II SA/Gl 1012/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. W. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 1012/12 w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z żoną i trójką synów. W skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 240 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 4,5 ha. Skarżący zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny jest wynagrodzenie jego małżonki w kwocie 2000 zł, wynagrodzenie syna N. w wysokości 3500 zł oraz dopłaty z funduszy europejskich w wysokości 3000 zł rocznie. Skarżący przesłał również zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w G. z którego wynika, że syn wnioskodawcy P. W. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Referendarz sądowy opierając się dodatkowo na dokumentach przesłanych przez wnioskodawcę w sprawie II SA/GL 972/12 ustalił, że pięcioosobowa rodzina skarżącego dysponuje dochodem w wysokości przekraczającej kwotę 5000 zł, a ponoszone przez niego wydatki nie są na tyle wysokie, aby wnioskodawca nie był w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. W ocenie referendarza sytuacja materialna wnioskodawcy nie uzasadnia przychylenia się do złożonego wniosku. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 października 2012 r. domagając się jego zmiany. W uzasadnieniu wskazano, że dom wnioskodawcy o powierzchni 240 m² tylko w połowie nadaje się do zamieszkania, gdyż jego druga połowa powinna zostać poddana generalnemu remontowi. Następnie podniesiono, że stały dochód żony to kwota 1700 zł, a kwota 2635 zł związana była z jednorazowym dodatkiem do pensji z tytułu świadczenia urlopowego. Dorosły syn N. jedynie sporadycznie przebywa w domu i nie ponosi kosztów związanych z jego utrzymaniem, gdyż planuje założenie nowej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 ustawy obejmującym zwolnienie m.in. od opłat sądowych i wydatków, czyli kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Skarżącego nie można uznać bowiem za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew jego stanowisku jest on w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Powołując się na swoją trudną sytuację materialną, skarżący nie wykazał przy tym, by miał jakiekolwiek zaległości finansowe, czy też by obciążały go jakieś ponadprzeciętne wydatki. W skład majątku skarżącego wchodzi budynek mieszkalny o pow. 240 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 4,5 ha. Źródłem jego utrzymania i jego rodziny jest wynagrodzenie małżonki w kwocie 1700 zł, oraz wynagrodzenie syna N. w wysokości 3340 zł, oraz dopłaty z funduszy europejskich w wysokości 3000 zł rocznie. Należy zwrócić uwagę, że badając złożony wniosek należy wziąć pod uwagę nie tylko sytuację majątkową i możliwości zarobkowe wnioskodawcy, ale również tych członków jego rodziny, którzy pozostają wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy zatem zwrócić uwagę, że wraz ze skarżącym mieszkają jego dwaj dorośli synowie, którzy wbrew stanowisku wnioskodawcy powinni partycypować w kosztach utrzymania domu. Nie można także tracić z pola widzenia faktu, że sam skarżący nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu. W ocenie Sądu chociaż sytuacja skarżącego i jego rodziny przedstawia się jako trudna, to jednak nie stanowi podstawy uwzględnienia wniosku. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 3 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.