II SA/Gl 1026/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C. , z upoważnienia Prezydenta Miasta C. , po rozpoznaniu wniosku E.C-R., orzekł o odmowie wymeldowania S.R. z miejsca pobytu stałego pod adresem: C. , ul. [...] m. [...] (decyzja z dnia [...] roku). Rozstrzygnięcie zostało oparte o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 ze zm., dalej jako ustawa lub ustawa o ewidencji ludności). Zdaniem organu I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stwarzał podstaw do uznania, że S.R. opuścił mieszkanie i zerwał więzi łączące go z lokalem nr [...] przy ul. [...] w C.. Ustalono bowiem, że przebywa on za granicą w [...] w celach zarobkowych, jest to pobyt czasowy związany z wykonywaną pracą. Nie zamierza on na stałe pozostać w [...], swoją przyszłość wiąże z [...] do której zamierza powrócić. Podczas pobytów w [...] około 3 razy w roku, S.R. przebywa w lokalu przy ul. [...] . W odwołaniu od powyższej decyzji E.C-R. zarzuciła, że została ona wydana z naruszeniem art. 7 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy. W obszernym uzasadnieniu, w którym zacytowano orzeczenia sądów administracyjnych, odwołująca się zakwestionowała ustalenia organu I instancji. Wskazała, że organ nie odniósł się do zeznań świadka J.C., z których wynika brak jakichkolwiek rzeczy osobistych S.R. w mieszkaniu, gdyż "mieszkanie miało zostać oddane pod wynajem", a także do zeznań tego świadka oraz G.R. i B.S. dotyczących oddania kluczy do przedmiotowego mieszkania przez S.R.. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że nawet uwzględniając sprzeczne stanowiska stron postępowanie wykazało, że S.R. wyjechał do [...] do pracy w [...] roku a latem [...] roku dołączyła do niego żona E.C-R. wraz z pasierbem. S.R. (czasem wraz z żoną) spędzał w [...] urlopy i wtedy zamieszkiwał w spornym lokalu. Przeciętnie bywał 3 razy w roku. Po raz ostatni korzystał z mieszkania wiosną [...] roku, a opuszczając go klucze pozostawił sąsiadce B.S.. Jak wynika z zeznań matki wnioskodawczyni J.C. pozostawienie kluczy było związane z przeznaczeniem mieszkania do wynajmu. Skoro S.R. deklaruje chęć powrotu do [...] do mieszkania to nie można uznać, że jego pobyt w [...] (od [...] roku) z powodów ekonomicznych świadczy o dobrowolnym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu, rozumianym jako akt woli polegający na przeniesieniu wszystkich najistotniejszych spraw życiowych w inne miejsce. Także pozostawienie kluczy w kwietniu [...] roku u B.S. nie jest dowodem na opuszczenie lokalu bowiem to strony ustaliły, że mieszkanie zostanie przeznaczone do wynajęcia. W skardze do sądu administracyjnego E.C-R. domagała się uchylenia decyzji ostatecznej podnosząc, że S.R. opuścił dotychczasowe miejsce stałego pobytu, przeniósł centrum swoich interesów życiowych do [...], gdzie pracuje od [...] roku. W następstwie rozpoznania tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/GL 47/11 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] stwierdzając że została ona wydana przedwcześnie, a mianowicie bez wszechstronnego zebrania materiału dowodowego. Sąd stwierdził, że o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a to nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru strony. Podzielił Sąd pogląd, że opuszczenie nieruchomości w związku z czasowym wyjazdem z kraju, nie uprawnia do wymeldowania z dotychczasowego miejsca stałego pobytu w kraju z zastrzeżeniem, iż centrum spraw życiowych strony w dalszym ciągu znajduje się w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania. "Centrum spraw życiowych" musi być przy tym wykładane przy uwzględnieniu charakteru pobytu za granicą i związanych z tym pobytem obowiązków. Co do zasady wyjazd za granicę z powodów ekonomicznych nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie. Podobnie zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, nałożonego art. 15 ust. 3 ustawy, nie ma żadnego wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Za zgodne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym Sąd uznał ustalenie, że do [...] roku S.R. dysponował kluczami do mieszkania. Data złożenia wniosku o jego wymeldowanie i jego uzasadnienie także koreluje z tym faktem i potwierdzają okoliczność, że do tej daty mimo pobytu małżonków za granicą, traktowali oni sporny lokal jako rzeczywiste centrum swoich spraw życiowych i nosili się z myślą stałego zamieszkania w tym lokalu po zakończeniu zatrudnienia w [...] Celem ustalenia czy po [...] roku sytuacja ta się zmieniła, w szczególności odnośnie S.R. (bowiem jego dotyczy kontrolowana decyzja) organ powinien przeprowadzić zdaniem Sądu dowód z oględzin lokalu oraz ustalić jakie były warunki