II SA/Gl 1044/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.),, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "A." na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. na rzecz skarżącej spółki kwotę 797,64 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem 64/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. "A" w K. , na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm., dalej też jako ustawa lub Prawo wodne) ustaliło Spółce "B" (dalej jako Spółka lub skarżąca) w formie informacji rocznej nr [...] opłatę stałą w wysokości 26.588 zł za pobór wód powierzchniowych ujęciem na rzece [...] w km 86+270. Jednocześnie w informacji tej wskazano, że powyższą opłatę należy uiścić w czterech równych ratach po 5.547,00 zł kwartalnie, za poszczególne kwartały roku – w terminie 14 dni od daty doręczenia przedmiotowej informacji, a to zgodnie z treścią art. 47 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W dniu 30 kwietnia 2019 roku, z zachowaniem 14-dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, Spółka złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością ustalonej w informacji opłaty za pobór wód powierzchniowych ujęciem na rzece [...]. Spółka podniosła, że wysokość opłaty stałej naliczonej za rok 2018 stanowi ponad 1/3 jej budżetu i wygenerowanie takiego kosztu na opłatę spowodowałoby znaczne zaniedbania dotyczące utrzymania cieku i jednocześnie stwarza zagrożenie dla dalszego funkcjonowania Spółki. W przypadku zaś jej rozwiązania utrzymanie cieku przejdzie na [...], co spowoduje dla nich podwójną stratę, gdyż nie otrzymają opłaty za pobór i będą ponosić koszty dalszego utrzymania cieku. Nadto Spółka podniosła, że zarządzany przez nią ciek wodny [...], na potrzeby którego następuje pobór wody z rzeki [...] w oparciu o pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę C. w dniu [...] r., ma przepływowy charakter, czego [...] przy ustalaniu opłaty stałej nie uwzględniły. Ciek ten jest jednocześnie wykorzystywany m.in. do zasilania mających przepływowy charakter stawów rybnych i stawu kajakowego i dlatego Spółka powinna być zwolniona z objętej postępowaniem opłaty na podstawie art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. Cała pobrana bowiem z rzeki [...] woda, poza wodą pobieraną do naśnieżania wyciągu narciarskiego "[..].", ponownie do tej rzeki wpływa. Kolejka [...] pobiera przy tym do naśnieżania wodę z [...] w oparciu o odrębne pozwolenie wodnoprawne i z tego tytułu ponosi odrębną opłatę stałą. Niezależnie od tego, jako udziałowiec skarżącej ponosi na jej rzecz odrębną opłatę za pobór wody z [...]. Nie jest zaś dopuszczalne pobieranie dwukrotnie opłat za pobór tej samej wody. Nadto podniesiono, że ograniczenie poboru wody na potrzeby [...] (dla obniżenia wysokości opłaty stałej) może mieć negatywny wpływ na utrzymanie w niej przepływu biologicznego, co miałoby negatywny wpływ na istniejące w niej życie biologiczne, w tym gatunków chronionych (m.in. bobrów). Dyrektor [...] w K. [...] (dalej też jako Dyrektor [...] ) reklamacji tej nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (data w zakresie miesiąca sprostowana postanowieniem tego organu z [...] r. w aktach administracyjnych), wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 2, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy Prawo wodne określił skarżącej Spółce za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w kwocie 26.588,00 zł za pobór wód powierzchniowych ujęciem na rzece [...]w km 86+270. W uzasadnieniu tego orzeczenia Dyrektor podniósł, że zgodnie z art. 211 ust. 2 Prawa wodnego śródlądowe wody płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Skarżąca pobiera wody z rzeki [...] , która jest ujęta w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...] i figuruje w wykazie Jednolitej Części Wód Powierzchniowych rzecznych na obszarze dorzecza [...] . W konsekwencji również wody w [...] stanowią własność Skarbu Państwa. Skoro skarżąca pobiera wody z [...] w oparciu o pozwolenie wodnoprawne, to za usługę tą jest zobowiązana ponosić opłatę stałą zgodnie z treścią art. 268 ust. 1 pkt 1 i art. 298 pkt 1 ustawy. Wysokość tej opłaty za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. została ustalona stosownie do wynikających z