I SO/Gl 5/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy z wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie dotyczącej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] p o s t a n a w i a 1. ustanowić wnioskodawcy adwokata; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, który prowadził jego sprawę w postępowaniu przed sądem powszechnym. Stwierdził, że 1 października 2014 r. w pożarze spłonął jego sklep razem z towarem, w wyniku czego stracił wszystkie środki do życia i obecnie utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w zakładzie pracy chronionej w wysokości 1500 zł. Zastrzegł jednak, że z sumy tej pozostaje do jego dyspozycji kwota około 500 zł, gdyż zobowiązany jest do zapłaty alimentów na rzecz żony oraz studiującego syna w wysokości odpowiednio 400 i 450 zł. Wskazał, że zamieszkuje w mieszkaniu żony, z którą pozostaje w separacji, i nie posiada żadnego majątku. Zwrócił też uwagę na swoje poważne problemy zdrowotne. Referendarz sądowy dwukrotnie wzywał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentacji źródłowej. Wnioskodawca nadesłał: kopie rozliczenia jego wynagrodzenia (w maju bieżącego roku przelano na jego rachunek bankowy z tego tytułu kwotę 684,76 zł) i umowy o pracę, wyciąg z rachunku bankowego, kopie: zeznania podatkowego za ubiegły rok, zawiadomienia z dnia [...] r. o podwyższeniu egzekwowanych świadczeń alimentacyjnych (stan należności wynosił wówczas 7.574,01 zł) oraz wyroku z dnia 24 maja 2007 r. orzekającego separację. Wyjaśnił nadto, że ze względu na relacje z żoną nie jest w stanie określić wysokości jej dochodów oraz kwot przeznaczanych przez nią na utrzymanie mieszkania i do celów korespondencyjnych podał adres swojej siostry. Przedstawił również kopię kwestionowanej przez siebie decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, której uzasadnienie potwierdza okoliczności opisane we wniosku. Skarga na tę decyzję nie wpłynęła dotąd do Sądu. Wnioskodawcy ustanowiono adwokata w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 785/16 – postanowieniem Sądu z dnia 13 stycznia 2017 r. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może więc wnosić o przyznanie prawa pomocy przed wpłynięciem skargi do Sądu, czyli w postępowaniu sądowoadministracyjnym jeszcze w Sądzie nieodnotowanym – w przedmiocie decyzji, którą zaskarżyła lub zamierza zaskarżyć. Wówczas wniosek podlega rejestracji w repertorium SO i pod tą sygnaturą jest rozpoznawany, także w przypadku, gdy w trakcie tego postępowania do Sądu wpłynie skarga, którą należy zarejestrować w repertorium SA. Niemniej prawo pomocy zawsze przyznawane jest w związku i na potrzeby postępowania sądowego ze skargi, którą została lub dopiero będzie wniesiona. W niniejszej sprawie skarga ta dotyczy czy będzie dotyczyć decyzji w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to, że wnioskodawcy przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, tak samo jak, stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podlega umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie adwokata, na wstępie wyjaśnić należy, że ustanowienie takie ma charakter ogólny w tym sensie, iż nie polega na określeniu, jaki konkretnie adwokat będzie stronę reprezentował. O wyznaczenie adwokata sąd (po jego ustanowieniu) zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej (art. 253 § 1 P.p.s.a.), która jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem tego adwokata wyznacza (art. 244 § 3 P.p.s.a.). Stosownie jednak do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca tę przesłankę wykazał. W świetle dostarczonego przez niego materiału dowodowego otrzymuje on niewielkie wynagrodzenie, z którego po potrąceniu należności alimentacyjnej pozostaje kwota, jaka nie może wystarczyć na wygospodarowanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego środków na potrzeby postępowania. Wnioskodawca nie jest zresztą w stanie tych należności spłacać, czego dowodzą zaległości dochodzone w rozpatrywanym zakresie w postępowaniu egzekucyjnym. Nie można też tracić z pola widzenia jego problemów zdrowotnych i rodzinnych, o których mowa m.in. w przywołanym postanowieniu z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 785/16 czy przesłanej kopii decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – według nich jest on osobą schorowaną, posiadającą orzeczenie w sprawie niepełnosprawności, ponadto wedle postanowienia Sądu prowadził wspólne gospodarstwo domowe z siostrą otrzymującą niewielką emeryturę. Ze względu na orzeczoną separację oraz ustalony w tych postępowaniach stan relacji z żoną bez znaczenia pozostaje przy tym, że żonę tę we wniosku wskazano jako osobę prowadzącą z wnioskującym takie gospodarstwo. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.