I SAB/Gl 5/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Otrzymawszy odpis postanowienia o odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Podała, że jest samotną, schorowaną matką, której dochody ograniczają się do wynagrodzenia oraz świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego, wynoszących łącznie 1450 zł. Wyszczególniła, w jaki sposób wydatkuje te kwotę na bieżące utrzymanie, zakup leków oraz edukację córki, która jest już pełnoletnia. Według wniosku skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i nie posiada żadnego majątku, poza samochodem osobowym niewielkiej wartości. Pismem doręczonym w dniu 23 września 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym. złożenie wyjaśnień dotyczących pełnoletniej córki skarżącej (zastrzeżono, że wyjaśnienia te powinny być w odpowiedni sposób udokumentowane, w szczególności jeżeli osoba ta nadal się uczy, jeśli natomiast jest bezrobotna – zaświadczeniem właściwego urzędu pracy) oraz nadesłanie kopii faktur lub rachunków, najpóźniej sprzed trzech miesięcy, związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, oraz obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, a także dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane. Skarżąca wnosiła już o przyznanie prawa pomocy w tym postępowaniu, lecz jej wniosek został oddalony przez Sąd postanowieniem z dnia 18 lutego 2013 r. z uwagi na oczywistą bezzasadność jej skargi, stosownie do art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a."). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie zaznaczyć wypada, że na obecnym etapie nie wchodzi już w rachubę zastosowanie art. 247 P.p.s.a., na podstawie którego oddalono wcześniejszy wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Podzielić bowiem należy pogląd, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność sąd pierwszej instancji nie może odmówić przyznania prawa pomocy, powołując się na oczywistą bezzasadność skargi (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 201/06, ONSAiWSA z 2006 r., nr 4, poz. 102). Oznaczałoby to wszak wyłączenie możliwości przyznania prawa pomocy, którego udzielenie mogłoby warunkować sporządzenie skargi kasacyjnej od wspomnianego postanowienia o odrzuceniu skargi, a co za tym idzie przekreślałoby możność weryfikacji tego postanowienia w toku kontroli instancyjnej. Kolejny wniosek skarżącej o prawo pomocy trzeba więc rozpoznać. Niemniej uwzględnienie wniosku może nastąpić tylko w takim przypadku, gdy zachodzą przesłanki wskazane w ustawie. Przewiduje je art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 P.p.s.a. – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza ono więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak tej dokumentacji nie pozwala ustalić w szczególności poczynić ustaleń dotyczących poziomu dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącej. Nie można więc zestawić tych dwóch wielkości i w efekcie stwierdzić, czy możliwe jest wygospodarowanie jakiś środków na pokrycie kosztów postępowania w całości lub w części. Ponadto nie wiadomo, jak przedstawia się aktualnie sytuacja pełnoletniej już córki skarżącej, która nie pozostaje przecież bez wpływu na tę kwestię. Dla potrzeb prawa pomocy nieprzydatne są przy tym dokumenty znajdujące się już w aktach, gdyż nie można wykluczyć, iż wynikające z nich dane są już obecnie nieaktualne. Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.