I SO/Gl 2/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. K. i A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 7 marca 2014 r.) E. K. i A. K. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. W informacji o przedmiocie zaskarżenia, zawartej na ww. druku, wskazano, że wniosek dotyczy decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr "[...]". Wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczono w kwocie [...] zł. Uzasadniając wniosek odnotowali, że oboje są rencistami. A. K. pobiera z tego tytułu świadczenie w kwocie 674,84 zł netto, zaś jego żona – odpowiednio 1.010,79 zł. Odnotowali, że aktualnie nie posiadają innych źródeł dochodów i oszczędności. Wnioskodawca odnotował, że jest osobą schorowaną należącą do osób podwyższonego ryzyka w uwagi na wymienione w formularzu jednostki chorobowe. Podniósł dalej, że "oprócz kosztów utrzymania [ponosi] miesięcznie wydatki na leki, opłacanie rachunków za prąd, gaz wodę, ubezpieczenie co stanowi kwotę około 650 zł, dlatego nie stać [go] na pokrycie kosztów związanych z wnoszonym odwołaniem". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawcy tworzą wspólne gospodarstwo domowe. Nie posiadają jakichkolwiek nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych. Końcowo zeznali, że ich łączne dochody brutto z tytułu ww. świadczenia wynoszą 2.275,37 zł. Do formularza wnioskodawcy dołączyli kopie wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych, które potwierdzają wysokość otrzymywanych przez nich świadczeń rentowych. W wyniku analizy treści ww. wniosku, pismami z dnia 28 marca 2014 r., referendarz sądowy wezwał z osobna wnioskodawców do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) wykazanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu położonego w D. przy ul. [...] oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub spółdzielni wskazującego na wszystkie osoby zameldowane pod tym adresem; w tych ramach należy nadto złożyć oświadczenie o wzajemnych relacjach osób zamieszkałych w ww. lokalu; 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon, potwierdzenia wpłat z tytułu ubezpieczenia, czynszu itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 3) przedłożenie kopii zeznania podatkowego za 2012 r. i 2013 r. (w przypadku, gdy nie zostało jeszcze sporządzone należało nadesłać kopię rocznego obliczenia PIT-40); 4) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez wnioskodawców, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowego, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w 2014 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; ten punkt wezwania dotyczy wszystkich osób zamieszkałych/zameldowanych w gospodarstwie domowym wnioskodawców; 5) udokumentowanie miesięcznych wydatków ponoszonych na lekarstwa i wizyty lekarskie. W treści przywołanych wyżej pism zawarto nadto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do treści wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a. Dodatkowo zobowiązano wnioskodawców do uprawdopodobnienia wysokości wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w druku PPF, tj. 54.725,00 zł. W tych ramach pouczono wnioskodawców, że mogą przykładowo nadesłać kopię decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Odpowiedzi na przybliżone wyżej wezwania udzielono przy piśmie wnioskodawców z dnia 7 kwietnia 2014 r. W tych ramach nadesłano: "akt notarialny; zaświadczenie o zameldowaniu; oświadczenie o wzajemnych relacjach osób zameldowanych; kopie rachunków za gaz czynsz, energię elektryczną, ubezpieczenia; zapłaty za media wykazane w wyciągach bankowych; kopię zeznania podatkowego za 2012 r. oraz kopie PIT-40 za 2013 r.; wyciągi z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z umowami bankowymi o zajęciach; kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. zawierającą wartość przedmiotu zaskarżenia tzn. kwotę 54.725,00 