II SA/Gl 1021/15

WyrokWSA w Gliwicach2016-07-15

Skład orzekający: Andrzej Matan, Łucja Franiczek, Elżbieta Kaznowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli opuszczenie lokalu nastąpiło w wyniku konfliktu rodzinnego i bezprawnego uniemożliwienia powrotu, a osoba ta deklaruje zamiar powrotu i posiada tytuł prawny do lokalu?
Ratio decidendi
Organ administracji może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, nawet jeśli opuszczenie lokalu nastąpiło w wyniku konfliktu rodzinnego i bezprawnego uniemożliwienia powrotu, pod warunkiem, że osoba ta nie zamieszkuje w lokalu od dłuższego czasu, a jej powództwo o przywrócenie posiadania zostało prawomocnie oddalone. Deklarowany zamiar powrotu i posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie są wystarczające do utrzymania fikcyjnego zameldowania, gdy faktyczne zamieszkiwanie ustało.
Stan faktyczny
Skarżący został wymeldowany z pobytu stałego decyzją organu I instancji, a następnie decyzją Wojewody. Organ I instancji ustalił, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu od 2010 r. z powodu konfliktu rodzinnego i wymiany zamków, a jego rzeczy osobiste zostały złożone pod wiatą. Powództwo skarżącego o przywrócenie posiadania lokalu zostało oddalone prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Skarżący w skardze zarzucił organom administracji naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności, błędne ustalenie braku stałego pobytu oraz bezprawne uniemożliwienie dostępu do lokalu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Prezydent Miasta K. w dniu 30 sierpnia 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego A. S. z pobytu stałego w K. przy ul. [...].Następnie decyzją z dnia [...] r. organ I instancji orzekł o jego wymeldowaniu z pobytu stałego – po ustanowieniu kuratora dla osoby nieobecnej. Jednakże wskutek odwołania, po przywróceniu skarżącemu terminu do jego wniesienia, decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] uchylił decyzję o wymeldowaniu i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. zawiesił postępowanie w związku z toczącą się przed Sądem Rejonowym w G. sprawą o przywrócenie posiadania lokalu w przedmiotowym budynku. Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...], pozew oddalono, zaś apelację skarżącego oddalił Sąd Okręgowy w G. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...]. W tej sytuacji organ administracji I instancji postanowieniem z dnia [...] r. podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...]r. nr [...], orzekł powtórnie o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388). W uzasadnieniu organ I instancji po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania i omówieniu zebranego materiału dowodowego, ustalił że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu od dnia 25 sierpnia 2010 r., zaś jego rzeczy osobiste złożono pod wiatą na podwórku. Wówczas wymieniono zamek w drzwiach wejściowych, a następnie w drzwiach na piętrze budynku, zaś skarżący nie dysponował nowymi kluczami. Przyczyną takiego stanu rzeczy był konflikt rodzinny. Jednakże zdaniem organu I instancji, relacje osobiste i sprawy majątkowe są bez znaczenia dla sprawy meldunkowej z uwagi na charakter ewidencji ludności jako służącej rejestracji stanu faktycznego. Zdaniem organu, skutki opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu, mają też charakter definitywny z uwagi na brak tytułu prawnego i znaczny upływ czasu oraz wynik sprawy cywilnej. Z tych względów organ I instancji dopatrzył się ustawowej przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. W odwołaniu od decyzji A. S. domagał się jej uchylenia i umorzenia postępowania, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych – poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowy lokal nie jest miejscem jego stałego pobytu, w sytuacji gdy nadal ma zamiar stałego pobytu i korzysta z tego mieszkania oraz pozostawionych tam rzeczy. Odwołujący się podniósł, że został usunięty z lokalu w drodze przymusu, a nieobecność spowodowana jest sytuacją rodzinną i obawą o własne życie oraz nagannym zachowaniem byłej żony. Jednak opuszczenie lokalu nie ma charakteru trwałego i nie nastąpiło dobrowolnie. Zamierza też ponownie tam zamieszkać. Za uchyleniem decyzji organu I instancji przemawia zatem interes społeczny, jego słuszny interes i porządek prawny. Jako były małżonek korzysta bowiem z ochrony prawnej jako lokator w rozumieniu ustawy o ochronie lokatorów..., zaś błędne orzeczenie w sprawie o naruszenie posiadania, nie może skutkować pozbawieniem go praw. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 69 ustawy o ewidencji ludności z 2010 r., postępowanie o wymeldowaniu prowadzić należało na podstawie nowej ustawy. Po ponownej analizie materiału dowodowego w postaci zeznań stron oraz oględzin lokalu, organ odwoławczy stwierdził, że odwołujący się pięć lat temu opuścił miejsce stałego pobytu i bez znaczenia jest fakt, czy kilkakrotnie tam nocował w latach 2010-2011, gdyż okazjonalne przebywanie nie świadczy o skoncentrowaniu w nim spraw życiowych, podobnie jak pozostawienie tam części rzeczy osobistych. Skoro zaś podjęte kroki prawne w celu powrotu do lokalu okazały się nieskuteczne, spełniona została przesłanka, warunkująca wymeldowanie. Wydanie decyzji o wymeldowaniu nie oznacza też pozbawienia praw obywatelskich i dostępu do organów lub instytucji państwowych, zaś w ramach niniejszego postępowania nie jest dopuszczalne rozwiązywanie sporów, mieszczących się w granicach innego postępowania. Sam deklarowany zamiar stałego pobytu jako pojęcie subiektywne, jeżeli nie towarzyszy mu zamieszkiwanie, nie może mieć istotnego znaczenia w sprawie. Z tych względów odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego A. S. wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenia dowodu z nagrania z dnia 25 sierpnia 2010 r. na okoliczność uniemożliwienia mu wejścia do domu i zamieszkiwania w miejscu zameldowania. W uzasadnieniu skarżący ponowił zarzuty, że organy administracji nie ustaliły, iż opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny, co dopiero stanowić może podstawę do wymeldowania w świetle przywołanego orzecznictwa. Jego zdaniem, bezprawne uniemożliwienie mu dostępu do lokalu, nie uzasadnia wydania decyzji o wymeldowaniu w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, z uwagi na naganne zachowanie byłej żony. Wreszcie skarżący wskazał na niewykonanie wytycznych, zawartych w poprzedniej decyzji organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W toku postępowania skarżący nadesłał odpisy opinii opracowanej na użytek sprawy przed Sądem Rejonowym w G. oraz fragment uzasadnienia wyroku w sprawie o rozwód, a także kserokopię karty zgłoszenia Policji zdarzenia z dnia 27 sierpnia 2010 r. i interwencji w sprawie niemożności wejścia do przedmiotowego lokalu. W toku rozprawy sądowej skarżący podał, że trwale zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i posiada do niego tytuł prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W oparciu o należycie zebrany i oceniony materiał dowodowy, trafnie organy administracji dopatrzyły się podstawy do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego. Zgodnie z art. 25 ust. 1 w zw. z art. 69 ustawy o ewidencji ludności, wyżej powołanej, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei w świetle art. 28 ust. 4 tej ustawy, zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu zameldowania. Opuszczenie miejsca stałego pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania obliguje organ gminy do wydania decyzji w sprawie wymeldowania (art. 35 ustawy). Regulacja ta oznacza, że w sprawie o wymeldowanie istotne jest ustalenie faktu pobytu w danym lokalu, a nawet bezprawne usunięcie z lokalu i uniemożliwienie zamieszkiwania wbrew woli osoby zameldowanej, nie jest przeszkodą do wymeldowania, w sytuacji, gdy nie doszło do przywrócenia jego posiadania. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z powodu konfliktu rodzinnego skarżący nie zamieszkuje bowiem w przedmiotowym lokalu od sierpnia 2010 r. Jego powództwo o przywrócenie utraconego posiadania zostało zaś oddalone na mocy prawomocnego wyroku, wyżej powołanego. W ramach postępowania sądowoadministracyjnego nie podlega ocenie zasadność orzeczenia sądu powszechnego, do czego w istocie zmierzał skarżący. O trwałości opuszczenia lokalu świadczy znaczny upływ czasu oraz treść wyroku rozwodowego, złożonego w toku rozprawy sądowej, z którego dowód sąd administracyjny przeprowadził w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). Orzekając o rozwiązaniu małżeństwa, Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia [...] r. nie określił sposobu korzystania z mieszkania, lecz uregulował kontakty skarżącego z dziećmi. W zakresie rozstrzygnięcia o kontaktach, wyrok ten został następnie zmieniony na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w K., znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej. Fakt i sposób uregulowania kontaktów z dziećmi (odprowadzenie do miejsca ich zamieszkania) dowodzi w obiektywny sposób, że skarżący od sierpnia 2010 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Potwierdzają taki stan rzeczy starania o zabezpieczenia majątku i złożenie pozwu w tej sprawie, niezależnie od wyniku tej sprawy. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają zaś znaczenia przyczyny, dla których skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania i towarzyszące okoliczności. Zbędne było zatem przeprowadzenie przez organy administracji wnioskowanych przez skarżącego dowodów. W świetle art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest zaś jedynie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu. Nie mógł zatem odnieść skutku wniosek skarżącego o odsłuchanie nagrania z dnia 25 sierpnia 2010 r. Zbędne było zaś przeprowadzenie dowodu z kopii protokołu, kopii wiadomości tekstowej, opinii sądowej i zdjęć. Relacje rodzinne są bowiem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej z uwagi na charakter ewidencji ludności jako służącej rejestracji danych o miejscu zamieszkiwania. W okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na treść wyroku sądu powszechnego, oddalającego powództwo o przywrócenie utraconego posiadania, bez znaczenia prawnego jest też fakt, że skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie, ani też nie zabrał wszystkich rzeczy. Nawet posiadanie tytułu prawnego do lokalu i deklarowany zamiar powrotu, nie uzasadniają utrzymywania fikcyjnego zameldowania w lokalu, w którym skarżący nie mieszka od ponad 5 lat. Uchylenie poprzedniej decyzji o wymeldowaniu nastąpiło zaś przed wydaniem tego wyroku, co spowodowało diametralną zmianę okoliczności sprawy. Nie stwierdzając zatem naruszenia prawa materialnego, ani uchybienia regułom procedury administracyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ec

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło