednocześnie wskazuje się, iż dotyczą one dostawy mediów, wykonywania pewnych usług. Organy podatkowe nie ustaliły natomiast, czy zawarcie w § 1 ust. 1 umowy o zarządzanie klauzuli o przejęciu przez Zarząd Budynków Komunalnych Spółka z o.o. (Zarządcę) nieruchomości wymienionych pod lit. a) i b) nie oznaczało jednoczesnego przekazania tychże w posiadanie w/w spółce. Ustalenie to, mając na uwadze dokonaną na wstępie analizę prawną, będzie miało zasadnicze znaczenie dla określenia podmiotu obowiązanego do płacenia podatku od nieruchomości (podatnika). Stosownie do art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wszechstronne zbadanie sprawy, zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, dla prawidłowego załatwienia sprawy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy nie pozwala na prawidłową ocenę poprawności zastosowania normy prawa materialnego (tj. art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), który przewiduje, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). W punkcie drugim wyroku Sąd postanowił zasądzić na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. koszty postępowania sądowego, obejmujące uiszczony wpis od skargi i koszty zastępstwa procesowego, stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 i 3 i art. 206 w.w. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W punkcie trzecim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 w.w. ustawy.