II SA/Gl 100/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od pisma w sprawie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę Pismem z dnia [...] r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta M. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. , w trybie art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział C. o zwrot zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego na rzecz M. R.(dalej: "skarżąca"), za okres od miesiąca czerwca do listopada 2018 r., w związku z przyznaniem dodatku pielęgnacyjnego. Od powyższego pisma skarżąca wniosła odwołanie z dnia 5 listopada 2019 r. uznając, że stanowi ono decyzję i zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze Katowicach, na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), stwierdziło niedopuszczalność odwołania z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. Wyjaśniło, że w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Przyjęta w art. 134 k.p.a. kolejność, w jakiej dokonuje się kontroli wymogów formalnych odwołania, ma istotne znaczenie prawne. Wyodrębnienie przesłanki terminu wniesienia środka prawnego i umieszczenie jej w drugiej pozycji wskazuje, że w pierwszej kolejności organ drugiej instancji powinien skoncentrować się na rozstrzygnięciu kwestii dopuszczalności odwołania. Kontrola zachowania terminu może nastąpić dopiero w sytuacji, gdy odwołanie jest dopuszczalne. W świetle przepisu art. 134 k.p.a. nie występuje zbieg przesłanek negatywnych skuteczności środka odwoławczego. Zdaniem Kolegium, niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym (np. brak przedmiotu zaskarżenia), jak też podmiotowym (brak zdolności do czynności prawnych). Podstawowe przyczyny niedopuszczalności odwołania natury przedmiotowej to: a) nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia (nieistnienie decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym, czynność organu nie jest decyzją lecz czynnością materialno-prawną); b) niezaskarżalność określonych rodzajów decyzji administracyjnych wydawanych w postępowaniu jednoinstancyjnym; c) ostateczny charakter decyzji organu odwoławczego. Dodatkowo, na etapie badania dopuszczalności wniesienia środka odwoławczego, organ administracji nie jest uprawniony do oceny interesu prawnego wnoszącego ten środek, bowiem weryfikacja interesu prawnego następuje dopiero w toku postępowania odwoławczego. Zdaniem organu odwoławczego, pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] r. o zwrot zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego skarżącej zostało skierowane do ZUS O/C. i nie jest decyzją administracyjną, w rozumieniu art. 104 k.p.a., a jedynie przekazaniem informacji celem wykonania przez ZUS obowiązku ustawowego wynikającego z art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W osobistej skardze z dnia [...] r. skarżąca wskazała jako przedmiot zaskarżenia pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...]r., skierowane do ZUS Oddział w C. o potrącenie z jej renty rodzinnej kwoty [...] zł., tytułem zwrotu nienależnie wypłacanych zasiłków pielęgnacyjnych za okres od miesiąca czerwca do miesiąca listopada 2018 r. Podniosła, że istnieje przedmiot zaskarżenia, którym jest przywołane powyżej pismo, z tego powodu rozstrzygnięcie jest wadliwe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy poinformował, że w aktach nie znajduje się dokument z datą [...] r., natomiast odwołanie dotyczy pisma Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] r., nr [...], które nie jest decyzją administracyjną, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. i nie spełnia wymogów decyzji administracyjnej, wydanej w trybie art. 104 §1 k.p.a. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia z dnia 11 grudnia 2019 r. stanowił art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej w skrócie, jak dotychczas: "k.p.a."). Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie ma charakteru merytorycznego, lecz jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie nie może zostać rozpoznane. Przedmiot oceny Sądu ograniczał się zatem do skontrolowania legalności zaskarżonego postanowienia, natomiast nie obejmował oceny co do podniesionych w skardze innych zarzutów. Zaakcentować przyjdzie, że pojęcie niedopuszczalności odwołania/zażalenia nie zostało zdefiniowane na gruncie procedury administracyjnej, jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania/zażalenia może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie. Przesłanki przedmiotowe natomiast obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia aktu w toku instancji. W niniejszej sprawie wystąpił przypadek braku spełnienia przesłanek przedmiotowych dopuszczalności wniesienia odwołania, bowiem dotyczy ono pisma informacyjnego, na które nie przysługuje środek zaskarżenia, zatem nie rozstrzyga co do istoty sprawy, nie przyznaje określonych uprawnień, a tym bardziej nie nakłada żadnych obowiązków, jak też nie stwierdza istnienia uprawnień lub obowiązków. W takich okolicznościach argumentacja skargi odnosząca się do niesłuszności zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń nie mogła przynieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.