II SA/Gl 1034/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Gl 752/15, w sprawie skierowania na badania psychologiczne w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 16 grudnia 2015 r. D. W. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W treści tego formularza oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, utrzymuje się z prac dorywczych przynoszących dochód około 600 zł miesięcznie, posiada niespłacone zobowiązanie alimentacyjne i mieszka wraz z rodzicami. Pismem z dnia 22 grudnia 2015 r. skarżącego wezwano do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez udokumentowanie wydatków przeznaczanych na utrzymanie się oraz przedłożenie dokumentów obrazujących dochody uzyskiwane przez rodziców. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego a jedynie korzysta z niedopłatnej możliwości zamieszkiwania, ograniczając się do noclegów. Nadto raz jeszcze podkreślił, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, zaś dochody uzyskiwane z tytułu prac dorywczych przeznacza na wyżywienie oraz przekazuje rodzicom na zakup produktów spożywczych na jego utrzymanie. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek. W uzasadnieniu podniósł, że w realiach niniejszej sprawy istnieje zbyt wiele wątpliwości dotyczących rzeczywistej sytuacji osobistej i materialnej skarżącego. Przede wszystkim zasadnicze zastrzeżenia budzi wiarygodność informacji podanych przez stronę, która w druku formularza nadesłanego do Sądu podała: "zamieszkuję z rodzicami" a zarazem nie wymieniła tych osób jako swoich domowników, z kolei w odpowiedzi na wezwanie do udzielenia wyjaśnień w tej kwestii najpierw podała, że jedynie nocuje u rodziców, by w punkcie drugim wskazać, iż część uzyskanych dochodów przeznacza na zakup produktów spożywczych "przekazywanych rodzicom na moje utrzymanie". Mając na względzie powyższe wskazano, że w opisywanych okolicznościach trudno uznać, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a w konsekwencji, aby w pełni ocenić jego możliwości finansowe należało uzyskać informacje na temat dochodów jego rodziców. Podkreślono, że ocena możliwości finansowych strony nie ogranicza się wyłącznie do wysokości dochodów osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy lecz obejmuje wszystkich pozostałych członków rodziny prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. Dochód tych osób, zwłaszcza jeżeli są one ze stroną spokrewnione, nie pozostaje obojętny dla oceny możliwości finansowych strony. Skoro zaś wnioskodawca uchylił się od udzielenia informacji w niniejszym zakresie, to tym samym brak jest podstaw, aby z całym przekonaniem uznać, iż jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Wspomniane postanowienie z dnia 27 stycznia 2016 r. zostało utrzymane w mocy przez tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r., gdzie podzielono argumentację zawartą w tym orzeczeniu. Następnie, w dniu 26 sierpnia 2016 r. D. W. ponownie złożył do Sądu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie jak poprzednio (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego). W treści tego formularza skarżący oświadczył, że gospodaruje samotnie. Ponownie przy tym wskazał, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku i utrzymuje się z prac dorywczych. Odpowiadając natomiast na wezwanie do uzupełnienia tego wniosku (zarządzenie z dnia 7 września 2016 r.) nadesłał pismo procesowe, w którym wywiódł między innymi, iż nie ponosi kosztów związanych z zamieszkiwanym lokalem gdyż "korzysta jedynie z pomocy rodziców, u których jedynie nocuje". W tym stanie rzeczy, kolejnym zarządzeniem z dnia 6 października 2016 r. wnioskodawcę ponownie wezwano o podanie i udokumentowanie dochodów uzyskiwanych przez każdego z jego rodziców. Odpowiadając na to wezwanie skarżący nadesłał pismo procesowe datowane na 7 listopada 2016 r., gdzie oświadczył, że nie zamieszkuje wraz z rodzicami stale i nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, gdyż ich mieszkanie składa się z jednego pokoju i kuchni. Równocześnie wskazał, iż jest zameldowany w innym mieszkaniu, położonym w G. przy ul. [...], jednak "nie korzysta" z tego lokalu albowiem przebywa tam aktualnie konkubina jego brata wraz ze swymi dziećmi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku D. W. trzeba podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym miejscu trzeba podkreślić, że niniejszy wniosek jest już drugim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym w zakresie niniejszej sprawy przez stronę. Poprzedni wniosek został oddalony, zaś powodem tego negatywnego rozstrzygnięcia był fakt, iż skarżący nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób dostatecznie wyczerpujący. Zwrócono bowiem uwagę na brak konsekwencji w składanych przezeń oświadczeniach dotyczących sytuacji materialnej i osobistej, zaś jego wywody o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego uznano za budzące istotne wątpliwości. Zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek, także tym razem D. W. nie udzielił przekonujących i jasnych wyjaśnień w powyższym zakresie. Pomimo wezwania nie podał bowiem dochodów ojca ani matki nadal twierdząc, iż gospodaruje samotnie. Z drugiej strony jednak oświadczył, że nie zamieszkuje w miejscu swojego zameldowania (gdzie przebywać ma aktualnie konkubina jego brata ze swoimi dziećmi) i stwierdził wyraźnie, iż nocuje w mieszkaniu rodziców, które jest przez nich opłacane oraz korzysta z ich pomocy. Wywody te wskazują, że właśnie mieszkanie rodziców jest dla skarżącego centrum życiowym, a co za tym idzie, że tworzy z nimi wspólne gospodarstwo domowe. W tym stanie rzeczy samo oświadczenie wnioskodawcy o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego nie może być podstawą odmowy ujawnienia dochodu osób najbliższych zamieszkujących z nim pod wspólnym dachem. Rzadko bowiem zdarza się, aby osoby zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym prowadziły odrębne gospodarstwa domowe, zwłaszcza w przypadku, gdy są to osoby powiązane bliskim stopniem pokrewieństwa (utrwalone stanowisko orzecznictwa sądowego wyrażone między innymi w postanowieniach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 330/12 oraz z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 406/12, a także postanowienia tutejszego Sądu: z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 874/12 i z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1407/11 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W takiej sytuacji, fakt prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych musi być udowodniony w sposób nie budzący wątpliwości i poparty powołaniem się na konkretne okoliczności, które by to potwierdzały. Skarżący okoliczności takich nie wskazał, a skoro równocześnie odmówił podania dochodów uzyskiwanych przez jego rodziców, nie można przyjąć, aby zachował przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. W tym kontekście okoliczności, które stanowiły podstawę wcześniejszego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2016 r. nie uległy zmianie, a w rezultacie brak jest przesłanek uzasadniających podjęcie rozstrzygnięcia odmiennego niż to, które zostało zawarte w tym orzeczeniu. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie przywołanego art. 246 §1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.