I SA/Ka 2822/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak ( spr.), Sędziowie NSA Ewa Karpińska, Krzysztof Stanik, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi Zarządu Miasta Ż. na postanowienie Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz ustalenia wysokości dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem Izba Skarbowa w K. - Ośrodek Zamiejscowy w B. działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stwierdziła niedopuszczalność odwołania "A" w Ż. od decyzji Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] roku nr [...] odmawiającej zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy na miesiąc [...] 2001 roku w kwocie [...] zł. oraz ustalającej za [...] 2001 roku kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30 % zawyżenia kwoty do zwrotu, czyli w kwocie [...] zł., w związku z czym odwołanie to pozostawiła bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną: Odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione przez "A" w Ż. w dniu [...] roku podpisał likwidator L. K.. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności podjął czynności zmierzające do ustalenia czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało złożone w ustawowym terminie mając przy tym na uwadze że o niedopuszczalności odwołania mogą decydować też przyczyny podmiotowe obejmujące sytuację, gdy odwołanie wnosi jednostka lub osoba nie mająca legitymacji do wniesienia takiego środka. W sytuacji gdy odwołanie wniosła osoba nieuprawniona, nie mająca umocowania do reprezentowania podmiotu będącego adresatem decyzji organu I instancji organ odwoławczy orzeka w formie postanowienia o niedopuszczalności odwołania w oparciu o przepis art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Dalej wskazano, że zgodnie z art. 135 § 3 Ordynacji podatkowej strona nie będąca osobą fizyczną działa przez swego ustawowego przedstawiciela albo przez właściwy do tego organ. Z akt sprawy wynika, że L. K. pełnił obowiązki dyrektora "A" Spółka z o.o. w Ż. od dnia [...] 1991 roku do dnia likwidacji "A" to jest do dnia [...] 2001 r. Wtedy został powołany na stanowisko prezesa "A" Spółka z o.o. z Ż. - to jest spółki powstałej na bazie zlikwidowanego "A" w Ż.. Proces likwidacji tego podmiotu rozpoczął się z dniem [...] 2001 roku, gdyż w tym dniu Rada Miejska w Ż. podjęła uchwałę w sprawie likwidacji "A" celem zawiązania jednoosobowej spółki gminy Ż. jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Czynności związane z likwidacją zostały powierzone Dyrektorowi "A" w Ż.. Czynności te pełnił L. K. do dnia [...] 2001 roku, co wynika z uchwały Rady Miejskiej w Ż. nr [...] z dnia [...] 2001 roku w sprawie zawiązania jednoosobowej spółki gminy Ż. pod nazwą "A" Spółka z o.o. W myśl tej uchwały wykonanie czynności w sprawie zawiązania jednoosobowej spółki gminy po zlikwidowanym "A" powierzone zostały Zarządowi Miasta Ż.. W tym stanie rzeczy uznano, że skoro w dniu podpisania odwołania L. K. nie był już likwidatorem "A", to odwołanie to zostało podpisane przez osobę nieuprawnioną. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Miasto Ż. reprezentowane przez Zarząd Miasta wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając; 1) nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności ( art. 187 § 1 i 180 § 1 Ordynacji podatkowej ) przez nie ustalenie terminu prawnego i faktycznego zakończenia procesu likwidacji "A" w Ż. i ustania funkcji likwidatora a także pozostawienie poza sferą ocen treści uchwały Rady Miejskiej w Ż. z dnia [...] 2002 roku w sprawie zakończenia procedury likwidacji zakładu budżetowego - "A" w Ż.. 2) prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i zasady zaufania oraz czynnego udziału stron poprzez zaniechanie jakichkolwiek działań, w tym przez niewezwanie strony do złożenia wyjaśnień w celu ustalenia prawidłowej reprezentacji odwołującego się podatnika. W uzasadnieniu skargi przedstawiono stan faktyczny wskazując na popełnione przez organy podatkowe uchybienia. Przede wszystkim zaś wskazano na to, że organ odwoławczy nie powiadomił Zarządu Miasta o poczynionych ustaleniach i nie wezwał do złożenia wyjaśnień co do tego czy likwidator "A" posiada umocowania w zakresie podpisywania środków odwoławczych a przede wszystkim pominął fakt istnienia uchwały z dnia [...] 