I SA/Ka 458/03

Dnia 11 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ryszard Mikosz Sędziowie: NSA Stanisław Bogucki WSA Krzysztof Winiarski (spr.) Protokolant: Katarzyna Orzoł po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek: oddala skargę Prezydent Miasta T. – decyzjami z dnia [...] r. (nr [...] oraz [...]) określił M. J. zaległość w podatku od środków transportowych oraz odsetki od zaległości podatkowej. W związku z nieuregulowaniem przez podatnika należności wynikających z powyższych decyzji, organ podatkowy wystawił tytuły wykonawcze, na podstawie których zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia zaległości za okres: I raty 2002 r. W konsekwencji zajęcia egzekucyjnego wierzytelności, na rachunek bankowy Urzędu Miasta T. przekazane zostały środki pieniężne w kwocie [...] zł. Prezydent Miasta T. postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) zaliczył z powyższej wpłaty łączną kwotę [...] zł. na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatków od środków transportowych oraz łączną kwotę [...] zł. na poczet odsetek za zwłokę, a nadto kwotę [...] zł. na poczet kosztów egzekucyjnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie M.J. zarzucił organowi pierwszej instancji, iż bezprawnie zawyżył wartość ciążącego na nim zobowiązania o nienależne organowi odsetki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podatnik nie zapłacił w terminie należnego podatku od środków transportowych. Ponieważ dokonana wpłata [...] zł. nie pokrywała zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę i kosztów egzekucyjnych, organ pierwszej instancji, kierując się art. 55 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, dokonał – zdaniem Kolegium - prawidłowego zaliczenia dokonanej wpłaty proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę. Kolegium podkreśliło również, iż zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta T. nie określało wysokości odsetek. Odsetki ustalone zostały w decyzjach określających zaległość podatkową z tytułu podatków od środków transportowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. J. zakwestionował rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta T., wnosząc o ich uchylenie. Skarżący stwierdził, że roszczenia organu podatkowego zostały bezprawnie zawyżone o kwotę odsetek, które są nienależne. Powołał się przy tym na treść art. 56 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r. ), z którego wynika, iż stawka odsetek za zwłokę wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej przez Prezesa NBP. Skarżący podkreślił, że wskazana w powołanym przepisie stawka kredytu lombardowego nigdy nie została obwieszczona przez Prezesa NBP, a jest uchwalana i ogłaszana przez inny organ państwa, tj. Radę Polityki Pieniężnej. Z powyższego wywiódł tezę, iż wprawdzie art. 53 ustawy Ordynacja podatkowa nakłada na podatnika dodatkowy ciężar w postaci obowiązku zapłaty odsetek, to jednak nie istnieje wskazany w art. 56 współczynnik umożliwiający wyliczenie tego zobowiązania. Powyższy wywód podsumowuje konstatacją, iż w tych warunkach określenie odsetek od zaległości podatkowej stanowi rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc o jej oddalenie. Powołano się przy tym na pogląd wyrażony w wyrokach NSA z dnia 13 stycznia 2003 r. w sprawie I SA Ka 2306/01 oraz w sprawie I SA/Ka 2307/01, w których wskazano, iż art. 56 Ordynacji podatkowej nie może być traktowany jako przepis kompetencyjny, na podstawie którego Prezes NBP ustala wysokość stopy oprocentowania kredytu lombardowego, a zatem sprzeczność między tym przepisem, a przepisami o Narodowym Banku Polskim jest pozorna, ponieważ nie budzi wątpliwości kompetencja Rady Polityki Pieniężnej do ustalania tego oprocentowania. W piśmie procesowym uzupełniającym skargę skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, stwierdzając dodatkowo, iż nie zgadza się z tezą, że art. 56 Ordynacji podatkowej nie może być traktowany jako przepis kompetencyjny. Wskazał, iż Konstytucja zabrania przekazywania uprawnień pomiędzy różnymi organami państwa., a stan taki narusza art. 92 ust. 2 ustawy zasadniczej. Podkreślił nadto, iż wykładnia celowościowa przepisu nie może być sprzeczna z wykładnią językową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny w granicach swej właściwości bada kwestię legalności rozstrzygnięcia organu odwoławczego , tj. zgodności z obowiązującymi normami prawnymi, a uchybienia tego w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie sposób się dopatrzyć. