I SO/Gl 3/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku G. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie dotyczącej postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, składając skargę bezpośrednio do Sądu, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym – jak uściśliła na wezwanie referendarza sądowego w piśmie z dnia 27 marca 2009 r. – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadniając wniosek, podniosła w szczególności, że samodzielnie utrzymuje rodzinę, tj. małżonka i dwójkę dzieci, oraz że jej wynagrodzenie – w kwocie zwolnionej przez organ egzekucyjny – wynosi [...] zł. Wnioskodawczyni zwróciła również uwagę na swoje problemy zdrowotne (kilkuletnie leczenie w Centrum Onkologii). Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, m.in. poprzez nadesłanie zaświadczenia w sprawie bezrobocia małżonka skarżącej, w przywołanym już piśmie z dnia 27 marca 2009 r. oświadczyła ona, że ów małżonek nie jest obecnie osobą bezrobotną, gdyż prowadzi działalność gospodarczą, która jednak – z uwagi na jej początkowe stadium – nie przynosi żadnych dochodów. Skarżąca przedstawiła: wyciąg z jej rachunku bankowego za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. (saldo końcowe na tym rachunku wyniosło [...] zł) oraz odpisy: pisma organu egzekucyjnego z dnia 14 kwietnia 2008 r., informującego o zajęciu rachunku bankowego (według niego "nadal obowiązuje zgodna na zwolnienie spod zajęcia kwoty [...] zł miesięcznie"), dokumentu z dnia 24 czerwca 2008 r. zatytułowanego jako "informacja dla lekarza prowadzącego", rozliczenia jej wynagrodzenia za kwiecień 2008 r. i zaświadczenia o zarobkach za okres od kwietnia do czerwca 2008 r. oraz dokumentacji obrazującej koszty bieżącego utrzymania skarżącej i jej rodziny, np. związane z zakupem leków. Referendarz sądowy ponownie wezwał skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez jej małżonka, zastrzegając, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w okresie ostatnich trzech miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres. Wykonując to wezwanie, wnioskodawczyni nadesłała odpisy: zaświadczeń z dni 11 i 28 sierpnia 2008 r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez jej małżonka i o nadanym związanego z tym numeru identyfikacyjnego REGON oraz złożonej przez tego małżonka deklaracji dla podatku od towarów i usług za pierwszy kwartał 2009 r., w której wykazano podstawę opodatkowania w wysokości [...] zł (w dokumencie tym wskazano również nadwyżkę z poprzedniej deklaracji w kwocie [...] zł). Przedłożyła również kopię wypisu z Centrum Onkologii z dnia 13 lutego 2009 r. Strona wnosiła już o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach; ostatnio, postanowieniami z dnia 7 października 2008 r. zwolniono ją od kosztów sądowych (sygn. akt III SA/Gl 591-610/08). W toku postępowania w przedmiocie wniosku organ odwoławczy przesłał do sądu skargę wraz z odpowiedzią na nią i z aktami sprawy. Sprawę zarejestrowano w repertorium pod numerem I SA/Gl 208/09. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi [...] zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie z kolei do art. 243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może więc złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy jeszcze przed wniesieniem skargi lub – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – przed wpłynięciem do sądu odpowiedzi na skargę wraz z aktami administracyjnymi. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka została spełniona. Sposób, w jaki wykonała ona wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, nie może bowiem być uznany za wystarczający i pozwalający na wolną od wątpliwości ocenę najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej jej i jej rodziny. Uwaga ta dotyczy przy tym nie tylko dokumentów odnoszących się do wynagrodzenia wnioskodawczyni, które nie są aktualne, skoro pochodzą sprzed ponad roku, ale przede wszystkim dokumentacji związanej z działalnością gospodarczą jej małżonka. W rozważanym kontekście wytknąć należy stronie, że we wniosku całkowicie przemilczała tę kwestię, mimo iż wspomniana działalność, jak wynika z przedłożonego odpisu zaświadczenia o wpisie jej do ewidencji, została rozpoczęta ponad osiem miesięcy temu (tym samym wniosek sugerował, iż małżonek ów jest nadal osobą bezrobotną, jak przyjęto w toku postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 591-610/08). W konsekwencji nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż rozpatrywana działalność znajduje się dopiero w początkowym stadium; podobnie jej wyjaśnienia o niedochodowości przedsiębiorstwa jej małżonka nie znajdują potwierdzenia w nadesłanym odpisie deklaracji dla podatku od towarów i usług. W jej świetle przedsiębiorstwo to wykazuje przecież bardzo duże obroty, wprost niewspółmiernie przewyższające wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, skądinąd najniższą spośród przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Całościowa analiza stanu przedsiębiorstwa małżonka skarżącej (a tym samym struktury dochodów całej rodziny), pozwalająca na pełniejszą weryfikację jej oświadczeń, jest jednak niemożliwa ze względu na zignorowanie wezwania do dostarczenia innych dowodów o podstawowym znaczeniu w tej materii, szczególnie odpisu podatkowej księgi przychodów i rozchodów. W takim stanie rzeczy przyznanie prawa pomocy jest zaś wykluczone. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.