zł." W oparciu o wymienione wyżej dokumenty ustalono, co następuje. Wnioskodawcy zajmują wspólnie mieszkanie, które uprzednio w dniu 20 listopada 2012 r. darowali swojemu synowi M. K. Przedstawiona umowa darowizny nie wskazuje, aby uwzględniono w niej służebność mieszkania w rozumieniu art. 296 i następnych Kodeksu cywilnego. Przedmiot darowizny oznaczono w kwocie 170.000,00 zł. Z zaświadczenia Urzędu Miejskiego w D. z kwietnia 2014 r. wynika, że mieszkanie jest w chwili obecnej zajmowane przez wnioskodawców i ich syna. Z kolei z oświadczenia wnioskodawców wynika, że tylko oni mieszkają w lokalu przy ul. [...] w D. W kwestii ponoszonych wydatków odnotowano, że część dokumentów świadczy o tym, że odbiorcą usług w tym lokalu (abonament [...] + w kwocie 69 zł), jak również osobą odpowiedzialną za ponoszenie opłaty czynszowej jest syn wnioskodawców. Czynsz ten stanowi kwotę 697,72 zł i jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy to on ostatecznie uiszcza tę kwotę na rzecz właściwej spółdzielni. Podobnie rzecz ma miejsce w przypadku rzeczonego abonamentu. Z pozostałych dokumentów wynika, że wnioskodawcy ponoszą w skali miesiąca następujące obciążenia: z tytułu składek na ubezpieczenie: PZU Życie (łącznie 88 zł) i PZU Dom (314 : 12 = 26,16 zł); z tytułu należności za zużycie energii elektrycznej (75,34 zł) i gazu (28,08 zł); z tytułu należności za usługi teleinformatyczne (82 zł); z tytułu spłaty zadłużenia w A Bank i B Bank (łącznie 2.213,20 zł); z tytułu polisy ubezpieczeniowej samochodu marki Renault [...] 1.9 d nr rej. [...] (460 : 12 = 38,33 zł). Łącznie wydatki miesięczne ustalono zatem na kwotę 3.317,83 zł. Wydatki te nie obejmują deklarowanych przez wnioskodawców kwot ponoszonych z tytułu zakupu lekarstw, wszak nie naprowadzono w tej sprawie na ich wysokość. Wnioskodawca, działający jako właściciel firmy C, posiada linię kredytową do kwoty 60.000,00 zł z terminem spłaty do 13 sierpnia 2014 r. Z kolei E. K. jest posiadaczem rachunku kredytu odnawialnego do kwoty 5.500,00 zł. Z zeznania PIT-36 za 2012 r. wynika, że A. K. uzyskał przychód do opodatkowania w kwocie 89.751,34 zł, w tym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 76.853,88 zł. Z kolei jego małżonka w tym samym okresie osiągnęła rzeczony przychód w kwocie 13.673,70 zł. Z obliczeń PIT-40A wynika, że wnioskodawcy uzyskali w 2013 r. przychód z tytułu świadczeń rentowych w łącznej kwocie 27.677,04 zł. Tytułem uprawdopodobnienia wartości przedmiotu zaskarżenia, wskazanej w druku PPF, wnioskodawcy nadesłali kopię pierwszej strony decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] r. nr [...]. Mocą tej decyzji określono wnioskodawcom "wysokość należnego zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. w kwocie 54.725,00 zł, tj. w kwocie wyższej od zadeklarowanej o 54.089,00 zł." Wynika z niej również, że postępowanie podatkowe wszczęto postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r. Na podstawie informacji powszechnie dostępnych ustalono nadto, że A. K. jest prezesem zarządu [...] Sp. z o.o. w D. Wspólnikiem posiadającym 99 udziałów o wartości 99.000,00 zł jest w tej spółce M. K. – syn wnioskodawcy (źródło: Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego; stan na dzień 14 kwietnia 2014 r.). W dniu 11 kwietnia 2014 r. w repertorium Wydziału I WSA w Gliwicach zarejestrowano po sygn. I SA/Gl 370/14 skargę A. K. i E.K. na wskazaną na wstępie decyzję organu odwoławczego. W tych ramach skarżący oznaczyli wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie 54.089,00 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 199 P.p.s.a, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek od obowiązku partycypacji w kosztach sądowych przewiduje art. 239 omawianej ustawy. W tym konkretnym przypadku zastosowanie tego przepisu ogranicza się do pkt 4. Zgodnie z jego treścią, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie obejmującym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Zgodnie zatem z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wyprzedzając analizę wniosku A. K. i E. K. należy ustalić poziom kosztów sądowych, do poniesienia których wnioskodawcy mogą być zobowiązani w sprawie o sygn. I SA/Gl 370/14. Trzeba zatem odnotować, że wysokość ów kosztów uzależniona jest wartości przedmiotu zaskarżenia, a ta została w niniejszym przypadku określona w kwocie 54.725,00 zł (patrz druk PPF). Najwyższą z opłat jest co do zasady wpis sądowy od skargi, który inicjuje postępowanie sądowe. Na gruncie § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi trzeba stwierdzić, że ów wpis stanowiłby w niniejszym przypadku kwotę 1500 zł. Kwota ta pozostaje bez zmian w sytuacji, gdyby przyjąć, iż rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia, skądinąd wskazana w skardze w sprawie I SA/Gl 370/14, stanowi kwotę 54.089,00 zł. Wziąwszy więc pod uwagę przytoczoną wyżej przesłankę zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim jest przyznanie prawa pomocy, w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem źródłowym uznano, że wnioskodawcy nie zasługują na zwolnienie od kosztów sądowych. Uznano bowiem, że na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku przedstawili tylko te okoliczności stanu faktycznego, które przemawiają za jego uwzględnieniem, pomijając te, które mogą prowadzić do odmiennej konkluzji. W toku rozpoznania wniosku zrodziły się wątpliwości co do rzeczywistej wysokości dochodów w gospodarstwie domowym wnioskodawców. Ustalono na gruncie przedstawionych przez nich wyciągów z rachunków bankowych i w oparciu o ich oświadczenia, że dochód ten zamyka się w kwocie 1.685,63 zł. Tymczasem z całości dokumentacji źródłowej, którą udostępniono na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku wynika, że miesięczne wydatki ponoszone w ich gospodarstwie domowym stanowią kwotę co najmniej 3. 317,83 zł. Powstaje zatem pytanie o źródła finansowania wydatków, których wartość przekracza ujawnione dochody. Odpowiedzi na tak postawione pytanie można upatrywać w liniach kredytowych wnioskodawców na łączną kwotę 65.500, 00 zł. Taki stan rzeczy świadczy o tym, że wnioskodawcy posiadają zdolność kredytową, która pozwala im na zaciąganie relatywnie wysokich zobowiązań pieniężnych. Jedynie na skutek szczątkowego charakteru ujawnionych w tym zakresie dokumentów można przyjąć, że zabezpieczeniem dla przyznanego wnioskodawcy kredytu była wysokość wpływów na rachunek bankowy A. K. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ramach C. Nie sposób przy tym wykluczyć, że w obrocie gospodarczym funkcjonują dwa podmioty gospodarcze, z których wnioskodawca może czerpać korzyści. Jednym z nich jest ww. firma, a drugim spółka kapitałowa, w której wnioskodawca pełni rolę prezesa zarządu. Wypada jeszcze w tym miejscu zaznaczyć, że źródła finansowania części kosztów sądowych związanych z udziałem wnioskodawców w postępowaniu sądowym w sprawie I SA/Gl 370/14 można nadto upatrywać w przeszeregowaniu wydatków, które przez są nich postrzegane jako niezbędne. Zdaniem rozpoznającego wniosek do obligatoryjnych kosztów utrzymania ich gospodarstwa domowego nie można zaliczyć większości wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem mieszkania w D. przy ul. [...], wszak z żadnego z nadesłanych dokumentów źródłowych nie wynika, aby wnioskodawcy posiadali tytuł prawny do tego lokalu, a co za tym idzie - ciążył na nich obowiązek ponoszenia wydatków z nim związanych. Mając powyższe na uwadze, w szczególności akcentowane wątpliwości, rozpoznający wniosek stwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali spełnienia w ich przypadku przesłanki przyznania prawa pomocy płynącej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania ów prawa na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.