II SA/Gl 100/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Starszy referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi " A" Spółka z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania [...] ([...]) zł. Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], powołując się na art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 125, poz. 874 z zm., dalej określana jako "ustawa") oraz ustalenia protokołu z dnia [...] r. nałożył na "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w P. karę pieniężną w kwocie 3000 zł. Organ podał, że w dniu [...] r. około godziny [...] w C. na drodze krajowej [...] został zatrzymany do kontroli E. G. kierujący zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] typ [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W trakcie kontroli ustalono, że kontrolowany nie posiadał ważnej karty opłaty drogowej. Przedstawił bowiem kartę opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych miesięczną – seria i nr [...], której termin ważności upłynął w dniu [...] r. Zdaniem organu orzekającego w tej sytuacji oznacza to, że przewóz drogowy był realizowany bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty wynika z art. 42 ust. 1 ustawy, a szczegółowe kwestie dotyczące jej uiszczenia reguluje rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. nr 151, poz. 1089). Zgodnie z § 3 ust. 3 tego rozporządzenia dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie, a więc winieta samoprzylepna umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu i odcinek kontrolny przechowywany w pojeździe samochodowym (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). Nie stanowi natomiast dowodu uiszczenia opłaty odcinek kontrolny nie przedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w § 3 ust. 3 rozporządzenia. Skoro więc kierujący nie posiadał w pojeździe ważnej karty opłaty, a tym samym nie spełnił wymagań § 3 ust. 4 rozporządzenia organ był zobowiązany do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy. W odwołaniu Spółka z o.o. "[...]" wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Zarzuciła, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 75 kpa przez nieuwzględnienie dowodu z karty opłaty drogowej – miesięcznej nr [...] zakupionej w dniu [...]r. i przedstawionej kontrolującym w dniu kontroli. Zdaniem odwołującej się rozporządzenie Ministra Transportu, na podstawie którego (§ 3 ust. 4) organ stwierdził, że nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nie umieszczona na szybie samochodu, wykracza poza delegację ustawową, zawartą w art. 42 ust. 7 ustawy. Delegacja ta nie upoważnia bowiem ministra do ingerencji w postępowanie dowodowe. Zastosowanie przez organy orzekające wskazanego przepisu rozporządzenia doprowadziło do sprzeczności z przepisem ustawy – pkt 4.1 załącznika do ustawy, a przez to do naruszenia art. 92 ust. 4 ustawy. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 35 § 3 kpa. Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W podstawie prawnej ostatecznego rozstrzygnięcia wskazał art. 1 ust. 1 pkt 1 – art. 4 pkt 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i ust. 2, art. 89 ust. 1 i ust. 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4 ustawy oraz pkt 4.1 załącznika do tej ustawy i § 1 – 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, a także art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Organ podzielił ustalenia faktyczne i ich kwalifikację prawną dokonane przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego rozporządzenie Ministra Transportu z 8 sierpnia 2006 r. odpowiada delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 42 ust. 7 ustawy. Na poparcie tego stanowiska organ przywołał wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r. I OSK 839/06 dotyczący wprawdzie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. (w zakresie § 5) w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 150, poz. 1684 z zm.), a wskazując na zbliżone rozstrzygnięcia w tej materii w rozporządzeniu z dnia 8 sierpnia 2006 r., stwierdził, że zgodność z delegacją tego ostatniego rozporządzenia nie budzi wątpliwości. Rozporządzenie to określa co stanowi dowód uiszczenia opłaty drogowej (§ 3 pkt 2 – 4) i jednocześnie stanowi o tym co nie jest dowodem jej uiszczenia (§ 3 ust. 4 pkt 1). W świetle tych regulacji późniejsze dostarczenie karty miesięcznej odnosi się do odcinka kontrolnego karty opłaty, przedziurkowanego i nie zakupionego w dniu kontroli lub w dniach następnych. Przepisy ustawy (art. 92 ust. 4 i 4.1. załącznika) i rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych nie stanowią dwóch różnych regulacji. Przepisy rozporządzenia wskazują, iż dla celów dowodowych karta opłaty drogowej składa się zawsze z dwóch części (winiety i odcinka kontrolnego), a załącznik do ustawy określa rodzaje kart, dla których przewidziany jest obowiązek łącznego ich posiadania w momencie kontroli (dobowe i tygodniowe) oraz kart, dla kŧórych różnicuje się ten obowiązek (tutaj miesięczna pod warunkiem jej zakupienia przed dniem kontroli). Z powyższych względów – zdaniem organu odwoławczego – nie można uznać za dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych przedłożonej w trakcie kontroli karty opłaty drogowej miesięcznej seria i Nr PA 0000430 pomimo, że została zakupiona przed dniem kontroli, gdyż jej część a mianowicie winieta nie została umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 § 3 kpa organ stwierdził, że nawet znaczne przedłużenie postępowania nie wpływa na kompetencję organu i nie pozbawia go możliwości merytorycznego załatwienia sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka [...] wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadnienie skargi, co do zasady, sprowadziło się do powtórzenia argumentacji odwołania. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem – zdaniem składu orzekającego – nie można odmówić zarzutowi naruszenia zaskarżoną decyzją art. 92 ust. 1 i ust. 4 oraz l.p. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Jak wynika z art. 92 ust. 4 tej ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W pkt l.p. 4.1 załącznika wymieniono delikt polegający na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych zagrożony karą w wysokości 3000 zł. Sam obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdami samochodowymi po drogach krajowych został określony w art. 42 ust. 1 ustawy. W stanie faktycznym sprawy bezsporne jest, że przedsiębiorca uiścił wymaganą opłatę za przejazd drogowy, co udokumentował złożoną w trakcie kontroli (protokół kontroli z dnia [...] r.) kartą opłaty drogowej – miesięczną Seria i Nr [...], zakupioną przed dniem kontroli. Przyczyną wymierzenia kary było przyjęcie przez organ orzekający, że nie zostały wypełnione obowiązki wynikające z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, gdyż część karty opłaty, a mianowicie winieta nie zostały umieszczone w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby. Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie ustawowego upoważnienia zawartego w art. 42 ust. 7 ustawy. Przepis ten upoważniał ministra do określenia w drodze rozporządzenia: rodzaju i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. Taki też zakres regulacji określa § 1 rozporządzenia wykonawczego z 8 sierpnia 2006 r. W szczególności upoważnienie ustawowe nie obejmowało możliwości zmian zasad dowodzenia określonych w kpa. Przeniesienie regulowanej ustawowo materii zasad postępowania dowodowego do rozporządzenia a więc aktu normatywnego rangi podustawowej naruszałoby zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). W związku z tym jedynie przyjęcie, że zapisy § 3 ust. 4 rozporządzenia, "nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty", odnoszące się do nieumieszczenia winiety w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby, stanowią jedynie dowód nieuiszczenia opłaty zgodnie z wzorem zawartym w rozporządzeniu, pozwolą na przyjęcie zgodności rozporządzenia z upoważnieniem. Nie stanowi to natomiast przesłanki wyłączającej możność przyjęcia, że opłata w rzeczywistości została uiszczona. Zdaniem Sądu ustawodawca w załączniku do ustawy (tu 4.1) nie przewidział nakładania na przedsiębiorców sankcji za ogólnie określone niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem uiszczenia opłaty, a tym bardziej za konkretne zaniechanie umieszczenia winiety w sposób przewidziany rozporządzeniem, co organy obu instancji postrzegają jako uchybienie skutkujące nałożeniem kary pieniężnej. Istotne jest to, że z przepisów ustawy nie wynika podstawa nakładania kar pieniężnych w przypadku nieumieszczenia winiety w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego. Składająca się na konstytucyjną zasadę państwa prawnego zasada przyzwoitej legislacji wymaga, by nakładanie na obywatela sankcji za naruszenie praw znajdowało podstawę w wyraźnie sformułowanym przepisie rangi ustawowej. Brak takiego przepisu nie może być zastąpiony wykładnią przepisów rozporządzenia. W niniejszej sprawie tego rodzaju działanie organów doprowadziło do efektu w postaci nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty bezspornie uiszczonej. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono, jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej przedstawionego stanowiska Sądu. SJ/