II SA/Gl 103/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.H. i E.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 lipca 2016 r. Skarżący, na drukach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych powołując się na trudną sytuację materialną. W treści formularzy wskazali, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. M.H. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i razem ze swoim małżonkiem cierpi na schorzenia o przewlekłym charakterze, co generuje dodatkowe koszty związane z leczeniem i rehabilitacją. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. około 100 m2 wraz z nieruchomością na której jest posadowiony o wartości około 120.000 zł oraz drugi dom mieszkalny o pow. 40 m2 o wartości około 25.000 zł. Skarżący podnieśli również, że zaciągnęli pożyczkę u dzieci w kwocie 20.000 zł. Wnioskodawcy zadeklarowali, że nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Źródłem ich utrzymania się jest dochód ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 3689 zł netto miesięcznie. W druku formularza skarżący zaznaczyli, że na utrzymanie domu (remonty i zakup opału) przeznaczają co miesiąc około 900 zł; na media – około 300 zł, na koszty leczenia i rehabilitacji – około 1200 zł a na spłatę pożyczki – około 400 zł. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że konieczność spłaty zobowiązania pożyczki od dzieci (rata 400 zł), nie może mieć pierwszeństwa przed opłaceniem należności publicznoprawnych, do których zaliczają się również koszty sądowe. Referendarz nie wziął pod uwagę kosztów zakupu opału oraz podatku od nieruchomości, albowiem nie mają one charakteru stałego, comiesięcznego, co wyklucza uznanie ich za "koszty stałe". Ponadto wskazał, że fakt posiadania dwóch nieruchomości budynkowych, bez względu na ich stan techniczny wyklucza przyjęcie tezy o szczególnie ciężkim położeniu stron. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła sprzeciw. W sprzeciwie skarżąca nie zgodziła się z pominięciem kosztów opału oraz podatku od nieruchomości jako stałych comiesięcznych wydatków ponieważ jest to kwota na tyle znaczna że oznacza comiesięczne odkładanie stałej kwoty na ten cel. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył , co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a.. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o zwolnienie z kosztów sądowych czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazali bowiem w sposób dostateczny, aby znajdowali się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Referendarz sądowy słusznie przyjął, że w niniejszej sprawie przy ocenie sytuacji majątkowej skarżących należy wziąć pod uwagę, iż niektóre wydatki nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi takimi jak wpis od skargi. Zwłaszcza, że zestawienie raty spłaty pożyczki u rodziny (400 zł) oraz wpisu od skargi (500 zł) wskazuje, że są to kwoty zbliżone, zatem odroczenie spłaty pożyczki powinno umożliwić stronie uiszczenie wpisu od skargi. Również fakt utrzymywania drugiej nieruchomości, która nie tylko nie przynosi dochodu lecz wręcz generuje dodatkowe wydatki nie może być uznane za działanie racjonalne osób które znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.