I SAB/Gl 7/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 1 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.G. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Pismem z dnia 14 czerwca 2012 r., skierowanym bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A. G. wniosła o "zobowiązanie (...) ZUS Oddział w B. do wydania w określonym terminie decyzji stosownie do wniesionej dnia 02.04.2012 r. (...) do tego organu skargi przeciwegzekucyjnej". W treści pisma strona wskazała, że "skarga ta dotyczyła znaczących uchybień proceduralnych w stosunku do będących w obiegu prawnym tytułów wykonawczych, na których to podstawie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. D. K. z wniosku wierzyciela ZUS prowadzi egzekucję". W ocenie strony tytuły te posiadają "wadę prawną" i z tego powodu nie powinny istnieć w obiegu prawnym. Strona wyjaśniła przy tym, że w skardze z dnia 2 kwietnia 2012 r. wskazała, iż tytuły te winny być uchylone, a postępowanie egzekucyjne umorzone w całości. Ponadto strona poinformowała, że do dnia wniesienia pisma z dnia 14 czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie udzielił w przedmiocie objętym skargą przeciwegzekucyjną żadnej odpowiedzi. Przy piśmie z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I KO/Gl 25/12 Sąd przekazał powyższe pismo, uznane za skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, według właściwości organowi. O przekazaniu poinformowano skarżącą, wskazując jednocześnie, że skarga do sądu administracyjnego winna być wniesiona za pośrednictwem organu administracji, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest przedmiotem skargi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, przekazując skargę do sądu z odpowiedzią na skargę, wniósł o jej odrzucenie. W ocenie pełnomocnika organu "sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, której zakres wyznacza art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Pełnomocnik organu oświadczył, że skarga ta powinna być rozpatrzona w trybie procesu cywilnego, a konkretnie w postępowaniu odrębnym przed sądem ubezpieczeń społecznych. Ponadto pełnomocnik organu wyjaśnił, że podnoszony w skardze zarzut bezczynności nie znajduje uzasadnienia, gdyż wniesiona przez stronę "skarga przeciwegzekucyjna" została rozpoznana i w oparciu o zawarte w niej zarzuty wycofano od Komornika tytuły wykonawcze, które zostały nieprawidłowo doręczone. Do odpowiedzi na skargę załączono pismo Wydziału Realizacji Dochodów, w którym szczegółowo przedstawiono tok prowadzonych postępowań z udziałem A.G.. Z pisma tego wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...], wydanym w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej, wyznaczono Komornika Sądowego w Z. jako organ właściwy do prowadzenia postępowania. Następnie przedstawiono przebieg postępowania egzekucyjnego, akcentując, że strona składała środki zaskarżenia w celu podważenia zasadności jego prowadzenia. Przedstawiając dalej uwagi do pisma skarżącej z dnia 2 kwietnia 2012 r., zatytułowanego "skarga przeciwegzekucyjna", odnotowano, że wobec faktu, że organem uprawnionym do rozpoznania zarzutów w nim zawartych jest Komornik Sądowy, to złożoną skargę przyjęto do rozpoznania jako pismo dłużnika skierowane do wierzyciela. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r. wycofano od komornika tytuły wykonawcze objęte skargą z dnia 2 kwietnia 2012 r. Pismo z dnia 25 kwietnia 2012 r. zostało doręczone jedynie komornikowi, z pominięciem zobowiązanej, z uwagi na postanowienie Sądu Rejonowego w Z., w treści którego "nakazano", aby Komornik powiadomił zobowiązaną o podejmowanych wobec niej czynnościach egzekucyjnych oraz okazywał na żądanie dłużnika tytuły wykonawcze znajdujące się w jego dyspozycji. W sprawie wycofanych tytułów "zostało podjęte w dniu 05.06.2012 r. odrębne postępowanie administracyjne, zakończone decyzją z dnia 21.06.2012 r., które obecnie jest w fazie rozpoznania sądowego". W końcowej części pisma podkreślono, że z uwagi na brak możliwości rozpoznania pisma przez Dyrektora Oddziału jako organ egzekucyjny, rozpoznanie zarzutów nie zostało dokonane w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lecz na zasadach określających prawa i obowiązki wierzyciela egzekwującego swoje należności w trybie egzekucji sądowej. Z tego względu nie zostały wydane rozstrzygnięcia bezpośrednie egzekucyjne, dotyczące uchylenia prowadzonych postępowań i wyłączenia z obiegu wszystkich tytułów wykonawczych stanowiących podstawę działań egzekucyjnych, jak tego żądała strona. Działania Oddziału zostały podjęte w ramach uprawnień wierzyciela. Ponadto w piśmie wskazano, że do tytułów