I SAB/Gl 7/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J. B., T. B. na bezczynność Prezydenta Miasta B. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę. T. B. oraz J. B. (dalej: Skarżący) reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta Miasta B. (dalej: organ) w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 rok. Organowi zarzucono naruszenie przepisów art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 139 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z ustawą z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 1452, dalej: u.p.o.l.) oraz uchwałą Rady Miejskiej w Będzinie Nr XLIII/378/2017 z dnia 29 sierpnia 2017r. w sprawie określenia wysokości stawek i zwolnień w podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie miasta Będzina od 1 stycznia 2018r. Skarżący wnieśli o: - zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. za rok 2018, - orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - wymierzenie organowi grzywny, - zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, Skarżący wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W skardze wskazano, iż organ w dniu 9 maja 2018r. wszczął postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości zlokalizowanej w B. przy ul. [...] za 2018 rok. Decyzją z dnia 5 lipca 2019r. nr [...] nr ewid. [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 rok organ przyjął, że dla objęcia najwyższą stawką podatku części nieruchomości nie ma znaczenia, kto prowadzi działalność gospodarczą - właściciel, najemnik czy najemca. Decydujące znaczenie ma przeznaczenie części nieruchomości na prowadzenie działalności gospodarczej przez najemcę. Pomieszczenia nie wynajmowane i łazienki do wspólnego użytku zostały zakwalifikowane przez organ, jako powierzchnie pozostałe. Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: SKO), podnosząc nierzetelne prowadzenie postępowania dowodowego, skutkujące błędnym przyjęciem powierzchni użytkowych lokali związanych z prowadzeniem działalności gospodarczych przez niektóre podmioty. SKO decyzją z dnia 11 października 2019r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu. Następnie Skarżący złożyli na decyzję SKO skargę do WSA w Gliwicach. Sąd ten wyrokiem z dnia 16 lipca 2020r. w sprawie sygn. akt I SA/Gl 1693/19 uchylił decyzję SKO. Sąd uznał, iż przeprowadzone przez organ postępowanie nie wykazało jednoznacznie, jaka była w 2018 roku powierzchnia użytkowa budynku i na jakiej powierzchni budynku najemcy prowadzili działalność gospodarczą. Sąd wskazał, że podatnicy nabyli w marcu 2018r. nieruchomość i po raz pierwszy zadeklarowali do opodatkowania m. in. budynki pozostałe o wysokości powyżej 2,20 m, o powierzchni 757 m2. Sąd zwrócił uwagę, iż według umowy sprzedaży powierzchnia ta wynosiła 940 m2, natomiast stosowanie do dokumentu w postaci inwentaryzacji budynku metraż pomieszczeń na poszczególnych kondygnacjach wynosił na rok 2016 łącznie 904,8 m2. Z kolei według danych z ewidencji gruntów i budynków - powierzchnia użytkowa budynku wynosiła 754 m2. W konsekwencji Sąd stwierdził, że wobec znajdujących się w katach sprawy dowodów nie dokonano prawidłowego ustalenia łącznej powierzchni użytkowej budynku i uchylił zaskarżoną decyzję. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wydał w dniu 19 kwietnia 2021r. decyzję nr [...], w której ponownie dokonał obliczenia powierzchni budynku zajmowanej pod prowadzenie działalności oraz tej opodatkowanej stawką dla budynków pozostałych. Organ oparł się w głównej mierze na pisemnych wyjaśnieniach strony w tym zakresie. Od powyższej decyzji Skarżący ponownie wnieśli odwołanie do SKO, które decyzją z dnia 1 czerwca 2021r. nr [...] uchyliło decyzję organu. SKO uznało, że kluczowa dla sprawy kwestia – ustalenie powierzchni użytkowej spornego budynku - nie została rozstrzygnięta. Sprawa ponownie trafiła do organu. W skardze na bezczynność Skarżący podkreślili, iż organ trzykrotnie postanowieniami przesuwał termin do załatwienia sprawy. Zdaniem Skarżących organ kolejnymi wezwaniami do złożenia wyjaśnień stara się, aby to strona wyręczyła organ w trudzie ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy w postaci prawidłowej powierzchni budynku. W przekonaniu Skarżących to na organie spoczywa ustalenie powyższej kwestii. Według Skarżących dostarczyli oni organowi rzuty budynku, co miało na celu pomoc w ustaleniu spornej powierzchni i to organ winien wskazać, jaką powierzchnię budynku finalnie przyjmuje do opodatkowania i dlaczego. To na organie spoczywa decyzja, którym dowodom ocenianym w zestawieniu z innymi dowodami daje wiarę i dlaczego, a którym nie. W ocenie Skarżących przerzucanie po raz kolejny odpowiedzialności za brak decyzji podatkowej na stronę i przyjmowanie, że kolejne przesunięcia terminu zakończenia postępowania są niezbędne i nie naruszają ogólnego terminu załatwienia sprawy, jest dalece niestosowne i stanowi w tym konkretnym przypadku bezczynność organu. Jak zaznaczono w skardze na bezczynność, pismem z dnia 18 