przekazania lokalu do agencji (wynika to z zeznań J.C.) celem wynajęcia. Oględziny lokalu dawały bowiem możliwość ustalenia czy znajdują się w nim jakiekolwiek rzeczy osobiste S.R. świadczące o korzystaniu z lokalu i zamiarze pozostawania w nim. Z kolei warunki przekazania lokalu do wynajmu są bardzo istotne bowiem zdaniem Sądu w wypadku gdy przekazanie to dotyczy całego lokalu nie można twierdzić, że w dalszym ciągu pozostaje on centrum życiowym S.R.. Same deklaracje tego ostatniego nie mogą bowiem przesądzać o spełnieniu lub niespełnieniu przesłanek art. 15 ust. 2 ustawy. Polecił w związku z tym uzupełnić materiał dowodowy co najmniej o oględziny i wywiad w stosownej agencji. Podkreślił też WSA w Gliwicach, że podstawowym celem ewidencji ludności, a więc również zameldowania (wymeldowania) jest rejestracja rzeczywistego stanu faktycznego w celach porządkowych. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy może być także prowadzone z urzędu, co właśnie wiąże się z celem ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku. Oznacza to, że w wypadku ustalenia, iż w spornym lokalu nie zamieszkuje, nie posiada centrum życiowego ani S.R. ani E.C-R., organ powinien wszcząć z urzędu stosowne postępowanie również w stosunku do wnioskodawczyni. Po ponownym rozpoznaniu odwołania E.C-R. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. ponownie odmówił wymeldowania S.R.. W następstwie wniesionej od tej decyzji przez E.C. odwołania została ona uchylona a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. Orzekając w sprawie po raz trzeci, po uzupełnieniu postępowania dowodowego przez przeprowadzenie oględzin objętego postępowaniem mieszkania i po przesłuchaniu stron, Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 104 kpa, orzekł o wymeldowaniu S.R. z pobytu stałego z lokalu [...] przy ul. [...] w C.. W uzasadnieniu tej decyzji organ po przytoczeniu treści zeznań stron oraz po przedstawieniu wyniku przeprowadzonych oględzin objętego wnioskiem o wymeldowanie lokalu stwierdził, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego "bezsprzecznie wynika", iż S.R. w przedmiotowym lokalu nie mieszka. Przebywa on w tym mieszkaniu tylko przez kilka dni, sporadycznie i okazjonalnie, głównie w czasie gdy przyjeżdża do [...] na sprawę o podział majątku dorobkowego z byłą żoną. Przebywania takiego nie można uznać za stałe zamieszkiwanie ani też za koncentrację w tym mieszkaniu jego spraw życiowych. Większość czasu spędza bowiem poza granicą gdzie też znajduje się obecnie jego centrum życiowe. Stwierdził też organ, że w postępowaniu ewidencyjnym organy nie mają kompetencji do rozstrzygania w przedmiocie statusu lokalu oraz o roszczeniach majątkowych dotyczących tego lokalu. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik S.R. wniósł o jej uchylenie lub zmianę przez orzeczenie o odmowie wymeldowania. W uzasadnieniu odwołania stwierdzono, że przedmiotowe mieszkanie stanowi takie samo centrum życiowe dla odwołującego się, jak i dla jego byłej żony. Co więcej, on w mieszkaniu tym przebywa nawet częściej, bo nie tylko w związku z pobytami w Polsce związanymi ze sprawami sądowymi ale i pobytami "w interesach". Mieszkanie to stanowi jego centrum życiowe w Polsce, która jest jego ojczyzną. Należy też uwzględnić fakt, że pracuje on poza granicami Polski. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 w zw. z art. 50 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego daje podstawę do uznania, iż S.R. opuścił lokal przy ul. [...] m. [...] w C. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Nie zamieszkuje bowiem w nim od [...] r. tj. od czasu podjęcia pracy w [...]. W mieszkaniu przebywa sporadycznie, kilka razy w roku i pobyty te nie mają stałego charakteru, jego twierdzenie, że pobyt za granicą ma charakter czasowy nie zasługuje na uwzględnienie, w sytuacji gdy w [...] pracuje i tam koncentruje swoje sprawy życiowe. Za lokal objęty postępowaniem w przedmiocie wymeldowania nie opłaca też czynszu. W konsekwencji zdaniem Wojewody utrzymywanie jego zameldowania prowadziłoby "do fikcji meldunkowej" sprzecznej z przepisami ustawy. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] ego pełnomocnik S.R. wniósł o jej uchylenie i o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności w wyniku błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, iż skarżący dobrowolnie opuścił objęty postępowaniem lokal. Zdaniem pełnomocnika skarżącego decyzja ta została wydana również z naruszeniem zasady równego traktowania stron w sytuacji, gdy z lokalu nie została jednocześnie wymeldowana E.C.. Takie postępowanie organów narusza też wynikającą z art. 8 kpa zasadę pogłębiania zaufania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądowej zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 269 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 mającej w sprawie zastosowanie ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Należy zatem przyjąć, że przebywanie to ma mieć charakter świadczący o tym, że pod danym adresem koncentrują się sprawy życiowe osoby zameldowanej, na co słusznie zwracały (powołując się na orzecznictwo) organy obu instancji. W konsekwencji za zamieszkiwanie takie nie może być uznane przebywanie w danym lokalu w sytuacji gdy sprawy życiowe danej osoby koncentrują się pod innym adresem. Wtedy bowiem zamieszkiwanie pod tym innym adresem jest pobytem stałym. Przepisy nie przewidują przy tym zameldowania na pobyt stały pod więcej niż jedynym adresem. Dla przyjęcia, że przebywanie pod danym adresem jest pobytem stałym, wbrew stanowisku, które zdaje się wynikać z twierdzeń skargi, nie wystarczy sama wola (a tym bardziej deklaracje) danej osoby uznania danego adresu za pobyt stały. Przesądzające znaczenie ma bowiem stan faktyczny dający podstawę do stwierdzenia, że rzeczywiście ktoś na stałe pod danym adresem zamieszkuje. W tym względzie istotne znaczenie ma też treść art. 9 ust. 2b ustawy, zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z tego też powodu o zameldowaniu nie przesądza uprawnienie do lokalu i do przebywania w nim. W świetle powyższych uwag organy orzekające prawidłowo zdaniem Sądu uznały w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że skarżący nie mieszka w objętym postępowaniem lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania. Za zamieszkiwanie takie nie może być bowiem uznany fakt przebywania w tym lokalu tylko kilka razy w roku, w czasie przyjazdu do Polski i to głównie w związku ze sprawami sądowymi czy też przyjazdami "w interesach". Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że skarżący od [...] r. pracuje i mieszka w [...] co daje zdaniem Sądu podstawę do przyjęcia, że właśnie tam a nie w [...] i w objętym postępowaniem mieszkaniu koncentrują się jego sprawy życiowe. Z uwagi na czasokres i cel pobytu za granicą pobyt ten utracił zdaniem Sądu charakter pobytu tymczasowego w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Odmienne w tym względzie deklaracje skarżącego nie zasługują zdaniem Sądu na akceptację. Charakter pobytów w objętym postępowaniem mieszkaniu wskazuje bowiem, że to mieszkanie jest wykorzystywane przez skarżącego jak hotel a pobyty w nim mają charakter pobytu czasowego, zwłaszcza gdy dodatkowo weźmie się pod uwagę, że stanowi ono majątek odrębny jego byłej żony i jak sam skarżący zeznał nie ponosi on żadnych świadczeń związanych z jego utrzymaniem oraz iż w mieszkaniu tym nie mieszka też jego rodzina. Nie występują zatem czynniki świadczące o łączącej skarżącego więzi z tym mieszkaniem dające podstawę do przyjęcia zamiaru stałego w nim przebywania. W konsekwencji utrzymanie zameldowania skarżącego w tym mieszkaniu pozostawałoby zdaniem Sądu w sprzeczności z treścią art. 9 ust. 2b ustawy, gdyż nie stanowiłoby potwierdzenia faktu stałego w nim pobytu. Konsekwencją ustalenia, że skarżący nie mieszka w tym mieszkaniu z zamiarem stałego w nim przebywania jest stwierdzenie, że mieszkanie to opuścił jako miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Uzasadniało to w świetle treści art. 15 ust. 2 ustawy wydanie decyzji o jego wymeldowaniu. Oznacza to, że decyzje organów obu instancji odpowiadają obowiązującemu prawu a skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Zdaniem Sądu organy wyjaśniły sprawę w należyty i dostateczny sposób do jej końcowego załatwienia z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w wydanym w tej sprawie wyroku z dnia 15 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/GL 47/11. Zgromadzony materiał dowodowy należycie też oceniły. Należy też zwrócić uwagę, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją było wymeldowanie skarżącego i tylko w tym zakresie Sąd mógł dokonać kontroli zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją nie orzeczono natomiast w przedmiocie zameldowania uczestniczki postępowania i dlatego też kwestia ta nie mogła stanowić przedmiotu kontroli sądowej. Należy też podnieść, że fakt wymeldowania skarżącego nie pozbawia go możliwości ponownego zameldowania się w objętym postępowaniem lokalu w sytuacji gdyby ponownie w nim zamieszkał z zamiarem stałego przebywania. Wobec oddalenia skargi brak było podstaw prawnych do orzekania w przedmiocie wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego (w zw. z treścią art. 200 i art. 209 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). sw