I SA/Ka 298/03

Dnia 24 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie NSA Przemysław Dumana, WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Maciej Ćwiertniak, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi M.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku od środków transportowych: oddala skargę W związku z nieuregulowaniem przez M. J. należności z tytułu podatku od środków transportowych od pojazdu marki [...] (druga rata za rok 2002), organ podatkowy – Prezydent Miasta T. – decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) określił zaległość w podatku od środków transportowych w wysokości [...] zł oraz odsetki od zaległości podatkowej w wysokości [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. stwierdził, iż jej wydanie winno było nastąpić po rozpatrzeniu wcześniejszego wniosku strony o "zwolnienie od podatku od środków transportu, tj. II rata za 2002 r." Twierdził, że do dnia wydania decyzji wniosek nie został rozstrzygnięty, a tym samym organ pierwszej instancji wadliwie przeprowadził postępowanie w sprawie określenia zaległości podatkowej, albowiem jego rezultat uzależniony był od rozpatrzenia wcześniejszego wniosku o zwolnienie z podatku. Nadto M. J. zarzucił organowi pierwszej instancji, iż bezprawnie zawyżył wartość ciążącego na nim zobowiązania o nienależne – jego zdaniem – odsetki. Stwierdził, że nie istnieje współczynnik określony w art. 56 ustawy Ordynacja podatkowa, na który powołuje się organ obliczając należne odsetki. Jednocześnie podniósł, iż stopa kredytu lombardowego, ogłoszona przez Radę Polityki Pieniężnej, wynosi jedynie 9 %, a tym samym współczynnik, na który powołuje się organ winien wynosi 18 %, a nie 20 %. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. (nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podatnik nie zapłacił w terminie należnego podatku od środków transportowych. Ponieważ wpłacona przez niego kwota nie pokrywała zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, organ pierwszej instancji, kierując się art. 56 § 3 Ordynacji podatkowej dokonał – zdaniem Kolegium – prawidłowego określenia wysokości odsetek, opierając się na obwieszczeniach Ministra Finansów z dnia 28 sierpnia 2002 r. (M.P. nr 38, poz. 604) oraz z dnia 26 września 2002 r. (M.P. nr 44, poz. 604). Kolegium nadto zwróciło uwagę, iż organ pierwszej instancji, opierając się o art. 200 Ordynacji podatkowej, wyznaczył podatnikowi termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Podatnik nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że podatek od środków transportowych został zapłacony w ustawowym terminie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. J. ponownie zakwestionował rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta T., a nadto Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ograniczając swoje zarzuty co do wymagalności odsetek za zwłokę. Skarżący stwierdził, że roszczenia organu zostały bezprawnie zawyżone o kwotę odsetek, które są nienależne. Powołał się przy tym na treść art. 56 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r.), z którego wynika, iż stawka odsetek za zwłokę wynosi 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej przez Prezesa NBP. Skarżący podkreślił, że wskazana w powołanym przepisie stawka kredytu lombardowego nigdy nie została obwieszczona przez prezesa NBP, a jest uchwalana i ogłaszana przez inny organ państwa, tj. Radę Polityki Pieniężnej. Z powyższego wywiódł tezę, iż wprawdzie art. 53 ustawy Ordynacja podatkowa nakłada na podatnika dodatkowy ciężar w postaci obowiązku zapłaty odsetek, to jednak nie istnieje wskazany w art. 56 współczynnik umożliwiający wyliczenie tego zobowiązania. Powyższy wywód podsumowuje konstatację, iż w tych warunkach określenie odsetek od zaległości podatkowej stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący kwestionuje również moc prawną obwieszczeń Ministra Finansów podkreślając, iż skoro nie istniała stopa kredytu lombardowego obwieszczona przez Prezesa NBP, to Minister Finansów nie mógł określić stopy odsetek należnych za zwłokę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc o jej oddalenie. Powołano się przy tym na pogląd wyrażony w wyrokach NSA z dnia 13 stycznia 2003 r. w sprawie I SA/Ka 2306/01 oraz w sprawie I SA/Ka 2307/01, w których wskazano, iż art. 56 Ordynacji podatkowej nie może być traktowany jako przepis kompetencyjny, na podstawie którego Prezes NBP ustala wysokość stopy oprocentowania kredytu lombardowego, a zatem sprzeczność między tym przepisem, a przepisami o Narodowym Banku Polskim jest pozorna, ponieważ nie budzi wątpliwości kompetencja Rady Polityki Pieniężnej do ustalania tego oprocentowania. W piśmie procesowym, uzupełniającym skargę, skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, stwierdzając dodatkowo, iż nie zgadza się z tezą, że art. 56 Ordynacji podatkowej nie może być traktowany jako przepis kompetencyjny. Wskazał, iż konstatacja zabrania przekazywania uprawnień pomiędzy różnymi organami państwa, a stan taki narusza art. 92 ust. 2 ustawy zasadniczej. Podkreślił nadto, iż wykładnia celowościowa przepisu nie może być sprzeczna z wykładnią językową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny w granicach swej właściwości bada kwestię legalności rozstrzygnięcia organu odwoławczego, tj. zgodności z obowiązującymi normami prawnymi, a uchybienia tego w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie sposób dopatrzyć. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzji, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta T., określającej zaległość podatkową i wynikające z niej odsetki za zwłokę na dzień orzekania. Odnosząc się do wywodów skarżącego dotyczących legalności zobowiązania do zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, należy stwierdzić, że tezy strony są chybione. Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 51 ustawy Ordynacja podatkowa, zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie. Od zaległości podatkowych naliczane są odsetki ustawowe (art. 53 § 1 cyt. ustawy), które zasadniczo obowiązany jest naliczyć sam podatnik (art. 53 § 3). Jeżeli jednak doszło do określenia zaległości podatkowej przez organ w warunkach, o jakim mowa w art. 21 § 3 Ordynacji, to odsetki za zwłokę nalicza organ podatkowy, określając je na dzień wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej (art. 53 § 4). Obowiązek płacenia odsetek w wypadku pojawienia się zaległości podatkowej, to kategoryczna i niebudząca wątpliwości interpretacyjnych zasada, w sposób jasny wyrażona w art. 53 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, iż taka zaległość powstała. Kwestionowany przez skarżącego art. 56 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r.), pomimo wadliwej konstrukcji, wskazuje w jakiej wysokości muszą być pobierane odsetki od zaległości podatkowych. Wykładnia tego przepisu winna być dokonywana z uwzględnieniem ratio legis art. 53 Ordynacji podatkowej. Przeciwny pogląd, a w szczególności prezentowany przez skarżącego, prowadziłby bowiem do kwestionowania zasady wiodącej, wynikającej z art. 53, zgodnie z którą zaległości podatkowe muszą być obciążane odsetkami. Tym samym norma art. 56 § 1 zastępowałaby, a nie uzupełniała regułę zasadniczą. Taki tok rozumowania pozostaje w sprzeczności z celem i funkcją art. 53. Postanowienia art. 56 § 1 należy interpretować w taki sposób, by przepis ten mógł zapewnić realizację zasady wyrażonej w art. 53, a nie uniemożliwiać jej wykonanie. Sąd w pełni podziela analogiczny pogląd, wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2003 r. w sprawach o sygn. akt I SA/Ka 2306/01 oraz I SA/Ka 2307/01. Nadto zwrócić trzeba uwagę, iż organ podatkowy naliczając odsetki za zwłokę obowiązany jest opierać się na stawkach ogłoszonych w obwieszczeniu Ministra Finansów w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski (art. 56 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa), wobec czego nie sposób dopatrywać się uchybień w jego działaniu, skoro zastosowana przez niego stawka odpowiadała opublikowanej z zachowaniem powyższych reguł. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271).