listopada 2021r. Skarżący reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli ponaglenie w związku z niezałatwieniem w terminie przez Prezydenta Miasta B. sprawy dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018. W uzasadnieniu przedstawili dotychczasowy przebieg postępowania, a także podnieśli, że po zwrocie akt sprawy organ trzykrotnie postanowieniami przesuwał termin do załatwienia sprawy. Postanowieniem nr [...] z dnia 23 grudnia 2021r. SKO uznało ponaglenie za nieuzasadnione. SKO wyjaśniło, iż Prezydent Miasta B. prawidłowo wywiązywał się ze swoich obowiązków wynikających z art. 140 § 1 i § 2 O.p. Kolejne zawiadomienia o wyznaczeniu terminów załatwienia sprawy znajdowały, zdaniem SKO, uzasadnienie w okolicznościach sprawy. W ocenie SKO organ dążył do ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości powierzchni użytkowej spornego budynku, co czynił wypełniając zalecenia WSA w Gliwicach oraz zalecenia organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę na bezczynność, organ podniósł, iż w dniu 05.07.2019r. Prezydent Miasta B. wydał decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za 2018r. w odniesieniu do nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Decyzja ta została zaskarżona i w wyniku wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16.07.2020r. w sprawie sygn. akt I SA/GI 1693/19, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia w zakresie ustalenia prawidłowej powierzchni użytkowej nieruchomości. Organ podatkowy po przeprowadzeniu kolejnych czynności ponownie w dniu 13 kwietnia 2021r. wydał decyzję w sprawie podatku. Decyzja ta została zaskarżona do SKO. Po rozpatrzeniu odwołania SKO uchyliło decyzję organu i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ zaznaczył, iż realizując wskazania zawarte w decyzji SKO, po raz kolejny w dniu 02.11,2021 roku i następnie w dniu 13.12.2021 roku wezwał Skarżących, aby w terminie 7 dni złożyli wyjaśnienia w związku z różnicami powierzchni użytkowej zabudowań znajdujących się na spornej nieruchomości. Organ wskazał na różne wielkości powierzchni wynikające z umowy sprzedaży i inwentaryzacji budowlanej spornego budynku. Organ oczekiwał, aby Skarżący wyrazili stanowisko, który według nich dokument jest wiarygodny w zakresie powierzchni użytkowej zabudowań, gdyż do dnia dzisiejszego jest to kwestia sporna uniemożliwiająca wydanie prawomocnej decyzji w sprawie podatku od przedmiotowej nieruchomości. Jak podał organ, pomimo, że korespondencja została odebrana osobiście przez pełnomocnika strony w dniu 10.11.2021 roku i ponowne wezwanie odebrano w dniu 03.01.2022 roku, to do dnia dzisiejszego ani Skarżący ani ich pełnomocnik nie złożyli wyjaśnień w omawianym zakresie. Organ podał, że w dniu 21.01.2022 roku wpłynęło dodatkowo kolejne ponaglenie w sprawie prowadzonego postępowania podatkowego. Ponaglenie to wraz ze stanowiskiem organu zostało przekazane do SKO w dniu 26.01.2022 roku. Zaznaczono, że to już drugie ponaglenie złożone przez Skarżących. W ocenie organu bezzasadna odmowa złożenia wyjaśnień stała się przyczyną wydania w dniu 14.02.2022 roku postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Od momentu wszczęcia postępowania podatkowego organ nałożył już karę porządkową w dniu 09.11.2018 roku w wysokości 250,00 zł. Jak zaznaczył organ, kara ta nie przyniosła rezultatu w postaci zmiany podejścia Skarżących. Organ wskazał, iż podejmuje wszelkie niezbędne kroki do wydania decyzji w sprawie podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...], jednak z uwagi na postawę Skarżących nie jest na ten moment możliwe prawidłowe zakończenie postępowania. Organ podjął próbę realizacji zaleceń wskazanych w wyroku WSA w Gliwicach w formie najmniej uciążliwej dla Skarżących. Zdaniem organu postawa Skarżących nie tylko nie przyspiesza postępowania, lecz wręcz je utrudnia czyniąc niemożliwym wydanie decyzji. Skarżący w pierwszych pismach twierdził, że na terenie nieruchomości nie jest prowadzona działalność gospodarcza, a umowy z potencjalnymi najemcami są negocjowane. Co innego wynikało jednak z treści aktu notarialnego, przeprowadzonych wizji i oględzin w terenie nieruchomości oraz umowy przesłanej przez jednego z najemców. Organ zaznaczył, że Skarżący nie stawiali się na wyznaczone oględziny nieruchomości, które miały ujawnić sposobu użytkowania nieruchomości i powierzchnię użytkową budynku. Skarżący przekazali organowi rzut pomieszczeń w budynku i wskazali w jaki sposób lokale są użytkowane, jednak w odwołaniu od decyzji organu wydanej na podstawie w/w dokumentów, Skarżący podważyli ustalenia, co do powierzchni, nie przedstawiając przy tym ani powodu takiego zarzutu ani innych powierzchni użytkowych. Aktualnie Skarżący nie reagują na wezwania organu, przesyłając w zamian ponaglenia do organu podatkowego. Końcowo organ stwierdził, iż nie zgadza się z zarzutami Skarżących, co do bezczynności organu, a zachowanie Skarżących bardziej skierowane jest na przedłużenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022, poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 P.