II SA/Gl 1040/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2019 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na uchwałę Rady Miasta Częstochowy z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr 302.XXIV.2016 w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 1 pkt 4 w zakresie dotyczącym zmiany § 6 ust. 3 pkt 3 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Częstochowy stanowiącym załącznik do uchwały Nr 72.IX.2015 Rady Miasta Częstochowy z dnia 19 marca 2015 r., 2) zasądza od Gminy Częstochowa na rzecz skarżącej Spółki kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa "A" Sp. z o.o. z siedzibą w C. (nazywana dalej "skarżącą") zaskarżyła do tutejszego Sądu uchwałę Rady Miasta Częstochowy z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr 302.XXIV.2016 w sprawie zmiany uchwały dotyczącej uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Częstochowy w zakresie w jakim w zaskarżonej uchwale wprowadzono zmianę regulaminu w zakresie § 6 ust 3 pkt 3 dotyczącą ustalenia minimalnej pojemności pojemników dla nieruchomości na której nie zamieszkują mieszkańcy w okresie miesiąca dla nieruchomości na której prowadzi się działalność produkcyjną, lub magazynową, w proporcji uzależnionej od powierzchni całkowitej zakładu, niezależnie od faktycznego zapotrzebowania i faktycznej ilości wyprodukowanych odpadów. Skarżąca, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały we wskazanym zakresie, oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła Radzie Miasta Częstochowy naruszenie art. 6r ust 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez nałożenia na podatnika nadmiernej opłaty niezależnej od rzeczywistego zapotrzebowania i stanowiącej nieuprawniony zgodnie z przedmiotowym przepisem, zysk gminy. Wskazała, iż co prawda opłata za gospodarowanie odpadami ma charakter daniny publicznej, którą należy opłacać, niemniej jednak jej naliczanie i wykorzystanie nie podlega pełnej swobodzie organu. Zgodnie z dyspozycją przedmiotowego przepisu opłata za gospodarowanie odpadami stanowi dochód gminy. Niemniej jednak gmina nie może wykorzystywać tych środków swobodnie, a jest zobowiązana do ich przeznaczenia wyłącznie na cele związane z pokrywaniem kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Zaskarżona uchwała wprowadziła do Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Częstochowy (regulamin uchwalono w dniu 19 marca 2015 r. uchwałą nr 72.IX.2015) zmianę § 6 ust 3, zgodnie z którym ustalono minimalną pojemność pojemnika do zbierania odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy w okresie miesiąca niezależnie od odpadów opakowaniowych i odpadów innych niż komunalne w pkt 3 dla nieruchomości produkcyjnych, magazynowych, nie mniej niż 120 litrów na każde 20 m2 powierzchni całkowitej zakładu przy czym co najmniej 1100 litrów. Przy czym nie uwzględniono ilości osób przebywających na terenie nieruchomości, a w konsekwencji wytwarzających odpady komunalne. Skarżąca podkreśliła, ze zatrudnia obecnie 39 osób. Przy założeniu, że jedna osoba "wytwarza" miesięcznie 120 litrów odpadów, to do odbioru takiej ilości odpadów wystarczający jest pojemnik o pojemności około 5 m2. Jednakże przyjęte przez Radę Miasta Częstochowy kryteria powodują, że spółka musi ponosić koszty wywozu pojemników na odpady o pojemności około 19 m2. Odpowiadając na skargę Prezydent Miasta Częstochowy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że zaskarżony przepis wprowadzony został celem większego zróżnicowania podmiotów wytwarzających odpady komunalne na terenie nieruchomości niezamieszkanych co powoduje uszczelnienie i kontrolę systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w odniesieniu do nieruchomości niezamieszkanych. Doświadczenia w zakresie systemu gospodarki odpadowej wskazują bowiem na liczne nieścisłości w zakresie kształtowania wysokości opłaty określanej w drodze decyzji wydawanych na rzecz podmiotów produkcyjnych w oparciu o wcześniej obowiązujące zasady uchwały nr 72. IX.2015 Rady Miasta Częstochowy z dnia 19 marca 2015r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Częstochowy. Organ wskazał także, ze w październiku 2018 r. został powołany w Gminie Częstochowa "Zespół ds. zmian systemu gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie miasta Częstochowy" i w ramach prac tego zespołu procedowane będą zmiany w zakresie całego systemu gospodarki odpadowej nie wykluczając także zmian w powyższym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r, poz. 1454) "rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zwany dalej regulaminem; regulamin jest aktem prawa miejscowego". W świetle zaś art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy "regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące [...] rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych pojemników". Powyższy przepis wskazuje na możliwe do zastosowania kryteria ustalenia wielkości pojemników na odpady. Pierwsze, to średnia ilość wytwarzanych odpadów. Druga, to liczba osób korzystających z tych pojemników. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, iż wprowadzając jako jedyne kryterium ustalania wielkości pojemnika na odpady od powierzchni zakładu produkcyjnego lub magazynowego, naruszył w stopniu istotnym delegację ustawową. Należy mieć bowiem świadomość, że odpady komunalne powstają w związku z bytowaniem człowieka. Kwestionowany przepis brzmi następująco: "ustala się minimalną pojemność odpowiedniego pojemnika do zbierania odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy w okresie miesiąca niezależnie od odpadów opakowaniowych i odpadów innych niż komunalne dla [...] (zakładów) produkcyjnych, magazynowych; nie mniej niż 120 litrów na każde 20 m2 powierzchni całkowitej zakładu przy czym co najmniej 1100 litrów". Zatem Rada Miasta Częstochowy ustaliła sposób obliczania pojemników na odpady zupełnie w oderwaniu od tego, czy takie odpady na nieruchomości faktycznie mogą powstawać. Przyjmując kryteria wprowadzone w tym zakresie przez Radę Miasta Częstochowy można dojść do absurdalnych wniosków. Otóż w sytuacji, gdyby na terenie zakładu skarżącej był zatrudniony tylko jeden pracownik (wytwarzający, na co wskazuje praktyka) nie więcej niż 120 litrów odpadów, to i tak skarżąca musiałaby zapewnić pojemniki na odpady (i zapłacić za ich opróżnienie) o pojemności 19 m3. Niezależnie od tego Sąd zwraca uwagę na niekonsekwencję Rady Miasta Częstochowy. W odniesieniu do ustalania pojemności pojemników na odpady w przypadku innych nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy uwzględniła ona liczbę osób korzystających z określonych usług. Przykładami mogą tu być kryteria dla: - biur, punktów usługowych nie mniej 45 litrów na każdego pracownika oraz 1 litr na 100 interesantów przy czym co najmniej 120 litrów, - zakładów, rzemieślniczych co najmniej 20 litrów pojemności pojemnika na każdego pracownika, przy czym co najmniej 120 litrów, - szkół każdego stopnia, przedszkoli, żłobków – nie mniej niż 10 litrów na każde 2 dzieci/ uczniów, oraz 40 litrów na każdą zatrudnioną osobę przy czym co najmniej 660 litrów, - przychodni, szpitali, internatów, hoteli, pensjonatów itp. - nie mniej niż 40 litrów na każde łóżko i 45 litrów na każdą zatrudnioną osobę przy czym co najmniej 660 litrów. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.