I SO/Gl 3/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S.J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Strona – w związku z "odwołaniem" od wskazanej wyżej decyzji – wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca zwrócił przede wszystkim uwagę na zły stan zdrowia jego ([...],[...],[...]oraz [...]) i jego małżonki, która jest jedyną osobą pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (od lipca 2007 r. ma ona przebywać na "[...]", jednak dnia 27 listopada 2007 r. potwierdziła własnoręcznym podpisem odbiór korespondencji w niniejszej sprawie, k. 6 akt). Według wniosku S.J. nie posiada żadnego majątku, zaś dochody jego rodziny, na które składają się jego świadczenie rentowe oraz zasiłek chorobowy jego małżonki, ograniczają się do kwoty [...] zł brutto. Skarga, jaką wnioskodawca wniósł na opisaną wyżej decyzję, wpłynęła do Sądu po złożeniu wniosku i została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Gl 1002/07. Skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem (k. 30 akt o sygn. I SA/Gl 1002/07). Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), wyjaśnienie, jak przedstawia się sytuacja mieszkaniowa skarżącego, tj. jaki lokal mieszkalny i na podstawie jakiego tytułu prawnego on zajmuje (sprecyzowano, że należy w tym celu nadesłać w szczególności odpisy z ksiąg wieczystych, umów najmu itp.), nadesłanie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego i jego małżonki (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącego dnia 14 stycznia 2008 r., jednak do chwili obecnej nie zostało ono wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może zatem, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy jeszcze przed wniesieniem skargi. Nie ulega jednak wątpliwości, że ewentualne przyznanie prawa pomocy następuje dla potrzeb postępowania ze skargi na określony akt lub czynność, a co za tym idzie że postępowanie w przedmiocie wniosku złożonego przed wniesieniem skargi ma charakter jedynie pomocniczy czy "służebny" względem postępowania "głównego". W konsekwencji pełnomocnik ustanowiony w ramach tego ostatniego postępowania jest również umocowany do reprezentowania strony w postępowaniu wszczętym poprzez złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie można przecież różnicować pozycji pełnomocnika strony tylko ze względu na to, że taki wniosek został złożony przed czy też po wniesieniu skargi. Stosownie z kolei do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, że powyższe przesłanki zostały spełnione, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skądinąd stosunkowo obszernego. Podkreślić zaś wypada, iż wezwanie takie – w myśl art. 255 P.p.s.a.– wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w praktyce, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W rezultacie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Taki stan rzeczy nie pozwala zaś uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w omawianej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.