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, w myśl art. 3 § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia obowiązku i braku przeszkód – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (zob. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I FSK 911/14). O bezczynności organu można jednak mówić tylko w sytuacji, gdy dotyczy ona aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Bezczynność organu powiązana być musi z kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Innymi słowy, przepisy prawa nie pozwalają, by przedmiotem badania przed sądem administracyjnym były jakiekolwiek inne zaniechania organów. W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organ dopuścił się bezczynności dotyczącej wydania decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018. Art. 139 § 1 O.p. załatwienie spraw sprawy wymagającej prowadzenie postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy O.p. stanowią inaczej. Według art. 139 § 2 O.p. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy – nie później niż w ciągu 3 miesięcy (art. 139 § 2 O.p.). Jednocześnie według art. 139 § 4 O.p. do terminów określonych w § 1 – 3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 139 O.p. lub w przepisach szczególnych organ podatkowy jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 140 § 1 O.p.). Według art. 140 § 2 O.p. tożsamy obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż organ nie naruszył powyższych norm. Wskazać należy, iż SKO decyzją z dnia 1 czerwca 2021r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia 13 kwietnia 2021r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018. W uzasadnieniu do powyższej decyzji SKO nakazało wyjaśnić kluczową kwestię związaną z powierzchnią użytkową spornego budynku. Organ zobowiązany został do jednoznacznego ustalenie jaka była faktycznie powierzchnia użytkowa spornego budynku w 2018 roku i jaka część tej nieruchomości była związana z działalnością gospodarczą prowadzoną przez najemców. W decyzji SKO zwrócono uwagę na różnicę powierzchni wynikającą z różnych dokumentów (t.j. 757,90 m2 - zadeklarowanej przez podatników, 940 m2 - wynikającej z aktu notarialnego, 904,80 m2 - wynikającej nieuwierzytelnionej inwentaryzacji, 757 m2 - wynikającej z ewidencji gruntów i budynków oraz 861,90 m2 - przyjętej do opodatkowania). Realizując powyższe wskazania organ podjął szereg czynności koniecznych dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, wzywając Skarżących do złożenia niezbędnych w sprawie wyjaśnień, uwzględniając czas niezbędny na realizację doręczeń. Sąd zwraca uwagę, iż na wcześniejszym etapie postępowania podatkowego, po ustaleniu przez organ powierzchni spornego budynku w oparciu o przekazany przez Skarżących dokumentację, zakwestionowali oni w odwołaniu od decyzji organu tak ustaloną powierzchnię. Wobec powstałych wątpliwości, racjonalne i zasadne jest oczekiwanie przez organ, aby Skarżący wypowiedzieli się w sprawie spornego zagadnienia. Podjęta przez organ próba uzyskania stanowiska Skarżących zmierzała niewątpliwie do dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uzyskanie omówionego powyżej stanowiska Skarżących nie stanowi, co prawda warunku koniecznego do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2018, jednak nie podjęcie przez organ próby uzyskania poglądu Skarżących w zakresie prawidłowej podstawy opodatkowania, należałoby uznać za naruszające art. 187 § 1 O.p. Opisane działanie organu było więc zasadne. Sąd zauważa, iż Skarżący nie ustosunkowali się do wezwania z dnia 20 lipca 2021r. Wystosowano zatem kolejne wezwanie z dnia 6 września 2021r., na które Skarżący odpowiedzieli, iż organ dysponuje już wszelkimi koniecznymi do rozstrzygnięcia sprawy informacjami. Organ ponowił wezwanie i jednoznacznie wskazał, że oczekuje odpowiedzi na pytanie, który z dokumentów – akt notarialny czy dokument inwentaryzacji budowlanej – posiada, zdaniem Skarżących, wiarygodną powierzchnię użytkową budynku. Sąd podkreśla, iż organ wielokrotnie przesuwał termin do wydania decyzji w sprawie podatku od nieruchomości położonej w B. przy u. [...] za 2018 roku. Postanowienia o niezałatwieniu sprawy w terminie były doręczane Skarżącym, a podawane przez organ przyczyny były zasadne i znajdowały uzasadnienie w podejmowanych przez organ czynnościach. Zdaniem Sądu wydłużenie ustawowego terminu do załatwienia sprawy związane było z aktywnością organu oraz celowością uzyskania stanowiska Skarżących, co do podstawy opodatkowania. W takich okolicznościach brak reakcji Skarżących na wezwania organu należy zakwalifikować jako okres opóźnienia powstały z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4 O.p.), co wyklucza bezczynność organu. Reasumując, w ocenie Sądu nie można stwierdzić, by Prezydent Miasta B. pozostawał w bezczynności wobec toczącego się postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 rok. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.