2002 roku w sprawie zakończenia procedury likwidacji zakładu budżetowego. Uchwała ta zakończyła proces likwidacji jednostki i zatwierdzając sprawozdanie likwidatora i bilans zamknięcia, pozbawiła likwidatora podstaw do dalszych działań. Tym samym musi być oczywiste, że przed jej podjęciem likwidator był uprawniony i zobowiązany do podejmowania wszystkich czynności w imieniu "A" w likwidacji. Końcowo wskazano na niekonsekwencję organów podatkowych, które prowadząc kontrole uzupełniającą w celu potwierdzenia braku legitymacji likwidatora do wniesienia odwołania dokonywały jej na terenie "A" Sp. z o.o. który był i nie jest stroną postępowania, skoro po dniu [...] 2002 roku prawa i obowiązki podatkowe po zlikwidowanym "A" przeszły na Miasto Ż. a mimo to Zarząd Miasta nie został wezwany do udziału w sprawie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W odrębnym piśmie procesowym z dnia [...] 2004 roku organ odwoławczy podniósł, że w dniu wnoszenia odwołania "A" jako podmiot gospodarczy nie istniał, gdyż utracił swój byt prawny w dniu 31 grudnia 2003 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : skarga okazała się zasadna albowiem strona skarżąca wykazała, iż postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia dotknięte zostało uchybieniami proceduralnymi, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach dokonywania wstępnej kontroli dopuszczalności odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] roku nr [...] w trybie przewidzianym w art. 228 Ordynacji podatkowej Izba Skarbowa nie miała wątpliwości co do tego, że stroną postępowania w sprawie jest "A" w Ż., do którego decyzja organu I instancji była adresowana, uznała jedynie że odwołanie podpisała osoba, która nie była upoważniona do reprezentowania strony. W takiej sytuacji procesowej organ odwoławczy winien był uznać, że odwołanie jest dotknięte brakiem formalnym który uniemożliwia odwołaniu - które jest podaniem w rozumieniu art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej - nadanie dalszego biegu. W konsekwencji zaś winien postąpić zgodnie z trybem określonym tym przepisem, czyli wezwać wnoszącego do usunięcia tego braku pod rygorem skutków procesowych w przepisie tym określonych. Uchybienie temu przepisowi zrodziło dalsze procesowe konsekwencje. Doprowadziło bowiem do niewyjaśnienia w sposób jednoznaczny wszystkich okoliczności związanych z procesem likwidacji jednostki budżetowej Miasta Ż.. W szczególności zaś poza sferą rozważań organu odwoławczego pozostała treść uchwały Rady Miejskiej w Ż. z dnia [...] 2002 roku z której wynikało, iż proces likwidacji "A" zakończył się z dniem podjęcia rzeczonej uchwały. Wyjaśnienia zatem wymagało, czy - jak twierdzi strona skarżąca - do tego dnia L. K. był upoważniony do reprezentowania "A" w likwidacji, a tym samym czy jego podpis na odwołaniu z dnia [...] 2002 roku był podpisem osoby uprawnionej do reprezentowania tego podmiotu. Wyjaśnienia wymagała też dalsza kwestia. Skoro - jak twierdzi organ odwoławczy w piśmie procesowym z dnia [...] 2004 roku - że dnia [...] 2001 roku "A" w Ż. utracił byt prawny, to w konsekwencji regulacji zawartej w art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o finansach publicznych ( Dz. U. nr 155 poz. 1044 ze zm.) stroną postępowania winno być Miasto Ż. ze wszystkimi tego - również proceduralnymi - konsekwencjami. Tymczasem decyzje organu I instancji doręczono "A" w Ż. i ten podmiot wniósł odwołanie. Reasumując, stwierdzić trzeba, że trafnie skarga podnosi zarzut naruszenia art. 187 § 1 oraz art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej. Dlatego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Orzekanie w trybie art. 152 Ordynacji podatkowej nie dotyczy tego rodzaju aktów jak postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, dlatego Sąd pominął rozstrzygnięcie w tym przedmiocie.