I SO/Gl 2/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie dotyczącej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącemu radcę prawnego; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego celem złożenia skargi na oznaczoną wyżej decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne. Podkreślił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną uzyskującą niewielką emeryturę oraz że sam nie osiąga żadnych dochodów. Zwrócił też uwagę na wydatki rodziny, w tym na leczenie i na spłatę kredytu zaciągniętego przez małżonkę. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, wnioskujący poinformował, że jego żona, która go utrzymywała i była najemcą wspólnego mieszkania, zmarła dnia 4 sierpnia 2016 r. Załączył akt zgonu, a nadto w szczególności: zaświadczenie, że jest objęty pomocą społeczną, wraz z kopiami trzech decyzji wydanych w tym roku, którymi przyznano jego żonie zasiłek celowy na zakup żywności, kopię decyzji przyznającej mu rentę rodzinną od dnia śmierci żony w kwocie do wypłaty 1086,32 zł oraz pismo w sprawie zaległości w opłatach za mieszkanie, a nadto kopie decyzji, którą zamierza zaskarżyć. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może więc, tak jak w niniejszej sprawie, wnosić o przyznanie prawa pomocy jeszcze przed wpłynięciem skargi do Sądu, także celem ustanowienia dla niej pełnomocnika mogącego taką skargę sporządzić. Na wstępie zaznaczyć jednak trzeba, że wnioskodawcy przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy w sprawie ze skargi, którą zamierza złożyć. Stosownie bowiem do art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, tak samo jak, wedle art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podlega umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, stwierdzić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku wnioskodawcy ta przesłanka zachodzi. Po śmierci żony utrzymuje się on jedynie z niewielkiej renty rodzinnej, a jeszcze wcześniej korzystał wraz z nią z pomocy społecznej celem opłacenia elementarnych wydatków życiowych. Wnioskujący nie jest w stanie pokryć wszystkich kosztów zaliczających się do utrzymania koniecznego, czego dowodzi fakt, iż zalega z opłatami za mieszkanie. W takim stanie rzeczy nie można od niego wymagać, by jakąkolwiek kwotę przeznaczył na potrzeby postępowania w sprawie ze skargi, którą zamierza wnieść. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.