I SA/Ka 648/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Katarzyna Orzoł, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2004 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Izby Skarbowej w K. 1) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie wyłączenia z opodatkowania w formie karty podatkowej 2) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie wyłączenia z opodatkowania w formie karty podatkowej. oddala skargę Urząd Skarbowy w B. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], wyłączającą K. K. z opodatkowania w formie karty podatkowej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1997 r. Wymieniona decyzja, zawierająca pouczenie o możliwości i terminie wniesienia odwołania, została wysłana podatnikowi na adres jego miejsca zamieszkania listem poleconym (przesyłka polecona nr [...]). Z uwagi na niemożność doręczenia pisma pod wskazanym adresem doręczyciel – zgodnie z art. 150 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – złożył przesyłkę w dniu [...] r. w Urzędzie Pocztowym B. I na okres 7 dni, a zawiadomienie o tym fakcie pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej. W związku z tym, że podatnik nie zgłosił się po odbiór decyzji w podanym terminie, poczta zwróciła przesyłkę do nadawcy. W rezultacie Urząd Skarbowy, na podstawie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej uznał doręczenie za dokonane z upływem ostatniego (siódmego) dnia okresu przechowywania listu w placówce pocztowej, czyli z dniem [...] r., a pismo pozostawił w aktach sprawy. Tym samym 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] r. W dniu [...] r. pełnomocnik podatnika złożył odwołanie od wymienionej decyzji Urzędu Skarbowego, zawierające wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. W uzasadnieniu tego wniosku podniesiono, iż podatnik nie otrzymał zaskarżonej decyzji, ani zawiadomienia o jej podjęciu, lecz dowiedział się o niej z treści uzasadnienia decyzji określających wysokość należnego podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1997 r., które doręczone zostały jego pełnomocnikowi w dniu [...]r. W dniu [...]r. pełnomocnik podatnika złożył kolejne pismo stanowiące uzupełnienie odwołania oraz wniosku o przywrócenie terminu, w którym zaznaczył, iż jego mocodawca nie otrzymał zawiadomienia o pozostawieniu decyzji na poczcie, ponieważ skrzynka pocztowa pod adresem zamieszkania podatnika jest "zniszczona" i ciągle "rozwalana". Powołał się także na okoliczność, że inne przesyłki nie dotarły do odwołującego. Powyższy stan faktyczny Izba Skarbowa podniosła w postanowieniu z dnia [...] r., odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w B.. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Izba stwierdziła, iż – wbrew wymogom zawartym w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej – odwołujący nie wykazał prawdopodobieństwa, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ nadto podkreślił, iż skrzynka pocztowa podatnika, w której listonosz umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, wbrew temu co twierdził pełnomocnik strony, była sprawna. Potwierdzeniem tego faktu, w ocenie organu, była informacja zawarta w piśmie Urzędu Poczty w B. z dnia [...]r. Organ nadto podkreślił, iż argument strony o zniszczeniu skrzynki pocztowej nie został poparty żadnymi dowodami, które mogłyby wskazywać na zniszczenie skrzynki w okresie od [...] do [...] r. Przeprowadzenie dowodu z wizji lokalnej organ uznał za bezzasadne z uwagi na upływ czasu. Organ zwrócił również uwagę, że pomiędzy datą uzyskania przez stronę informacji o wydanej decyzji ([...] r.), a datą złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od niej minęło ponad 7 dni, a zatem nie został spełniony określony w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej wymóg złożenia podania w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. W konsekwencji powyższego rozstrzygnięcia Izba Skarbowa w K. wydała w dniu [...] r. postanowienie stwierdzające, że odwołanie złożone w imieniu K. K. przez jego pełnomocnika w dniu [...] r. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w związku z czym postanowiła pozostawić je bez rozpatrzenia. W skardze na oba postanowienia skarżący zarzuca rozstrzygnięciom Izby Skarbowej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Podkreślił, iż wskutek braku pouczenia o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu procesowego w ciągu siedmiu dni od momentu dowiedzenia się o decyzji Urzędu Skarbowego, pozbawiony został prawa do jej zaskarżenia. Podkreślił nadto, że skoro organ pierwszej instancji nie wydał postanowienia odrzucającego spóźnione odwołanie i przekazał je Izbie Skarbowej, tzn. że "obowiązuje tok dwuinstancyjny". Skarżący uznał, iż Izba Skarbowa była obowiązana do rozpatrzenia odwołania, a nie pozostawienia go bez rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem objęte nią postanowienia nie naruszają prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zaś postępowanie je poprzedzające zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa procesowego. Nawiązując do treści skargi można przyjąć, że istota sporu sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do ustalenia istnienia ustawowych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kwestia natomiast uchybienia terminu do wniesienia odwołania (art. 223 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) pozostaje poza sporem. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę uczestników postępowania podatkowego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej. Art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa ustanawia trzy warunki, jakie winny zostać spełnione, aby uzyskać przywrócenie terminu. Warunki te muszą występować łącznie i są one następujące: - brak winy po stronie zainteresowanego, przy czym nie wymaga się udowodnienia braku winy, a wystarczy jego uprawdopodobnienie (art. 162 § 1 ), - wniesienie podania o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 162 § 2 – zdanie pierwsze), - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin podlegający przywróceniu; czynności tej należy dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu (art. 162 § 2 – zdanie drugie). W ocenie Sądu skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w B.. Jego wyjaśnienia można uznać za wiarygodne, jeśli uwzględni się przedstawione w nich realia dotyczące skrzynek pocztowych zlokalizowanych w budynkach zajmowanych przez większą liczbę lokatorów. Argumenty powołane przez skarżącego dodatkowo uwiarygodniają okoliczności związane z problemami w doręczeniu innych pism. Jednak warunkiem przywrócenia terminu jest – jak powyżej zaznaczono – kumulatywne spełnienie kilku przesłanek, a przez skarżącego nie został dopełniony warunek wynikający z art. 162 § 2 – zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż wydanie przez Urząd Skarbowy decyzji pełnomocnik skarżącego powziął wiadomość w dniu [...] r., natomiast odwołanie od wymienionej decyzji, wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu zostało złożone w dniu [...] r. Skoro przeszkodą w terminowym złożeniu odwołania od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był brak wiedzy strony o takiej decyzji, uzyskanie informacji o tym rozstrzygnięciu należy traktować jako ustanie przyczyny uchybienia, a zatem okoliczność, od dnia wystąpienia której należy obliczać siedmiodniowy okres do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Tym samym, nie został dopełniony warunek wniesienia podania o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, iż nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002/6/148). Z kolei przywrócenie terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne (art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej). Ustawodawca w art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej rozstrzygnął, iż o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia organ podatkowy właściwy dla rozpatrzenia odwołania lub postanowienia. W rozpatrywanym przypadku tym organem właściwym do rozpatrzenia odwołania była Izba Skarbowa. Tym samym za niezasadny należy uznać również zarzut skarżącego, który podniósł, iż skoro sprawa została przekazana organowi odwoławczemu, to tenże organ winien był rozpatrzyć odwołanie. W konsekwencji stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej, organ odwoławczy – kierując się przepisem art. 228 § 1 pkt 2 – ustawy Ordynacja podatkowa – dokonał prawidłowego stwierdzenia (w formie postanowienia) uchybienie terminowi do wniesienia dowołania. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. nr 153, poz. 1271).