I SA/Ka 531/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik WSA Małgorzata Jużków Protokolant Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne z [...] stycznia 2002 r. zawarte w JDA SAD nr [...], którym przedstawiciel importera "A" Spółka z o.o. w P. zgłosił towar w postaci węgla aktywowanego. Funkcjonariusz celny przyjął zgłoszenie celne obejmując towar procedurą dopuszczenia do obrotu. Wartość celną towaru ustalono na podstawie faktury oraz korekty załączonych przez stronę do wniosku o wszczęcie postępowania celnego. Jako podstawę prawną decyzji organ celny wskazał: art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 65 § 4 pkt. 2 lit. b, art. 83 § 1 i 3, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. Z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). W uzasadnieniu powołując się na art. 23 § i art. 30 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Kodeks celny wyjaśnił, że wartość celną importowanego towaru bezpodstawnie zaniżono o prowizję od sprzedaży. Decyzję doręczono spółce [...] r. Odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniósł [...] r. pełnomocnik strony – doradca podatkowy. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. powołując się na art. 228 § 1 pkt. 1 i art. 228 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 253 § 2, art. 262 ustawy Kodeks celny stwierdził niedopuszczalność tego odwołania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że odwołanie wniosła osoba nie posiadająca do tego legitymacji procesowej. Następnie przypomniał, że w ustawie Kodeks celny uregulowano instytucję przedstawicielstwa. Przedstawiciel nie jest ani pełnomocnikiem strony w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, jak również w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 253 § 2 ustawy Kodeks celny, jeżeli postępowanie przed organem celnym dotyczy towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, to przedstawicielem bezpośrednim osoby może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny. Natomiast przedstawicielem pośrednim osoby może być wyłącznie agencja celna. Jest to katalog zamknięty. Organ celny zwrócił ponadto uwagę na regulację prawną zawartą w ustawie z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 86), która nie obejmuje zagadnień związanych z prawem celnym. Art. 41 tej ustawy dopuszczający możliwość występowania doradcy podatkowego w charakterze pełnomocnika strony w postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach obowiązków podatkowych, nie modyfikuje instytucji przedstawicielstwa uregulowanej w ustawie Kodeks celny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka "A" wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z powodu naruszenia art. 253 § 3 pkt. 2 ustawy Kodeks celny, art. 133, art. 135, art. 136, art. 137 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 41 pkt. 1, 2 i 3 ustawy o doradztwie podatkowym. W uzasadnieniu zarzuciła organowi celnemu pominięcie art. 253 § 3 pkt. 2 ustawy Kodeks celny, zgodnie z którym przedstawicielem bezpośrednim osoby może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Ponadto podniosła, że sprawa nie dotyczy rodzaju, ani ilości towaru, ale wyłącznie cła. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów stwierdził, że ustawa Kodeks celny reguluje pojęcie przedstawicielstwa, jak również kwestie wykonywania przedstawicielstwa w różnych kategoriach spraw. W tej sprawie ma zastosowanie art. 253 § 2, który określa podmioty mające uprawnienia do działania w ramach przedstawicielstwa bezpośredniego w sprawach celnych. Na końcu zwrócono uwagę na to, że doradca podatkowy obsługujący skarżącą spółkę nie jest jej pracownikiem, nie jest również adwokatem, radcą prawnym, agentem celnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy przypomnieć, że według art. 228 § 1 pkt. 1 ustawy Ordynacja podatkowa, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Takie postanowienie jest ostateczne (art. 228 § 2). Organ odwoławczy bada w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuację, kiedy odwołanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w sprawie, jak i osobę niebędącą następcą prawnym strony. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy doradca podatkowy może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed organami celnymi. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii ma art. 41 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 86 ze zm.), który brzmi: 1. W postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach obowiązków podatkowych pełnomocnikiem podatnika, płatnika, inkasenta oraz osób, o których mowa w art. 2 ust. 1a, może być również doradca podatkowy. 2. Doradca podatkowy uprawniony jest do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Ten przepis daje uprawnienie doradcy podatkowemu występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawach obowiązków podatkowych na etapie postępowania administracyjnego, a także w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Postępowanie podatkowe normuje ustawa Ordynacja podatkowa, która definiuje pojęcie podatnika, płatnika i inkasenta. Jej przepisy mają zastosowanie do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Natomiast ustawa Kodeks celny reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Ta ustawa nie zawiera definicji cła, jednakże w piśmiennictwie prawniczym stwierdza się, że cło ma charakter daniny publicznej zbliżonej do podatku. Mając na uwadze powyższe, należy uznać za nieuprawnione stanowisko strony skarżącej, iż doradca podatkowy może występować jako pełnomocnik podatnika w postępowaniu przed organami celnymi, w postępowaniu, które nie jest przecież postępowaniem w sprawie obowiązków podatkowych. Już tylko z tego powodu Dyrektor Izby Celnej w K. był obowiązany stwierdzić niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych. Niezależnie od tego należy przypomnieć, że Kodeks celny w art. 3 zawiera definicje pojęć, które często mają odmienne znaczenie od znaczenia przypisywanego im w języku potocznym. W Tytule VIII Dział I. Przedstawicielstwo uregulowano zasady zastępstwa w postępowaniu celnym i w czynnościach przed organami celnymi. Ta regulacja prawna stanowiąca przeniesienie unormowań kodeksu wspólnotowego powoduje, że nie mają tutaj zastosowania przepisy ogólne dotyczące ustanawiania pełnomocników. Na gruncie prawa celnego nie ma jednej formuły pełnomocnictwa, ani też wyłączności obowiązywania jednej jego formy, istnieją natomiast przypadki, w których podmiot obrotu towarowego z zagranicą jest ograniczony w wyborze pełnomocnika. I tak, zgodnie z art. 253 § 2 ustawy Kodeks celny, w postępowaniu celnym dotyczącym towaru do działalności gospodarczej przedstawicielem bezpośrednim osoby mogą być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a przedstawicielem pośrednim – wyłącznie agencja celna. W tej sprawie, w której postępowanie dotyczyło importowanego towaru do działalności gospodarczej przedstawicielem bezpośrednim importera była agencja celna [...], która [...] r. działała w imieniu i na rzecz importera. Skoro decyzję wymiarową z [...] r. doręczono stronie postępowania celnego – spółce "A", ta mogła wnieść odwołanie osobiście poprzez osobę uprawnioną do jej reprezentowania albo udzielić pełnomocnictwa adwokatowi lub radcy prawnemu. Odwołanie mogła również wnieść agencja celna. Natomiast nie mógł wnieść skutecznie odwołania doradca podatkowy. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.