pozwolenia wodnoprawnego z [...] r., maksymalnych ilości poboru wody w poszczególnych, wymienionych tam okresach roku, na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502, zwanego dalej rozporządzeniem). W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Spółka wniosła o jej uchylenie, zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz nakazanie zwrócenia uiszczonej przez nią opłaty rocznej za 2018 r. Zarzucono, że decyzja ta została wydana z naruszeniem I. przepisów prawa materialnego, a to: 1. art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne poprzez zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia wymierzonej opłaty, 2. art. 270 ust. 2 oraz art. 279 pkt 4 ustawy przez ich niezastosowanie, 3. art. 271 ust. 6 ustawy poprzez nałożenie na Spółkę obowiązku zapłaty ustalonej opłaty za 2018 r. w równych ratach kwartalnych, wszystkie płatne w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, II. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 Kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym zakresu wydanego na rzecz skarżącej pozwolenia wodnoprawnego, nieustalenie celu, dla którego następuje pobór wody, a którym jest chów i hodowla ryb oraz dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i z przekroczeniem zasady swobody jego oceny. W uzasadnieniu skargi powtórzono w większości zarzuty przedstawione wcześniej w reklamacji. Dodatkowo wskazano, że zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia, stawka opłaty za pobór wód na potrzeby chowu ryb w stawach przepływowych, charakteryzujących się poborem zwrotnym wynosi 125 zł na kwartał, czego organ nie uwzględnił i nie rozważył, jak również faktu, że ciek [...]dostarcza również wodę do przepławki ryb na jazie na rzece [...] celem jej zarybienia, jak również ciek ten zasila wodami będący jego składową staw na P. wpisany na listę obiektów chronionych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że z wydanego na rzecz skarżącej pozwolenia wodnoprawnego nie wynika jasno na jaki cel pobierana zgodnie z tym pozwoleniem jest woda, a w szczególności, jak to zarzuca skarżąca, że na potrzeby cieku przepływowego, wykorzystywanego dla stawów [...] i stawów za [...] , wykorzystywanych na potrzeby chowu i hodowli oraz stawu kajakowego. Wprost przeciwnie, z poprzedzającego wydanie pozwolenia wodnoprawnego operatu wodnoprawnego wynika, że obiekty te mają bardziej rekreacyjny niż hodowlany charakter. Z dokumentów tych nie wynika też aby całość pobieranych wód miała być zwracana do rzeki [...] . Wprost przeciwnie, jest tam mowa jedynie o zrzutach wody w okresach deszczowych tj. wód opadowych. Nadto skarżąca kwestionując wielkość pobieranej wody, stanowiącą podstawę wyliczonej opłaty nie złożyła, zgodnie z art. 52 ust. 2a i 2b ustawy, oświadczenia, w którym ilość tą określiłaby odmiennie. Odnośnie terminu płatności rat ustalonej opłaty, organ orzekający powołał się na treść art. 271 ust. 6 i art. 300 ustawy Prawo wodne oraz art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.). Odnośnie zarzutu, że niektóre podmioty korzystające z wody z [...]ponoszą dwukrotne opłaty za pobór tych wód, organ stwierdził, iż w tym zakresie żaden taki podmiot uwag nie zgłosił. Na rozprawie sądowej w dniu 15 listopada 2019 r. przedstawiciele skarżącej dodatkowo powołali się na przedłożone pozwolenie wodnoprawne, wydane na rzecz Gminy U. na pobór wód z [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem, również zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, które to uchybienie proceduralne, stanowiące naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zgodnie z art. 71 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy, wysokość opłaty stałej ustala się m.in. jako iloczyn stawki opłaty za usługę w postaci poboru wód powierzchniowych, której wysokość wynika z rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. i została ustalona zgodnie z delegacją ustawową z art. 277 ustawy m.in. w zależności od tego na jaki cel, zgodnie z pozwoleniem prawnym woda jest pobierana. W konsekwencji organ ustalający opłatę powinien zbadać i rozważyć podnoszone już na etapie składania reklamacji zastrzeżenia, iż odbierana przez skarżącą woda jest wykorzystywana m.in. na potrzeby chowu lub hodowli ryb w