II SA/Gl 1012/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta D. odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, J. P. z uwagi na to, że pozostaje on w związku małżeńskim, a ponadto nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą, decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ podkreślił, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Następnie organ wskazał, że podziela stanowisko zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczące wykładni obowiązujących norm prawnych w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego odnośnie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Natomiast w myśl wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 1656/15 z dnia 9 września 2016r. "Pominięcie przez organy orzekające w sprawie derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w postaci eliminacji niekonstytucyjnej treści normatywnej z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. i oparcie decyzji odmownych w sprawie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad jej niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem na przesłance wieku powstania niepełnosprawności stanowi naruszenie prawa materialnego, którego postać /wadliwe ustalenie zakresu i treści obowiązywania podstawy materialnoprawnej sprawy/ bezpośrednio wpłynęła na treść wydanych rozstrzygnięć. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 grudnia 2016r. sygn. akt IOS 1614/16 stwierdził, iż "w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium". Organ odwoławczy podkreślił, że stronie nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem osoba wymagająca opieki – J. P. pozostaje w związku małżeńskim, a jego małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodał, że ustawodawca założył w ustawie o świadczeniach rodzinnych, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznaje się w przypadku wystąpienia okoliczności ustalonych przez ustawę. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż jej ojciec nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a następnie stwierdził, że ma przyznany znaczny stopień niepełnosprawności. W związku z tym podniosła, że organ sam sobie zaprzecza. Następnie wskazała, że jej matka prowadzi osobne gospodarstwo, a zatem pozostawanie ojca w związku małżeńskim jest tylko "na papierze". Ponadto dodała, że jej matka jest również bardzo poważnie chora, ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jest po operacji i złożyła wniosek o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazała, że jest opiekunem ojca i z uwagi na jego chorobę nie jest w stanie iść do pracy. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad jej ojcem. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późń. zm.). Przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy wymienia osoby, którym przysługuje uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i są nimi; 1) matka albo ojciec; 2) opiekun faktyczny dziecka; 3) osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) inne osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, który pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec tego – zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) cytowanej ustawy – zaistniała przesłanka odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia. W związku z argumentacją podniesioną w skardze wskazać należało, że dla zaistnienia powyższej negatywnej przesłanki nie ma znaczenia okoliczność, czy ojciec skarżącej prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, gdyż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) cytowanej ustawy, jedynym warunkiem umożliwiającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą, która pozostaje w związku małżeńskim, jest posiadanie przez małżonka tej osoby, orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie zostało natomiast ustalone, że żona wymagającego opieki ojca strony skarżącej, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wobec tego, brak było podstaw do przyznania skarżącej, prawa do wnioskowanego świadczenia. Podkreślenia wymagało, że – wbrew błędnemu rozumowaniu zawartemu w skardze - decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową lecz związaną, co oznacza, że organ przyznaje świadczenie wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania i nie wystąpiła żadna przesłanka negatywna. Organ nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności, w razie nawet ciężkiej sytuacji życiowej, która została przedstawiona w skardze. Natomiast wskazany w skardze błąd pisarski w decyzji organu odwoławczego zawarty w opisie stanu faktycznego sprawy, został sprostowany postanowieniem tego organu z dnia [...] r., poprzez skreślenie słowa "nie" w stwierdzeniu, że ojciec strony nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Jak podniosła strona w skardze, organ w uzasadnieniu następnie stwierdził, że jej ojciec ma przyznany znaczny stopień niepełnosprawności. W związku z tym zarzuciła, że organ sam sobie zaprzecza. W tym zakresie wskazać należało, że powyższy błąd pisarski zawarty w opisie stanu faktycznego sprawy, nie spowodował błędu w ustaleniach faktycznych, będących podstawą wydanego rozstrzygnięcia, gdyż organ prawidłowo stwierdził, że ojciec skarżącej, orzeczeniem z dnia [...] 2018 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] 2020 r. W niniejszej sprawie od początku postępowania, niekwestionowana była okoliczność, że został spełniony warunek ustawowy dotyczący legitymowania się przez ojca skarżącej właściwym orzeczeniem o niepełnosprawności. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia istotnych uchybień w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. Skarga nie zasługiwała więc na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.