I SAB/Gl 9/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. W. na bezczynność Naczelnika I Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia odrzucić skargę. W ramach pisma procesowego z dnia [...] 2010 r. W.W. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] (skarga ta została zarejestrowana w repertorium Sądu pod sygn. akt I SA/Gl 982/10). Jednocześnie, powołując się na art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wniósł skargę na bezczynność organów podatkowych "w sprawie wydania decyzji /postanowienia/ o przysługującym odszkodowaniu, za prowadzenie egzekucji po terminie przedawnienia i to od kwot powyżej zobowiązania finansowego." W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braku formalnego jego skargi w przedmiocie bezczynności organu administracji publicznej, skarżący oświadczył (patrz pismo z dnia [...] 2010 r.), że organem pozostającym w bezczynności jest Naczelnik I Urzędu Skarbowego w B.. W ramach pisma z dnia [...] 2010 r. nr [...] Naczelnik I Urzędu Skarbowego w B. ustosunkował się do zarzutów skargi W. W.. W tych ramach, w pierwszej kolejności, wskazał na tryb wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Następnie przedstawił stan faktyczny sprawy. Odnotował tutaj, że pismem z dnia [...] 2010 r. W. W. zwrócił się do tamtejszego organu z wnioskiem "o odszkodowanie za blokadę [jego] rachunków bankowych powyżej kwoty zobowiązania podatkowego". Odpowiedzi na tak sformułowany wniosek podatnika udzielono pismem z dnia [...] 2010 r. nr [...], w którym wyjaśniono, że brak jest podstaw do przyznania odszkodowania w związku z zablokowaniem rachunku bankowego w "A". W dniu [...] 2010 r. do ww. Naczelnika wpłynęło pismo W. W. zatytułowane "zażalenie na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. w sprawie odszkodowania". Naczelnik przesłał przy piśmie z dnia [...] 2010 r. nr [...] zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K. w wnioskiem o stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na pismo Naczelnika z dnia [...] 2010 r. w konsekwencji pozostawił je bez merytorycznego rozpoznania [skargę na to postanowienie zarejestrowano pod sygn. akt I SA/Gl 982/10]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: W punkcie wyjścia części zważeniowej niniejszego postanowienia należy poczynić uwagi co do zakresu zaskarżenia w ramach tej skargi. W toku podjętych tutaj rozważań doniosłe znaczenie ma fakt związania niniejszej skargi ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] (sygn. akt I SA/Gl 982/10). Mocą tego postanowienia organ podatkowy stwierdził niedopuszczalność zażalenia W. W. z dnia [...] 2010 r. na pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...]. Treść tego rozstrzygnięcia w zestawieniu z treścią wniosku skarżącego z dnia [...] 2010 r. i zarzutami skargi z dnia [...] 2010 r., wziąwszy przy tym pod uwagę oświadczenie skarżącego zawarte w jego piśmie z dnia [...] 2010 r., pozwala przyjąć, że intencją skarżącego jest tutaj przymuszenie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w B. do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania za blokadę rachunków skarżącego powyżej kwoty ciążącego na nim zobowiązania podatkowego. Zdaniem W. W. organ ten pozostaje w bezczynności w tym zakresie. Co do zasady, przedmiotem skargi na bezczynność organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., jest zaniechanie wydania decyzji lub postanowienia, co do którego po stronie organu administracji istniał prawny obowiązek ich wydania. Kontrolą sądową objęty jest w takim wypadku brak określonego aktu lub czynności w sytuacji, gdy, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Jednakowoż skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Chodzi zatem o takie sytuacje, gdy organ wbrew prawnemu nakazowi nie podejmuje działań zmierzających do ukształtowania sfery prawnej podmiotu administrowanego. Jest przy tym znamienne, że administracyjne postępowanie egzekucyjne nie jest procesem, w którym kształtuje się prawa i obowiązki publicznoprawne. Co do zasady wszczyna się je tylko wówczas, gdy sytuacja prawna danego podmiotu jest już ustalona, a składające się na jej treść obowiązki nie zostały wykonane. W konsekwencji organowi egzekucyjnemu nie można postawić zarzutu, iż pozostaje w bezczynności w rozumieniu wyżej podanym, tj. w sferze kształtowania sfery prawnej zobowiązanego. Przepisy ustawy dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) przewidują wprawdzie instytucje umożliwiające zwalczanie inercji wierzyciela (skarga na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych -art. 6 § 1a) oraz organu egzekucyjnego (skarga na przewlekłość postępowania – art. 54), jednakże dotyczą one działań o charakterze procesowym, podejmowanych wyłącznie w ramach postępowania egzekucyjnego. Kluczowym zatem w tym miejscu jest rozstrzygnięcie, czy podnoszona przez skarżącego bezczynność organu egzekucyjnego może być przedmiotem skargi, a tym samym, czy organ ten dopuścił się zaniedbania poprzez niewydanie decyzji, postanowienia bądź innego aktu, które mogą kształtować sferę prawną zobowiązanego [skarżącego], bądź innego rodzaju zaniedbanie, które mogłoby być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Ustalono już wyżej, że zdaniem skarżącego organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie orzeczenia o odszkodowaniu za czynności podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Należy więc zauważyć, że zgodnie z treścią art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązany [skarżący] może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela, a jeżeli wierzycielem jest obce państwo - od organu wykonującego, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Organy egzekucyjne nie są więc uprawnione do orzekania o odszkodowaniach; sprawy tego rodzaju poddane zostały kognicji sądów powszechnych. Nie można więc oczekiwać od organu, że wyda rozstrzygnięcie w materii, co do której nie jest władny do działania. Podobnie rzecz ma miejsce w przypadku organów podatkowych, które po myśli art. 260 ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., nie mają podstaw prawnych do orzekania w kwestii odszkodowania. O powyższym poinformowano skarżącego w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 lipca 2010 r., które stało się przedmiotem odrębnej skargi W.W. (sygn. akt I SA/Gl 982/10). Konkludując, skarga na bezczynność organu egzekucyjnego w przedmiocie orzeczenia o odszkodowaniu za czynności podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji jest niedopuszczalna. W związku z przyjętym wyżej rozstrzygnięciem Sąd nie znalazł podstaw do badania trybu wniesionej tutaj skargi, gdyż zauważony wyżej brak drogi sądowej czyni podjecie takich działań bezzasadnym. Na marginesie należy tutaj zauważyć, że skarżący przystąpił do realizacji swoich roszczeń na drodze postępowania cywilnego, o czym świadczy adnotacja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. zawarta w jego w piśmie z dnia [...] 2010 r. in fine. W tych okolicznościach, stosownie do przepisów art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 52 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.