II SA/Gl 1025/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 21 czerwca 2022 r. nr SKO.4117.46.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przyłączenia kanalizacji sanitarnej oddala skargę. Pismem z 28 czerwca 2022 r. A. Z. (dalej jako: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 21 czerwca 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie przyłączenia kanalizacji sanitarnej. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 2 lutego 2021 r., skierowanym do Wójta Gminy K., skarżący zwrócił się o nakazanie H. K. i P. K. zmiany trasy przyłącza kanalizacji sanitarnej, obsługującego ich nieruchomość. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr [...], organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego wskazując, że brak jest przepisu prawnego, który umożliwiałby władczą ingerencję organu we wnioskowanym zakresie. Ponadto organ podkreślił, że skarżący nie posiada zindywidualizowanego interesu prawnego, który legitymowałby go do złożenia stosownego wniosku, a więc, że nie jest on stroną postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie organ odwoławczy postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r. nr SKO.4117.46.2022, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że organ I instancji w sposób prawidłowy wskazał, iż odmowa wszczęcia postępowania podyktowana jest brakiem podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym tj. brakiem przepisu prawnego, na podstawie którego można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania strony, a także wniesieniem żądania przez osobę nieposiadającą legitymacji strony. Wobec powyższego odmowa wszczęcia postępowania była zasadna. W skardze wniesionej na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organu I i II instancji oraz o zmianę trasy przedmiotowego przyłączenia kanalizacji sanitarnej. Wskazał, że przyłącze zrealizowane jest w skarpie rowu melioracyjnego, co może spowodować zniszczenie skarpy i rowu i stanowi zagrożenie życia, zdrowia i mienia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U z 2023 r., poz. 259) dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji nakazującej H. K. i P. K. zmianę przebiegu przyłączenia kanalizacji sanitarnej obsługującego ich nieruchomość. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm. dalej jako: k.p.a.), zgodnie z którym, w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania – przesłankę podmiotową, tj. sytuację, gdy z wnioskiem o wszczęcie postępowania zwróciła się osoba, która nie jest stroną postępowania oraz przesłankę przedmiotową, tj. gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte. Wskazanym w zaskarżonym postanowieniu, powodem odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie było przede wszystkim stwierdzenie przez organ, że postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" należy odnosić do "przypadków pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania. Są to okoliczności, które powodują, że postępowanie nie mogłoby się zakończyć wydaniem decyzji merytorycznej, stanowią zatem bezwzględne przyczyny niedopuszczalności postępowania administracyjnego" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II OSK 2975/19). Do takich przyczyn zalicza się zarówno uprzednie rozstrzygnięcie ostateczną decyzją administracyjną sprawy objętej wnioskiem o wszczęcie postępowania (res iudicata), jak również brak możliwości wydania decyzji administracyjnej w zakresie objętym wnioskiem ze względu na brak podstawy materialnoprawnej do działania w danej sprawie przez organy. Jak już była o tym mowa wyżej, skarżący złożył wniosek o nakazanie przez organ, H. K. i P. K. zmiany przebiegu przyłączenia kanalizacji sanitarnej obsługującego ich nieruchomość. Podkreślenia zatem wymagało, że kwestie dotyczące przyłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 2519 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Natomiast według art. 5 ust. 7 cytowanej ustawy – w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1 – 4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Przytoczone przepisy określają zatem w sposób precyzyjny przypadki, w których właściwe organy uprawnione są do władczej ingerencji w powyższym zakresie. Natomiast wniosek skarżącego sprowadzał się do żądania od organu nakazania zmiany przebiegu istniejącego już przyłączenia kanalizacyjnego, co pozostaje poza zakresem kompetencji organów, określonym przepisami w/w ustawy. Wobec tego zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania było zgodne z prawem. Prawidłowo bowiem organ podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że odmowa wszczęcia postępowania podyktowana jest brakiem podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym tj. brakiem przepisu prawnego, na podstawie którego można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania zawartego we wniosku skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.