I SO/Gl 7/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2018 r. wniosku L. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 481/15 p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca, sygnalizując zamiar złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 481/15, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Uznano, że wniosek ten złożył celem wniesienia wspomnianej skargi, która do Sądu nie wpłynęła, wobec czego zarejestrowano go w repertorium SO. Wnioskujący oświadczył, że nie ma żadnego majątku, nie osiąga dochodów, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i wykazuje zaległości w opłatach za mieszkanie. Do wniosku załączył zaświadczenie z dnia 18 lipca 2018 r., wedle którego od dnia 7 lipca 2016 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i od ponad roku nie pobiera zasiłku. Pismem doręczonym dnia 24 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń, w tym uzyskiwanych w ramach tzw. Programu 500+, z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2017, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżący korzysta z lokalu wskazanego jako jego adres zamieszkania, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności i wysokość zaległości w tym zakresie, np. wezwań do zapłaty. Wnioskujący przedłożył: swoje zeznanie podatkowe za ubiegły rok, kopię umowy najmu lokalu z dnia 23 czerwca 2010 r. obejmującą wyliczenie czynszu (składniki czynszu uzależnione od liczby osób zamieszkujących lokal ustalono dla dwóch osób), wyciąg z rachunku bankowego, za pomocą którego uiszczono wpis od skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 481/15, za okres od 22 maja do 22 sierpnia 2018 r. (saldo na rachunku stale jest dodatnie, a wpływy ograniczają się do wpłat gotówkowych, np. w czerwcu wpłacono łącznie sumę 1870 zł, oraz przelewów dokonywanych przez osoby trzecie, z których jedna ma to samo miejsce zamieszkania co wnioskujący; np. w objętej wyciągiem części sierpnia była to kwota wynosząca łącznie 430 zł; ponadto tytuł jednego z przelewów, z dnia 4 lipca 2018 r. na kwotę 300 zł, oznaczono jako "prezent ślubny). Nadesłał także kolejne zaświadczenie w sprawie bezrobocia, z dnia 24 sierpnia 2018 r. Oświadczył zarazem, że "pożycza pieniądze na życie i opłaty, co widać z rachunku bankowego", oraz powołał się na zaświadczenie o zaległości w tych opłatach, którego wszelako nie załączył. Jak już była o tym mowa, wnioskujący uiścił wpis od skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 481/15. Postanowieniem z dnia 17 października 2016 r. Sąd odmówił mu w tej sprawie przyznania prawa pomocy, podnosząc, że spośród dokumentów źródłowych, o które go wzywano, dostarczył on tylko zaświadczenie w sprawie bezrobocia oraz że nie można wyjaśnić kwestii osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie przypomnieć wypada, że wniosek o przyznanie prawa pomocy zarejestrowano w repertorium SO, ponieważ nie wpłynęła do Sądu skarga o wznowienie postępowania, na potrzeby której go złożono. Pod tą sygnaturą będzie on rozpoznany, nawet jeżeli skarga taka wpłynie i zostanie zarejestrowana w repertorium SA. Nie zmienia to jednak wpadkowego charakteru postępowania w przedmiocie prawa pomocy, które pełni jedynie subsydiarną czy służebną rolę wobec postępowania głównego w przedmiocie skargi czy skargi o wznowienie postępowania. Zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie pełnomocnika ma przecież dotyczyć tego ostatniego postępowania (głównego). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Przystępując do rozpoznania wniosku, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że prawomocnym postanowieniem z dnia 17 października 2016 r. Sąd odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w postępowaniu, którego wznowienie wchodzi obecnie w rachubę. Skoro bowiem prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznane stronie w sprawie ze skargi obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r. II GPS 2/10, LEX nr 668584), to również odmowa przyznania tego prawa we wznawianym postępowaniu nie może pozostawać bez znaczenia w analizowanym aspekcie w tym sensie, że należy przyjąć, iż wnioskodawca składa kolejny wniosek, próbując przezwyciężyć czy zwalczyć skutki prawomocnego oddalenia jego poprzedniego wniosku. W myśl art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże wszak od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przesłanka ta jednak w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi, co wyklucza przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie wnioskodawca nadesłał więcej dokumentów źródłowych niż w postępowaniu w przedmiocie jego pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz materiały te nie tylko nie rozwiały dostrzeżonych wówczas wątpliwości, lecz wręcz je wzmocniły. Dotyczy to szczególnie podniesionej w postanowieniu z dnia 17 października 2016 r. niemożności poczynienia ustaleń odnoszących się do osób pozostających z wnioskującym we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca utrzymuje, że prowadzi takie gospodarstwo samodzielnie i nie wykonał wezwania do udokumentowania sytuacji wspomnianych osób, mimo że pozostaje to w ewidentnej sprzeczności z dostarczoną umową najmu i przede wszystkim z wyciągiem z rachunku bankowego. W umowie składniki czynszu uzależnione od liczby osób zamieszkujących lokal wyliczono mianowicie dla dwóch osób, z kolei wyciąg odnotowuje regularne przelewy od osoby mającej to samo miejsce zamieszkania co wnioskodawca. Co więcej, jeden z przelewów (pochodzących od jeszcze innej osoby) został dokonany tytułem prezentu ślubnego, toteż co najmniej wysoce prawdopodobne jest, że ostatnio zmienił się stan cywilny wnioskodawcy w sposób dający mu prawne podstawy do domagania się od tej osoby wsparcia także na potrzeby postępowania sądowego ze względu na obowiązki wynikające z małżeństwa. Skądinąd z wsparcia tego wnioskujący stale korzysta, czego dowodzą przelewy, o których była mowa. Ponadto systematycznie wpłaca on na rachunek kwoty gotówkowe z nieujawnionego na wyciągu źródła, co całkowicie podważa jego oświadczenia o braku jakichkolwiek dochodów. Kwoty te umożliwiają bieżące opłacenie wszystkich wydatków pokrywanych za pomocą rachunku z zachowaniem dodatniego salda – wnioskodawca nie udokumentował przecież żadnych zaległości, np. za pomocą zaświadczenia, którego – wbrew swoim stwierdzeniom – nie nadesłał. Trudno się również zgodzić z argumentem, że z wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż wpływy na ten rachunek pochodzą z pożyczek. Argument ten także nie został zatem wparty jakimkolwiek dowodem. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.