II SA/Gl 1011/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent - stażysta Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oddala skargę. Starosta [...] decyzją z dnia [...] roku nr [...] między innymi na podstawie art. 122 ust. 1 z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( t.j. Dz. U. z 2004 roku, nr 261, poz. 2603 ze zm.) udzielił Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w G. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej położonej w B., stanowiącej działkę nr "A", obręb B., o powierzchni 2,5949 ha, dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi Księgę wieczystą nr [...], stanowiącej własność J. S. Decyzji tej na podstawie art. 108 kpa w zw. z art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( dalej powoływana jako "ustawa") nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ orzekający podał, że działka nr "A" znajduje się na terenie przeznaczonym pod budowę "zbiornika przeciwpowodziowego "R.", co wynika z ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego zbiornika przeciwpowodziowego "R." na rzece [...]. Działka ta została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Starosty [...] z dnia [...] roku, utrzymaną w mocy decyzją organu II instancji z dnia [...] roku. Wobec złożenia przez J. S. skargi na decyzję ostateczną o wywłaszczeniu, Wojewoda [...] w dniu [...] roku wydał postanowienie o wstrzymaniu z urzędu wykonania decyzji z dnia [...] roku, do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W związku z powyższym powołując się na ważny interes gospodarczy Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. wystąpił z wnioskiem z dnia [...] roku ( data wpływu pisma do organu ) o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie działki nr "A". Zdaniem organu orzekającego w sprawie zostały spełnione przesłanki do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie działki nr "A". Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej ( inwestor zbiornika) będzie realizował cel publiczny, decyzja o wywłaszczeniu została wydana właśnie na realizację tego celu. Budowa zbiornika będzie służyć ochronie zdrowia i życia ludzkiego, a jej opóźnienie spowoduje stan zagrożenia tych dóbr. Nadto ograniczenie możliwości zalania znacznych obszarów wiejskich i miejskich zabezpiecza gospodarkę narodową przed ciężkimi stratami. Budowa omawianego zbiornika będzie finansowana z budżetu Państwa oraz Funduszu Spójności Unii Europejskiej, które to finansowanie jest uzależnione od spełnienia konkretnych procedur. Inwestor zbiornika musi dysponować decyzją o pozwoleniu na budowę zbiornika do dnia [...] roku. Ponieważ inwestor aktualnie nie dysponuje tytułem prawnym do działki to nie może ubiegać się o pozwolenie na jego budowę. Zezwolenie na zajęcie działki wydane na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy zastępuje ten tytuł. Skoro więc względy gospodarcze, w tym finansowe, zdaniem organu przemawiały za uznaniem, że przesłanki do udzielenia zezwolenia z art. 122 ust. 1 ustawy zostały spełnione, organ takiego zezwolenia udzielił i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. zarzucił, że postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do jego działki nr "A" nie zostało zakończone, a zajęcie jego działki w "trybie natychmiastowym" pozbawi go dochodów z tej działki, stanowiących podstawę utrzymania rodziny. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 91 i art. 122 ust. 1 ustawy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaakceptował ustalenia faktyczne i ich kwalifikację prawną dokonane przez organ I instancji. Zdaniem tego organu zostały spełnione wymogi określone w art. 122 ust. 1. Odnosząc się do odwołania organ podkreślił, że art. 122 ustawy, będący podstawą decyzji organu I instancji, uprawnia do zastosowania wskazanej w nim procedury, w sytuacji gdy decyzja o wywłaszczeniu nie stała się ostateczna lub gdy decyzja ta została zaskarżona do sądu administracyjnego. Organ orzekający podał również, że odwołujący się jest jedynym właścicielem działki "A" a działka ta nie jest obciążona prawami na rzecz osób trzecich, w tym matki skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. S. zarzucił, podobnie jak w odwołaniu, wydanie decyzji z naruszeniem przepisów Kpa. Zarówno ten zarzut, jak i uzasadnienie skargi dotyczyły postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w stosunku do działki nr "A" ( decyzja ostateczna o wywłaszczeniu działki z dnia [...] roku nr [...]). Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy – w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 roku pełnomocnik skarżącego dodatkowo zarzucił, iż w zaskarżonej decyzji jako uprawnionego do zajęcia spornej działki wskazano Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej zamiast Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. `Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonych do niego aktów ( tu decyzji ) pod względem zgodności z prawem, co do zasady na podstawie przedstawionych mu przez organ akt sprawy ( art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1271 z zm. – dalej powoływana jako ppsa). Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej treści oraz akt poprzedzających jej wydanie, zezwala wykonawcy Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w G. na niezwłoczne zajęcie działki nr "A" w B., stanowiącej własność J. S. Decyzja ta była poprzedzona decyzją o wywłaszczeniu przedmiotowej działki pod realizację celu publicznego – budowa zbiornika przeciwpowodziowego "R." na rzece [...], a jej wykonanie wstrzymane postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 9 ustawy do czasu rozstrzygnięcia sprawy związanej ze skargą J. S. na ostateczną decyzję wywłaszczeniową. Organ odwoławczy, a wcześniej organ I instancji ustaliły spełnienie w sprawie warunków o których mowa w art. 122 ust. 1 ustawy do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Powyższe okoliczności są bezsporne między stronami. Spór sprowadza się do możliwości wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie działki przed prawomocnym zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego oraz skierowania decyzji – zezwolenia do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 122 ust. 1 ustawy. Na podstawie tego przepisu organ uprawniony jest do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości objętej decyzją o wywłaszczeniu, jeżeli decyzja ta nie stała się jeszcze ostateczna albo w wyniku złożenia od niej odwołania wydana została przez organ odwoławczy decyzją, która została zaskarżona do sądu administracyjnego ( art. 9 ustawy). W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony. W tym miejscu należy stwierdzić, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji ( [...] roku ) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2010 roku sygn. II SA/GL 847/09 oddalający skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku w przedmiocie wywłaszczenia działki nr "A" nie był jeszcze prawomocny. Okoliczność ta ma znaczenie dla rozpoznania niniejszej skargi bowiem art. 122 ust. 1 ustawy dotyczy sytuacji gdy decyzja o wywłaszczeniu jest niewykonalna. Ponieważ jednak sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania ( co do zasady), fakt uprawomocnienia się wyroku w sprawie II SA/GL 847/09, zdaniem składu orzekającego nie ma wpływu na tę ocenę. Wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wywłaszczonej może nastąpić w przypadku, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego pod ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony ( art. 108 § 1 kpa ) lub ważny interes gospodarczy. W ocenie Sądu organ orzekający wykazał w zaskarżonej decyzji przyczyny wydania zezwolenia. Zezwolenie to zastępuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a więc umożliwia inwestorowi wystąpienie z wnioskiem o pozwolenie na budowę. W sprawie jest bezsporne, szczególnie w świetle powszechnie znanych rozmiarów i skutków powodzi z 1997 roku, że budowa zbiornika "R." ma chronić życie i zdrowie obywateli, zabezpieczać mienie obywateli i Państwa. Niewątpliwie w pojęciu interesu społecznego o którym mowa w art. 108 § 1 kpa mieści się zabezpieczenie mienia Państwa, w tym jego obywateli. Nie można także abstrahować od faktu, że realizacja zbiornika w części będzie finansowana z Funduszu Spójności Unii Europejskiej pod warunkiem uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, a następnie złożenia wniosku o dofinansowanie do końca [...] roku. Oznacza to, że zwłoka w zajęciu nieruchomości na podstawie decyzji z art. 122 ust. 1 ustawy, uniemożliwi inwestorowi uzyskanie pozwolenia na budowę i złożenie wniosku o dofinansowanie w przewidzianym terminie co łączy się z utratą tego dofinansowania. Ta ostatnia okoliczność stanowi – w ocenie składu orzekającego – ważny interes gospodarczy stanowiący także przesłankę wydania kwestionowanego zezwolenia. Odnosząc się do zarzutów skargi, w tym sformułowanych na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 roku należy stwierdzić, że wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy złożył Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej w G. Jest on organem administracji rządowej, wykonującym zadania przy pomocy regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Nie budzi wątpliwości fakt, że zezwolenie o którym mowa w art. 122 ust. 1 wydawane jest na rzecz podmiotu, który będzie realizował cel publiczny. W niniejszej sprawie faktycznym realizatorem będzie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. reprezentowany przez Dyrektora Regionalnego, autora wniosku. Zdaniem Sądu wskazanie w zaskarżonej decyzji podmiotu uprawnionego do niezwłocznego zajęcia nieruchomości nie jest właściwe, jednakże uchylenie to nie miało wpływu na poprawność merytoryczną podjętego rozstrzygnięcia. Pozostałe zarzuty skargi dotyczą decyzji wywłaszczeniowej, pozostają poza granicami niniejszej sprawy i były one przedmiotem oceny Sądu w sprawie II SA/GL 847/09. Kierując się wyżej przedstawioną argumentacją na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę.