II SA/Gl 103/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.H. i E.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 października 2016 r. Skarżący, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. M.H. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i razem ze swoim małżonkiem cierpi na schorzenia o przewlekłym charakterze, co generuje dodatkowe koszty związane z leczeniem i rehabilitacją. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. około 100 m2 wraz z nieruchomością, na której jest posadowiony, o wartości około 120.000 zł oraz drugi dom mieszkalny o pow. 40 m2 o wartości około 25.000 zł. Skarżący podnieśli również, że zaciągnęli pożyczkę u swoich dzieci w kwocie 20.000 zł. Wnioskodawcy zadeklarowali, że nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Źródłem ich utrzymania jest dochód ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 3689 zł netto miesięcznie. W druku formularza skarżący zaznaczyli, że na utrzymanie domu (remonty i zakup opału) przeznaczają co miesiąc około 900 zł; na media – około 300 zł, na koszty leczenia i rehabilitacji – około 1200 zł a na spłatę pożyczki – około 400 zł. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że konieczność spłaty zobowiązania pożyczki od dzieci rata 400 zł, nie może mieć pierwszeństwa przed opłaceniem należności publicznoprawnych, do których zaliczają się również koszty sądowe. Referendarz nie wziął pod uwagę kosztów zakupu opału oraz podatku od nieruchomości, albowiem nie mają one charakteru stałego, comiesięcznego, co wyklucza uznanie ich za "koszty stałe". Ponadto wskazał, że fakt posiadania dwóch nieruchomości budynkowych, bez względu na ich stan techniczny wyklucza przyjęcie tezy o szczególnie ciężkim położeniu stron. Postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Kolejnym pismem z dnia [...] r. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w związku ze zmianą sytuacji materialnej. Wskazanymi przez skarżących nowymi okolicznościami jest pogorszenie się stanu zdrowia skarżących, powodujący konieczność ponoszenia znacznych wydatków na leczenie i rehabilitację, w tym na prywatne wizyty u lekarzy specjalistów, na dojazdy na te wizyty oraz na zakup leków, które muszą być przyjmowane stale. Dodatkowo skarżący podkreślili, że zamieszkiwany przez nich budynek wymaga znacznych nakładów finansowych na bieżące utrzymanie jak i na niezbędne "prace naprawcze", w tym na konieczny gruntowny remont dachu mający kosztować około 30.000 zł, niezbędny celem zahamowania procesu niszczenia budynku, który zamierzają sfinansować kredytem. Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. został oddalony wniosek o zmianę postanowienia z dnia 15 lipca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. Postanowienie to skarżący zaskarżyli sprzeciwem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył , co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a.. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym. Konieczne jest zatem uznanie, że sytuacja materialna skarżących zmieniła się w ten sposób, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazali bowiem w sposób dostateczny, aby ich sytuacja materialna zmieniła tak, by uzasadniała przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Referendarz sądowy słusznie przyjął, że nie zmieniły się zasadnicze motywy odmowy skarżącym przyznania prawa pomocy. Skarżący bowiem w dalszym ciągu są właścicielami drugiej nieruchomości, a także spłacają pożyczkę względem dzieci w miesięcznych ratach wynoszących 400 zł. Podnoszona przez skarżących kwestia remontu drugiej nieruchomości była już zgłaszana w formularzu PPF z dnia 22 kwietnia 2016 r. dlatego nie może być traktowana jako okoliczność nowa, która zmieniła się od ostatniej odmowy przyznania prawa pomocy. Ponadto wydatki związane z remontem nieruchomości mogłyby zostać uwzględnione przy ocenie wniosku tylko i wyłącznie wówczas, gdyby wykazano, że przeprowadzenie rzeczonego remontu jest niezbędne z uwagi na zaspokojenie koniecznych potrzeb bytowych skarżących. Również okoliczność ponoszenia znacznych kosztów w tym zakresie była już akcentowana w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i była brana pod uwagę już podczas postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. W trakcie obecnego postępowania o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący nie udokumentowali wysokości wydatków związanych z leczeniem, ani o ile są one wyższe niż poprzednio. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 165 p.p.s.a.