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T., w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek. Ustalenie zaległości podatkowej oraz wysokości odsetek oparte zostało na oddzielnych rozstrzygnięciach – decyzjach wymiarowych, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy. Organ pierwszej instancji winien był w swoim rozstrzygnięciu powołać się wprawdzie na art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926), ale powyższe uchybienie proceduralne pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że przepis ten został prawidłowo zastosowany. W świetle jego postanowień, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. W polu zatem oceny w niniejszym postępowaniu pozostaje wspomniany art. 55 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, a nie kwestionowany przez skarżącego art. 56 § 1. Z treści cyt. art. 55 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa wynika jednoznacznie, iż wydanie decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej uprawnia organ podatkowy do zaliczenia dokonanych wpłat proporcjonalnie na zapłatę kwoty zaległości i odsetek za zwłokę. Nie stwierdzając naruszenia tego przepisu Sąd nie mógł wzruszyć zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Kwestia legalności dokonanego przez organ zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek, nie jest zresztą podniesiona w skardze. Odnosząc się do wywodów skarżącego dotyczących legalności zobowiązania do zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, należy stwierdzić, że tezy strony są chybione. Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 51 ustawy Ordynacja podatkowa, zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie. Od zaległości podatkowych naliczane są odsetki ustawowe (art. 53 § 1 cyt. ustawy), które zasadniczo obowiązany jest naliczyć sam podatnik (art. 53 § 3). Jeżeli jednak doszło do określenia zaległości podatkowej przez organ w warunkach, o jakich mowa w art. 21 § 3 Ordynacji, to odsetki za zwłokę nalicza organ podatkowy, określając je na dzień wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej (art. 53 § 4). Obowiązek płacenia odsetek w wypadku pojawienia się zaległości podatkowej, to kategoryczna i nie budząca wątpliwości interpretacyjnych zasada, w sposób jasny wyrażona w art. 53 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, iż taka zaległość powstała. Kwestionowany przez skarżącego art. 56 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r.), pomimo wadliwej konstrukcji, wskazuje w jakiej wysokości muszą być pobierane odsetki od zaległości podatkowych. Wykładnia tego przepisu winna być dokonywana z uwzględnieniem ratio legis art. 53 Ordynacji podatkowej. Przeciwny pogląd, a w szczególności prezentowany przez skarżącego, prowadziłby bowiem do kwestionowana zasady wiodącej, wynikającej z art. 53, zgodnie z którą zaległości podatkowe muszą być obciążane odsetkami. Tym samym norma art. 56 § 1 zastępowałyby, a nie uzupełniała regułę zasadniczą. Taki tok rozumowania pozostaje w sprzeczności z celem i funkcją art. 53. Postanowienia art. 56 § 1 należy interpretować w taki sposób, by przepis ten mógł zapewnić realizację zasady wyrażonej w art. 53, a nie uniemożliwiać jej wykonanie. Sąd w pełni podziela analogiczny pogląd, wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2003 r. w sprawach o sygn. akt I SA/Ka 2306/01 oraz I SA/K.a 2307/01. Nadto zwrócić trzeba uwagę, iż organ podatkowy naliczając odsetki za zwłokę obowiązany jest opierać się na stawkach ogłoszonych w obwieszczeniu Ministra Finansów w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski (art. 56 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa), wobec czego nie sposób dopatrywać się uchybień w jego działaniu, skoro zastosowana przez niego stawka odpowiadała opublikowanej z zachowaniem powyższych reguł. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271).