II SA/Gl 1/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowanie na badanie lekarskie na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] r. R. A. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek zaakcentował, iż w chwili obecnej jego jedynym źródłem utrzymania jest renta inwalidzka. Podkreślił, że ponosi przy tym koszty związane z leczeniem oraz z utrzymaniem córki. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie spółdzielcze o pow. [...] m²) pozostaje wraz córką. Nie posiada jakichkolwiek składników majątku ani zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Dochód gospodarstwa oszacował na kwotę [...]zł. Pismem z dnia [...]r., po uprzednim przeprowadzeniu postępowania odwoławczego na skutek zażalenia skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Gliwicach, wzywające stronę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zwrócono się do R. A. o uprawdopodobnienie okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych ramach zobowiązano skarżącego do wskazania miejsca aktualnego zatrudnienia lub edukacji córki. W obydwu przypadkach należało przedstawić dokument zaświadczający, że córka kontynuuje naukę (zaświadczenie stosownej placówki oświatowej – uczelni) lub też, że jest zatrudniona (zaświadczenie pracodawcy wskazujące zarazem wysokość wynagrodzenia). Jeżeli córka jest osobą bezrobotną, należało ten fakt udokumentować zaświadczeniem wystawionym przez właściwy urząd. W wezwaniu referendarza sądowego zakreślono siedmiodniowy termin i pouczono skarżącego, iż niezastosowanie się do treści wezwania w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została dwukrotnie awizowana (w dniach [...] i [...]r.), a następnie w dniu [...] r. odesłano ją do Sądu z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskodawcy było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (patrz pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje przede wszystkim w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Przyjąć zatem trzeba, że termin zakreślony dla uzupełnienia wniosku upłynął w tej sprawie bezskutecznie, samo zaś wezwanie referendarza zostało doręczone w sposób zastępczy. Stosownie bowiem do art. 73 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma, składa się je na okres siedmiu dni w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania lub w miejscu wskazanym przez niego jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe – w takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Odnotowania przy tym wymaga, iż przepis ów wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 268) został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma. W konsekwencji termin siedmiodniowy, po upływie którego doręczenie uważa się za dokonane, należy liczyć – w myśl § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) stosowanego na podstawie odesłania zawartego w art. 65 § 2 P.p.s.a. – dopiero od daty wspomnianego ponowienia zawiadomienia, tj. powtórnego awizowania przesyłki. Skoro zatem przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy awizowano po raz drugi w dniu [...] r., to trzeba przyjąć, iż wezwanie to doręczono z dniem [...]r., a co za tym idzie, że siedmiodniowy termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie z dniem [...]r. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uczynił zadość wezwaniu referendarza o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należało zatem stwierdzić, że taki stan rzeczy uniemożliwia kompleksową weryfikację oświadczeń skarżącego. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że zastosowanie w tej sprawie art. 255 P.p.s.a. było nieodzowne, jako że, po pierwsze, od daty, w której skarżący wypełnił druk PPF upłynęło ponad pół roku, po drugie, córka R. A. jest już od dłuższego czasu pełnoletnia i fakt pozostawania przez nią bez pracy jest w tym przypadku wątpliwy. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.