usytuowanych w ciągu zarządzanego przez nią cieku wodnego [...], stawów przepływowych. Takie wykorzystywanie wód tego cieku w światle treści operatu wodnoprawnego z września 2008 r., w oparciu o który było wydane dla skarżącej pozwolenie wodnoprawne z [...] r., nie budzi przy tym wątpliwości. Potwierdzają też to twierdzenie w jednoznaczny sposób przedstawione przez skarżącą na rozprawie sądowej w dniu 15 listopada 2019 r. pozwolenia wodnoprawne Starosty C. z dnia [...] r. i [...] r., wydane na rzecz Gminy U. . Treść tych pozwoleń powinna być przy tym znana organowi z urzędu. Niezależnie od tego na m.in. takie wykorzystywanie wód tego potoku skarżąca zwracała też uwagę już w reklamacji odnośnie informacji rocznej z dnia 12 kwietnia 2019 r., nad czym organ przeszedł z naruszeniem w/w przepisów Kpa, do porządku. Dokonanie w tym względzie ustaleń ma zaś również zdaniem Sądu, istotne znaczenie dla wyniku rozpatrywanej sprawy w przedmiocie wymierzenia skarżącej opłaty rocznej. Gdyby bowiem przyjąć, że część pobieranej przez skarżącą z rzeki [...] wody jest wykorzystywana na potrzeby chowu lub hodowli ryb stawowych, to ta ilość wody podlegałaby opłacie według innej, zdecydowanie niższej stawki, co trafnie podnosi skarżąca. Niezależnie od tego w żaden sposób organ nie rozważył z punktu widzenia treści ustawy, podniesionego już w reklamacji zarzutu, że pobierana przez skarżącą woda jest również wykorzystywana w oparciu o odrębne pozwolenie wodnoprawne przez "C" Sp. z o.o. oraz (jak to wynika ze złożonych przez skarżącą na rozprawie sądowej pozwoleń wodnoprawnych) również przez Gminę U. i w konsekwencji opłata stała za tą samą wodę jest pobierana od wielu podmiotów. W tym zakresie w odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] zwrócił jedynie uwagę na nieistotną dla rozpoznania niniejszej sprawy kwestię opłat ponoszonych na rzecz skarżącej przez jej udziałowców. Nie są to bowiem i nie mogą być opłaty za korzystanie z usług wodnych w oparciu o Prawo wodne, chociażby tylko z tego powodu, że do ustalenia i pobierania takich opłat skarżąca Spółka nie jest uprawniona. Sąd zdaje zatem sprawę, że pozwolenie wodnoprawne na rzecz skarżącej z dnia [...] r. było wydane w innym stanie prawnym i jego treści nie da się przenieść w prosty i jednoznaczny sposób na potrzeby niniejszej sprawy. W żaden sposób nie zwalnia to jednak skarżonego organu od wyjaśnienia i rozważenia sprawy w pełnym zakresie, skoro może to mieć istotny wpływ na wysokość wymierzonej skarżącej opłaty stałej. Uczyni to zaś organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W świetle ustawy Prawo wodne, nie ma natomiast dla ustalenia obciążającej skarżącą opłaty znaczenia, jej sytuacja finansowa oraz cele prowadzonej przez nią działalności. Z przepisów tej ustawy nie wynika też aby skarżąca miała być zwolniona z ponoszenia kwestionowanej opłaty, nawet gdy przyjąć, że cała (poza wodą pobieraną do naśnieżania) pobierana przez nią z rzeki [...] woda powtórnie do tej rzeki wraca. Twierdzenie to nie zostało zresztą w żaden sposób wykazane i wbrew stanowisku skarżącej nie wynika też z wydanego na jej rzecz pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] r. i poprzedzającego to pozwolenie operatu wodnoprawnego. Z dokumentów tych wynika bowiem jedynie w niebudzący wątpliwości sposób, że istniejącymi upustami zwrotny zrzut wody do rzeki [...] będzie następował w okresach deszczowych. Na zamiar obciążenia opłatami również poboru wód powierzchniowych na potrzeby obiektów przepływowych charakteryzujących się poborem zwrotnym przemawia przy tym jednoznacznie chociażby treść powoływanego przez skarżącą § 12 ust. 2 rozporządzenia. Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut naruszenia treści art. 221 ust. 6 ustawy, w sytuacji gdy opłata dotyczy okresu, który już upłynął, wtedy zaś termin płatności rat jest ustalany zgodnie z mającym odpowiednie zastosowanie art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej. Wobec wskazanego wyżej naruszenia przepisów postępowania zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wynikają z powyższych rozważań Sądu. O kosztach postępowania obejmujących zwrot uiszczonego wpisu od skargi orzeczono stosownie do jej wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a. mr .