wykonawczych, które nie zostały objęte treścią skargi, a znajdowały się w dyspozycji Komornika i których wadliwość była podnoszona przez zobowiązaną, toczyło się również postępowanie wyjaśniające przy nadzorze Sądu Rejonowego w Z.. W piśmie z dnia 10 września 2012 r. pełnomocnik organu podtrzymał wniosek o odrzucenie skargi oraz ponownie przedstawił przebieg postępowania w sprawie. W tym zakresie powtórzył, że w związku z wpływem "skargi przeciwegzekucyjnej" Zakład przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego wycofał nieprawidłowo doręczone tytuły wykonawcze. Nadto poinformował, że "całość wycofanego zadłużenia objęto nowymi decyzjami", od których strona wniosła odwołania i "obecnie toczy się w tych sprawach postępowanie sądowe". W końcowej części pisma pełnomocnik organu zwrócił uwagę, że zarzuty skargi zostały rozpatrzone, "z tym że nie udzielono w tym zakresie skarżącej odpowiedzi pisemnej, przesłano tylko pismo wycofujące tytuły do komornika sądowego". Pełnomocnik podniósł przy tym, że nie było podstaw do wydania decyzji, gdyż zarzuty skarżącej dotyczyły postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W omawianej sprawie skarga dotyczy bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który zdaniem skarżącej, w związku z wniesioną przez nią skargą przeciwegzekucyjną z dnia 2 kwietnia 2012 r., powinien wydać decyzję. Mając na uwadze wskazany wyżej przedmiot zaskarżenia, należy stwierdzić, że istota problemu sprowadza się w niniejszej sprawie do kwestii dopuszczalności skargi. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ppsa). Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zaakcentować, że jedną z przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest, zaskarżenie takiej formy działania administracji publicznej, która jest kontrolowana przez sądy administracyjne. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania przysługuje ona zatem tylko w tych sprawach, w których przysługiwałaby skarga na decyzję, postanowienie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej bądź interpretacje podatkowe. Innymi słowy, zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego wskazanych wyżej rozstrzygnięć określonych w pkt 1-4a art. 3 § 2 ppsa. Tymczasem w omawianej sprawie skarżąca domaga się dokonania przez Zakład czynności, która nie podlega skardze do sądu. Zaznaczyć należy, że z akt wynika, iż w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej jako organ właściwy do prowadzenia postępowania został wyznaczony Komornik Sądowy w Z.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych występuje, co jest istotne, jedynie jako wierzyciel. Powtórzyć należy, że w myśl pkt 3 art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W omawianej sprawie Zakład nie wydał żadnego postanowienia, zresztą nie mógł tego uczynić jako organ egzekucyjny, gdyż do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak wyżej wskazano, został wyznaczony Komornik Sądowy. Oznacza to, że egzekucja jest prowadzona wg przepisów postępowania cywilnego, czyli pod nadzorem sądu powszechnego. Wobec tego, co należy podkreślić, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może w tym postępowaniu podejmować obecnie czynności jako organ, w szczególności wydawać rozstrzygnięć, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w związku z tym podlegałyby skardze do sądu. Ponadto należy odnotować, że według odpowiedzi na skargę oraz załączonego do niej pisma Wydziału Realizacji Dochodów, wniesiona przez stronę skarga przeciwegzekucyjna została przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoznana, w konsekwencji czego pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r. tytuły wykonawcze zostały wycofane od komornika. O podjęciu czynności w stosunku do złożonej "skargi przeciwegzekucyjnej" Zakład nie poinformował strony, gdyż jak wyjaśnił w piśmie Wydziału Realizacji Dochodów, Sąd Rejonowy w Z. nakazał, aby to komornik powiadomił zobowiązaną o podejmowanych wobec niej czynnościach egzekucyjnych oraz okazywał na żądanie dłużnika tytuły wykonawcze znajdujące się w jego dyspozycji. Taka informacja nie stanowi żadnej z czynności, która by podlegała skardze do sądu, a zatem nie przysługuje od niej również skarga na bezczynność. W świetle powyższych uwag skargę wniesioną w niniejszej sprawie należy uznać za niedopuszczalną, a taka skarga w myśl art. 58 § 1 pkt 6 ppsa podlega odrzuceniu. Mając zatem na względzie podniesione wyżej okoliczności faktyczne i prawne sprawy Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa i przy zastosowaniu art. 58 § 3 ostatnio wskazanej ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.